Jawabin Tinubu: Masu ruwa da tsaki a harkar noma na neman matakan rage farashin kayayyaki aiki

Jawabin Tinubu: Masu ruwa da tsaki a harkar noma na neman matakan rage farashin kayayyaki aiki

Spread the love

Jawabin Tinubu: Masu ruwa da tsaki a harkar noma na neman matakan rage farashin kayayyaki aiki

Kudin Samarwa
Daga Mercy Omoike
Lagos, 1 ga Oktoba, 2026 (NAN) Wasu masu ruwa da tsaki a harkar noma sun yi kira ga Gwamnatin Tarayya da ta aiwatar da matakan da suka dace don rage farashin samar da kayayyaki a fannin.

Masu ruwa da tsaki sun yi wannan kiran ne a wata tattaunawa daban-daban da suka yi da Kamfanin Dillancin Labarai na Najeriya (NAN) ranar Alhamis a Legas.

Suna mayar da martani ne ga jawabin Shugaba Bola Tinubu na bikin cika shekaru 66 na ‘yancin kai, inda ya yi alƙawarin rage farashin samar da kayayyaki a sassa daban-daban.

Kamfanin dillancin labarai na NAN ya ruwaito cewa Tinubu ya ce rage farashin samar da kayayyaki a fannin noma da sauran fannoni zai taimaka wajen cimma wadata ga ‘yan Najeriya.

Shugaban Kungiyar Manoma ta Najeriya ta Jihar Legas, Mista Sakin Agbayewa, ya yaba wa kokarin gwamnatin amma ya yi kira da a kara samar da kudade ga manoma.

“A gaskiya, gwamnatin Shugaba Bola Tinubu tana ƙoƙarin rage farashin noma ga manomanmu kuma ya yi kyau.”

“Rarraba takin zamani ga manoma a jihohi 26 na ƙasar shaida ce ta wannan.”

“Kudin buhun taki a halin yanzu ya wuce Naira 40,000, yayin da samar da buhu uku ga manoma ya rage mana farashin noma.”

“Gwamnatin Tarayya ta kuma ƙaddamar da shirin tallafin makamashi tare da Bankin Afirka ga manoman yankin.”

“Da wannan shirin, manoma a fannin shinkafa, masara, rogo da wake za su iya bude asusun ajiya na yanzu tare da Bankin Afirka.”

“Gwamnatin Tarayya za ta tallafa wa farashin samar da kayayyaki a karkashin shirin,” in ji Agbayewa.

A cewarsa, gwamnati tana yin abin da ya dace, inda ya kara da cewa shirin Tsaron Dazuzzukan Najeriya zai taimaka wajen kare gonakin manoma.

“Duk da haka, ya kamata su yi wa manoma ƙarin aiki ta hanyar ƙara hanyoyin samun kuɗaɗenmu don rage farashin noma da kuma rage farashin abinci,” in ji shi.

Mista Omotunde Banjoko, manomi kuma mai sharhi kan harkokin noma, ya yi kira da a samar da tallafi ga kayayyakin gona da kuma kawo karshen shigo da amfanin gona daga waje da manoman Najeriya za su iya nomawa.

“Abin farin ciki ne yadda gwamnatin Shugaba Tinubu ke son rage farashin samar da kayayyaki a fannin noma.”

“Saboda karuwar farashin samar da kayayyaki, alkawarin rage farashin samar da kayayyaki abin maraba ne kwarai da gaske domin wannan shine abin da muke ta kira a kai.”

“Ya fi shigo da abincin da za mu iya samarwa. Domin rage farashin samar da abinci, gwamnati tana buƙatar tallafawa kayan aikin gona.”

“Ya kamata a samar wa manoma takin zamani da shuka a farashi mai araha. A da, takin zamani yana kashe kimanin Naira 6,500, Naira 4,000 ƙasa da shekaru 10 da suka gabata.”

“Yanzu, buhu ɗaya yana kashe kimanin Naira 55,000. Manoma da suka taɓa noma hekta 10 yanzu wataƙila suna fama da matsalar kula da hekta biyar ko huɗu.”

“Yayin da muke rage girman gonaki, yawan abinci da ake da shi suma suna raguwa, kuma farashi yana ci gaba da hauhawa.”

“Don haka, bari gwamnati ta tallafa wa farashin kayan aiki,” in ji Banjoko.

Ya kuma yi kira ga gwamnati da ta ci gaba da samar da kudade ga manoma tare da tabbatar da cewa an aiwatar da ayyukan da aka yi alkawari.

“Gwamnati a bara ta yi alƙawarin farfaɗo da Bankin Noma da Naira tiriliyan 1.5. Kamar yadda muke magana a shekarar 2026, ba a yi hakan ba.”

“Manoma ya kamata su sami kuɗi a ƙimar riba ɗaya don yin ayyukansu cikin sauri.”

“Manoman har yanzu suna dogara ne da lamunin sharks da bankunan kasuwanci, kuma hakan yana ƙara farashin samarwa.”

“Don haka, Shugaban kasa ya kamata ya cika alkawarinsa da aiki ta hanyar sake fasalin Bankin Noma,” in ji shi.

Banjoko ya kuma yi kira da a samar da kayan aikin injina a farashi mai rahusa a fadin kananan hukumomi domin kara yawan samar da kayayyaki da kuma rage farashi.

“Ina ganin idan muka yi haka, wataƙila za mu fara ganin bambanci a farashin abinci.”

“Haka kuma ba za mu yi kasa a gwiwa ba wajen yin abin da muke kira a kai. Ya kamata gwamnati ta fifita hukumomin kayayyaki.”

“Idan mutane suka samar da amfanin gona, za a iya tabbatar musu da cewa za su iya samun amfanin gona mai kyau. Idan suka sami tabbacin samun amfanin gona mai kyau, za su iya komawa su samar da amfanin gona mai kyau,” in ji shi.

A cewar masanin, ya kamata gwamnati ta daina shigo da amfanin gona da manoman Najeriya ke da ikon nomawa.

“Yawancin masana’antu yanzu ba za su iya tattara abin da ake samarwa a cikin gida ba saboda kayan da ake shigowa da su daga ƙasashen waje sun fi rahusa.”

“Don haka, ya kamata gwamnati ta dakatar da shigo da kayayyakin da muke da ikon samarwa.”

“Rage harajin shigo da kayayyaki daga waje kamar shinkafa ba shi da amfani a gare mu.”

“Haka kuma, kada ku manta da farashin makamashi, wanda ke shafar sufuri da jigilar kayayyaki. Farashin makamashinmu kuma ba ya yi mana alheri ta kowace hanya,” in ji ƙwararren.

Haka kuma, Dakta Ismail Olawale, kwararre kan harkokin sadarwa a fannin noma, ya yi kira da a samar da tsarin da ya dace don rage farashin samar da amfanin gona.

“Daga dukkan alamu da kuma jawabin Shugaban Kasa, tabbatar da rage farashin samar da kayayyaki a fannin noma alkawari ne mai kyau.”

“Amma domin Shugaban Kasa ya cimma wannan, tare da duk wata manufa da yake son kafawa ko tsarawa, Fadar Shugaban Kasa tana bukatar fahimtar sarkar darajar noma a fadin kasar.”

“Yankin da muke fuskantar matsala a zahiri shine tsadar abinci da rashin wadatar kayan masarufi ga manoma.”

“Akwai wasu sarƙoƙi na ƙima ko ƙarin fannoni na ƙara ƙima waɗanda ba a mayar da hankali a kansu ba, kuma gwamnati tana buƙatar kula da su,” in ji Olawale.

Ya ce ya kamata gwamnati ta kuma magance farashi da kuɗaɗen da ake kashewa wajen jigilar amfanin gona daga gonaki zuwa kasuwanni da gidaje.

“A cikin jigilar amfanin gona daga gona zuwa kasuwa sannan daga kasuwa zuwa gida, gwamnati tana buƙatar nemo hanyar da za ta duba tsarin farashi.”

“Mutanen da ke zuwa gonaki don siyan amfanin gona daga manoma suna siyan waɗannan abubuwa daga manoma ba tare da wani farashi ba kwata-kwata.”

“Idan suka sami damar canja wurin waɗannan kayan amfanin gona zuwa kasuwanni, farashin zai yi tashin gwauron zabi.”

“Don haka, suna cajin kuɗin sufuri da kiyayewa ba bisa ƙa’ida ba sannan su miƙa mafi yawan farashin ga masu sayayya ko abokan ciniki.”

“Bugu da ƙari, a cikin wannan matakin, akwai kuma gwamnatocin ƙananan hukumomi da haraji daban-daban na jihohi waɗanda ke biyan waɗannan amfanin gona ba tare da wani dalili ba.”

“Don haka, a ƙarshe, mai siye ne, mai siye, a matakin gida, wanda kowa ke ba da mafi yawan farashin ga kowa.”

“Gwamnati tana buƙatar magance wannan. Za ta iya yin hakan ta hanyar komawa ga kafa Hukumar Kula da Farashi don tabbatar da cewa farashin amfanin gona ya kasance daidai,” in ji shi.

Kamfanin dillancin labarai na NAN ya kuma ruwaito cewa Shugaban kasar a jawabin ya ce gwamnatinsa za ta mayar da hankali kan rage tsadar rayuwa ta hanyar rage farashin samar da kayayyaki da sufuri.

Tinubu ya ce gyare-gyaren da Najeriya ta yi sun inganta tattalin arziki, inda ya yi nuni da karuwar da ta kai kashi hudu cikin dari, raguwar satar mai, daidaita musayar kudaden waje, da kuma fitar da kayayyaki daga kasashen waje da ba na mai ba da dala biliyan 6 a shekarar 2025.

Ya ce gwamnati za ta faɗaɗa aikin ban ruwa ta hanyar amfani da injina, noma na lokacin rani, hanyoyi, layin dogo da tashoshin jiragen ruwa, tare da ƙarfafa tallafin zamantakewa, rancen ilimi da kuma bashin masu amfani da CREDICORP, da sauransu. ( NAN )
DMO/JNC
=========
Chinyere Joel-Nwokeoma ne ya gyara.


Spread the love

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *