Category Uncategorized

Uncategorized

Sarkin Zazzau Ya Yi Allah wadai da rashin ingantaccen yanayin makarantun Gwamnati a Sabon Gari

Sarkin Zazzau Ya Yi Allah wadai da rashin ingantaccen yanayin makarantun Gwamnati a Sabon Gari

Makaranta

 

By Mustapha Yauri.

Zariya (Jihar Kaduna), Satumba 7, 2026 Sarkin Zazzau, Malam Ahmed Bamalli, ya nuna damuwa game da mummunan yanayin da wasu makarantun firamare na gwamnati ke ciki a karamar hukumar Sabon Gari ta jihar Kaduna, yana mai kira da a gaggauta daukar mataki.

Bamalli ya nuna damuwarsa ne a daidai lokacin da ake kara samun fargaba game da karuwar adadin yaran da ba sa zuwa makaranta a masarautar, wanda wani bangare ke dangantawa da kwararar ‘yan gudun hijira daga jihohin Katsina da Zamfara.

Sarkin ya bayyana hakan ne a ranar Litinin a wajen bikin kaddamar da kungiyar ci gaban kananan hukumomin Sabon Gari (SALDA), wani shiri na ci gaban al’umma da aka gudanar a Zariya, jihar Kaduna.

Ya yaba wa shugabancin SALDA saboda wannan shiri da kuma yadda manyan mutane suka fito a wurin taron.

Sarkin ya nuna takaicinsa game da halin da wasu makarantun gwamnati ke ciki a yankin karamar hukumar.

“Mutanen Sabon Gari da ke zaune a nan sun ba ni kunya. Mutanen Sabon Gari su na da ƙwarewa sosai a fannin ayyukan gwamnati, kamfanoni masu zaman kansu, kasuwanci, da sauran fannoni.”

“Duk da waɗannan abubuwan, na ziyarci wata makarantar firamare ta gwamnati a Sabon Gari kuma abin da na gani bala’i ne, sai dai idan an gyara ta a cikin watanni kaɗan da suka gabata.

“Wannan lamari abin kunya ne, idan aka yi la’akari da yanayin mutanen yankin, wadanda da yawa daga cikinsu suna zaune a wannan zauren,” in ji Bamalli.

A cewarsa, gwamnati ba za ta iya yin komai ita kaɗai ba, ya na mai kira ga mazauna yankin da su ƙara himma wajen bayar da gudummawa ga ci gaba da inganta walwalar jama’a a yankunansu da kewaye.

Sarkin ya lura cewa yayin da gwamnati ke yin iya ƙoƙarinta, har yanzu tana da alhakin haɗin gwiwa na ‘yan ƙasa don tallafawa shirye-shiryen ci gaba da kuma mayar da martani ga ƙoƙarin gwamnati don inganta al’ummominsu da rayuwarsu.

Sarkin ya kuma nuna damuwa game da ayyukan wasu mazauna kananan hukumomin Zariya da Sabon Gari wadanda, a cewarsa, suna gina gine-gine a kan manyan magudanan ruwa a yankunan.

Bamalli ya yi Allah wadai da gine-ginen da aka gina a kusa da yankin Kubanni, yana mai bayyana cewa “wani bala’i da ke jiran faruwa,” musamman a tsakanin ƙalubalen da ke tattare da yanayi da kuma haɗarin muhalli da al’ummomin ke fuskanta.

Ya bukaci SALDA da ta shiga tsakani wajen magance kalubalen da yankin ke fuskanta, musamman wadanda suka shafi ilimi, kula da muhalli, da ci gaban zamantakewa, tare da hadin gwiwar masu ruwa da tsaki da hukumomin gwamnati.

Tun da farko, Ambasada Sule Buba, Shugaban taron, ya bayyana SALDA a matsayin wata kungiya mai zaman kanta wacce ba ta goyon bayan jam’iyya ba kuma da aka kafa don hada kan mutanen da suka sadaukar da kansu ga ci gaban Sabon Gari da mazaunanta.

Buba ya ce an kafa kungiyar ne domin ta karawa kokarin gwamnati wajen rage talauci, inganta ilimi, da kuma magance matsalolin zamantakewa da ke addabar mazauna yankin kananan hukumomi da al’ummomi.

Ya ce SALDA za ta mayar da hankali kan ilimi da kuma yaki da munanan dabi’u a yankin, inda ya kara da cewa membobin za su tattara goyon baya don samar da ci gaban al’umma mai dorewa.

A cikin jawabinsa, babban mai jawabi, Farfesa Abdulhamid Abdullahi na Jami’ar Ahmadu Bello (ABU), Zariya, ya bukaci SALDA da ta sauya tattaunawar daga “haɗin kai zuwa amfani” don ci gaban al’umma mai ma’ana.

Abdullahi ya ce ya kamata ƙungiyar ta mayar da hankali kan fassara haɗin kan zamantakewa zuwa ci gaban tattalin arziki mai ma’ana ta hanyar haɗakar albarkatu masu inganci, haɗin gwiwa na dabaru, da kuma tsarin shugabanci a cikin yankin ƙananan hukumomi.

Ya bukaci shugabannin SALDA da su yi amfani da al’ummar Sabon Gari da ke zaune a ƙasashen waje da kuma ƙwararrunsu don iliminsu, gogewarsu, da kuma hanyoyin sadarwa, yana mai bayyana fatan alherinsu a matsayin muhimman kadarori na ci gaba ga al’umma.

Mai ba da gudummawar ya ce ya kamata SALDA ta gina wani dandali mai ƙarfi wanda membobinta za su iya mayar da hankali kan al’umma ta hanyar jagoranci, tallafin karatu, wayar da kan jama’a kan harkokin kiwon lafiya, saka hannun jari, da haɗin gwiwa don ci gaba mai ɗorewa.

Ya kuma bukaci sarakunan gargajiya da su jagoranci shugabannin addinai wajen inganta zaman lafiya da fahimtar juna, yayin da shugabannin siyasa ya kamata su goyi bayan ci gaba fiye da iyakokin siyasa don amfanin mazauna yankin.

AM/SSA/KLM

 

Shuaib Sadiq/Muhammad ne ya gyara shi

Uncategorized

Karin shigo da naman ci yana barazana ga sana’ar dabbobi a Kasa – MACBAN

Karin shigo da naman ci yana barazana ga sana’ar dabbobi a Kasa – MACBAN

Shigowa

By Salisu Sani-Idris

Abuja, Satumba 7, 2026 (NAN) Ƙungiyar Masu Kiwon Shanu ta Miyetti Allah a Najeriya (MACBAN) ta yi gargaɗin cewa ƙaruwar shigo da naman ci zai iya raunana sana’ar dabbobi ta Najeriya.

Shugaban MACBAN na kasa, Baba Othman-Ngelzarma, ya bayyana damuwarsa a cikin wata sanarwa da ya fitar ga Kamfanin Dillancin Labarai na Najeriya (NAN) ranar Litinin a Abuja.

Othman-Ngelzarma ya ce ƙungiyar ta damu da rahotannin da aka samu kwanan nan na ƙaruwar shigo da naman shanu da sauran kayayyakin nama zuwa Najeriya.

Ya jaddada cewa MACBAN ba ta adawa da cinikin kasa da kasa ko kasuwancin dabbobi da nama na kasar ba.

Duk da haka, ya ce ƙungiyar ta yi adawa da gasa mara adalci da za ta iya sanya masu kiwon dabbobi na Najeriya cikin koma-baya da kuma rage ƙarfin samar da kayayyaki a cikin gida.

A cewarsa, Najeriya ta riga ta fara fuskantar sakamakon irin waɗannan manufofi a fannin shinkafa, inda karuwar shigo da kayayyaki daga ƙasashen waje ke raunana yawan amfanin gona na cikin gida.

Ya ce noman shinkafar cikin gida ya kai kusan kashi 98 cikin 100 na wadatar kai, amma gasa daga shinkafar da aka shigo da ita daga waje na haifar da asara ga manoma da masu zuba jari.

Othman-Ngelzarma ya yi gargadin cewa dole ne Najeriya ta guji maimaita irin wannan kuskuren a fannin kiwon dabbobi, inda masu noma suka riga suka fuskanci manyan kalubale.

Ya lissafa hauhawar farashin abinci da sufuri, rashin tsaro, raguwar albarkatun kiwo, rashin isassun kayayyakin more rayuwa, karancin damar samun kudi mai araha da sauyin yanayi daga cikin kalubalen.

Ya ce ganatar da masu samar da kayayyaki na gida ga gasa kai tsaye daga masana’antun dabbobi na ƙasashen waje masu tasowa na iya tilasta wa masu samar da dabbobi da yawa na Najeriya fita daga harkokin kasuwanci.

Shugaban MACBAN ya ce tattalin arzikin dabbobi yana tallafawa makiyaya, manoma, masu samar da abinci, ‘yan kasuwa, masu jigilar kaya, mahauta, masu sarrafawa da kuma ƙwararrun dabbobi da dabbobi.

Saboda haka ya yi kira ga Gwamnatin Tarayya da ta gaggauta tantance tasirin karuwar shigo da nama daga waje kan samar da nama a cikin gida, samar da ayyukan yi, zuba jari da kuma tsaron abinci na kasa.

“Kafin a ƙara sassauta kasuwar, ya kamata Najeriya ta bi sahun kasuwanci na dabaru, ba dogaro da shigo da kayayyaki daga ƙasashen waje ba,” in ji shi.

Othman-Ngelzarma ya ce inda ake buƙatar shigo da kayayyaki daga ƙasashen waje don magance gibin samar da kayayyaki na gaske, ya kamata su ƙara yawan kayayyakin da ake samarwa a cikin gida maimakon maye gurbinsu.

Ya yaba wa jarin da Gwamnatin Tarayya ta yi da gyare-gyare a fannin kiwon dabbobi, yana mai cewa an yi hakan ne don inganta yawan aiki da kuma ƙarfafa masu samar da kayayyaki a cikin gida.

Ya ce MACBAN ba ta neman a rufe kasuwanni ba, sai dai a yi adalci, yana mai kira ga gwamnati da ta kare samar da kayayyaki maimakon amfani da su kawai. ( NAN )

SSI/ROT

==========

Rotimi Ijikanmi ne ya gyara

Uncategorized

APC da PDP su na kalubalantar sake zaben Adeleke a jihar Osun

APC da PDP suna kalubalantar sake zaben Adeleke a jihar Osun

Zaɓe
Daga Joshua Oladipo
Osogbo, Satumba 7, 2026 (NAN) Jam’iyyun All Progressives Congress (APC) da Peoples Democratic Party (PDP) sun shigar da ƙara a gaban Kotun Ƙorafe-ƙorafen Zaɓen Gwamnan Osun suna ƙalubalantar sake zaɓen Gwamna Ademola Adeleke.

Kamfanin Dillancin Labarai na Najeriya (NAN) ya ruwaito cewa an liƙa ƙarar a kan allon sanarwa na sakatariyar kotun da ke Osogbo a ranar Litinin.

NAN ta kuma ruwaito cewa ƙarar ta nuna fara aikin shari’a da ya taso daga zaɓen gwamna na ranar 15 ga Agusta wanda a ka ayyana Adeleke ya zama wanda ya yi nasara.

Sakataren kotun, Mista Pete Belemore, ya tabbatar wa NAN cewa jam’iyyun siyasa biyu na adawa sun shigar da ƙarar da ke ƙalubalantar sakamakon zaɓen a gaban kotun.

Belemore more ya ce za a sanar ranar fara sauraron karar ran da ta dace a kan allon sanarwar kotun kafin ƙarshen yau (Litinin).

Ya ce ci gaban ya share fagen aika wa waɗanda ake ƙara a cikin ƙarar a hukumance da kuma fara shari’o’in da za su biyo baya.

A cewarsa, ana sa ran kotun za ta saurari koke-koke bisa ga tanade-tanaden Dokar Zabe da sauran dokokin da suka shafi kararrakin zabe.

NAN ta kuma ruwaito cewa Hukumar Zabe Mai Zaman Kanta ta Kasa (INEC) ta ayyana Adeleke na Accord a matsayin wanda ya lashe zaben ranar 15 ga Agusta, bayan ya kayar da abokin hamayyarsa mafi kusanci, Mista Bola Oyebamiji, na APC. ( NAN )
JOO/WAS
An gyara ta ‘Wale Sadeeq

Uncategorized

Sojoji za su ci gaba da kai hari kan ‘yan aware a Kudu maso Gabashin Najeriya- GOC

Sojoji za su ci gaba da kai hari kan ‘yan aware a Kudu maso Gabashin Najeriya- GOC

Mataki
Daga Stanley Nwanosike
Enugu, Satumba 7, 2026 ( NAN ) Babban Kwamandan Rundunar Sojojin Najeriya (GOC) 82 Division, Manjo Janar Oluremi Fadairo, ya sake jaddada kudirin Rundunar na ci gaba da aiwatar da ayyukan soji masu tsauri kan kungiyoyin ‘yan aware a Kudu maso Gabas a Najeriya.

Fadairo, wanda kuma shi ne Kwamandan Rundunar Hadin Gwiwa ta Kudu maso Gabas, Operation UDO KA, ya ce Rundunar za ta ci gaba da magance matsalolin da suka shafi laifuka da ke kawo cikas ga zaman lafiya da tsaro a Kudu maso Gabas.

Babban Kwamandan ya bayyana hakan ne yayin da yake jawabi ga mahalarta kwas na Kwalejin Yaƙin Sojoji ta Najeriya (AWCN) na 10/2026 a lokacin ziyarar aiki da suka kai hedikwatar rundunar sojoji ta 82, Enugu ranar Litinin.

Ziyarar, wacce ke da muhimmiyar rawa a cikin wannan kwas, ta fara aiki a hukumance a ranar 3 ga Satumba kuma ta ƙare a ranar 6 ga Satumba.

Fadairo ya lura cewa yanayin tsaro a cikin Yankin Hakkin Sashen (AoR) ya kasance mai kwanciyar hankali kuma yana ƙarƙashin iko sosai.

A cewarsa, hakan ya faru ne yayin da sojoji ke ci gaba da rage karfin aikin ‘Yan Asalin Biafra (IPOB), Eastern Security Network (ESN) da sauran kungiyoyin masu aikata laifuka.

Ya yi nuni da cewa ci gaba da ayyukan leƙen asiri, sintiri mai ƙarfi, da ayyukan share fage da aka yi niyya sun wargaza maboyar masu laifi tare da kawo cikas ga ayyukansu, wanda hakan ya takaita ‘yancinsu na yin aiki a duk faɗin yankin.

Kwamandan ya lura da nasarorin da sojoji suka samu wajen daidaita yankin Kudu maso Gabas, yayin da ya jaddada cewa ci gaba da tantance ayyukan da ake yi, amfani da bayanan sirri, da kuma matakan tsaro masu dacewa suna da matukar muhimmanci don kawar da barazanar da ta rage gaba daya.

Ya yi kira ga mahalarta taron da su yi amfani da ilimin da fahimtar aiki da aka samu a lokacin rangadin binciken don samar da dabarun kirkire-kirkire masu dorewa don magance kalubalen tsaro na zamani da kasar ke fuskanta.

Fadairo ya ƙara jaddada muhimmancin jami’an tsaro su ci gaba da kasancewa masu himma, waɗanda ke ƙarƙashin jagorancin leƙen asiri, kuma su mai da hankali sosai kan kare rayuka da dukiyoyi, yayin da suke hana masu aikata laifuka damar kafa sansanonin aiki.

Ya bayyana cewa ana shirye-shirye don tsananta ayyukan bazara a ƙarƙashin Operation EASTRN SANITY II, tare da mai da hankali kan ci gaba da matsin lamba a aiki da kuma hana sake farfaɗo da cibiyoyin aikata laifuka.

“Rundunar sojin za ta ci gaba da amfani da matakai da ya dace da kuma na yanke hukunci kan mutanen da ayyukansu ke barazana ga tsaron kasa,” in ji shi.

Kwamitin Gudanarwa na rundunar ya ce rundunar za ta ci gaba da gudanar da ayyukanta tare da hadin gwiwa da sauran hukumomin tsaro da masu ruwa da tsaki da abin ya shafa.

Manyan abubuwan da suka fi daukar hankali a ziyarar sun hada da: rangadin sassan da ke da alhakin ayyukan, ziyarar zuwa Gidan Tarihi na Yaƙin Ƙasa, atisayen yaƙi, da kuma jerin gabatarwa kan nasarorin aiki da ƙalubalen da Rundunar Hadin Gwiwa ta Kudu maso Gabas, Operation UDO KA ta samu.

Waɗannan zaman sun bai wa mahalarta damar fahimtar yanayin aiki, darussa da aka koya, da kuma sarkakiyar da ke tattare da magance barazanar da ba ta dace ba a Kudu maso Gabas.

An kuma ba su bayanai kan ayyukan gina zaman lafiya da ake ci gaba da yi da nufin tabbatar da zaman lafiya a yankin. ( NAN )

KSN/IAA
========

Isaac Aregbesola ne ya gyara

Uncategorized

Gidauniyar Sultan ta himmatu don samun raguwar yaran da basu samu allurar rigakafi ba ta hanyar Shirin Tallafawa  na Gavi a Zamfara

Gidauniyar Sultan ta himmatu don samun raguwar yaran da basu samu allurar rigakafi ba ta hanyar Shirin Tallafawa  na Gavi a Zamfara

Rigakafi
Daga Shu’aib Sadiq
Gusau, Agusta 27, 2026 Gidauniyar Sultan Foundation for Peace and Development ta ce tana haɗin gwiwa da abokan hulɗa daban-daban don rage yawan yara 269,241 da aka gano ba su samu allurar riga-kafi ba a cikin ƙananan hukumomi bakwai a jihar Zamfara.
Malam Aminu Inuwa, Daraktan Shirye-shirye na Gidauniyar, ya bayyana hakan a ranar Laraba a wani taron fara aiki na kwana ɗaya kan aikin Z-TRACE da aka gudanar a Gusau, Zamfara.
Inuwa ya ce babban shirin rigakafin da aka yi a cikin al’umma zai gano tare da yi wa yara 80,772 allurar riga-kafi ba tare da allurar riga-kafi ba, wanda ke wakiltar kashi 30 cikin 100 na jimillar adadin yara a fadin kananan hukumomi bakwai da suka fi muhimmanci a Zamfara, kafin karshen shekarar 2027.
Ya ce shirin, aikin Bin diddigin Zamfara da kuma daidaita allurar rigakafi (Z-TRACE), Gavi, ƙungiyar allurar rigakafi, ce ke ɗaukar nauyin shirin, ta hanyar tsarin asusun ƙungiyoyin fararen hula (CSOs), wanda MannionDaniels ke jagoranta.
Inuwa ya ce an tsara wannan matakin ne don magance matsalolin da ke hana yara masu rauni samun alluran rigakafi masu ceton rai.
A cewarsa, aikin yana da matuƙar muhimmanci domin Zamfara tana da kimanin yara 269,241 waɗanda ba sa shan maganin rigakafi, tare da yawan yara da ke zaune a ƙananan hukumomi bakwai masu muhimmanci.
Ya lissafa kananan hukumomin da suka hada da Gusau, Talata Mafara, Shinkafi, Zurmi, Anka, Bakura da Tsafe.
Ya ce aikin zai yi wa yara 80,772, wanda ke wakiltar kashi 30 cikin 100 na jihar ta kiyasta, duk da ba shi da wani tasiri, ta hanyar amfani da bayanai da kuma tsarin da al’umma ke amfani da shi.
Inuwa ya lura cewa wannan matakin zai yi amfani da bayanan sirri na rigakafi da daidaito, taswirar al’umma da kuma hanyoyin sadarwa na Ƙungiyoyin Al’umma (CBOs) don gano yara marasa allurar rigakafi da kuma waɗanda ba su da allurar rigakafi, musamman waɗanda ke zaune a matsugunan da ba su da isassun magunguna.
“Domin tabbatar da ingantaccen aiwatar da ayyukan jin dadin jama’a, Gidauniyar Sultan ta yi hadaka da kungiyoyi bakwai na al’umma domin daidaita ayyukan a fadin kananan hukumomi masu muhimmanci.”
“Su ne Shirin Ceton Iyaye Mata da Yara a Anka; Shirin Ci gaban Lafiya da Inganci na Mata da Yara a Bakura; Cibiyar Inganta Al’umma a Gusau; Kungiyar Kula da Lafiya ta Standard Concern Organization (HESCO) a Shinkafi; Tasirin Haɗaka Kula da Lafiya a Talata Mafara; Cibiyar Ci Gaban Millennium da ke Tsafe; da Shirin Taimakon Sa-kai a Zurmi,” in ji shi.
Inuwa ya bayyana cewa kungiyoyin za su sami tallafi daga Naira miliyan 45 zuwa Naira miliyan 71 dangane da nauyin kowace karamar hukuma ba da kuma ayyukan da aka bai wa kowace karamar hukuma.
Ya ce tallafin ya kasance wani ɓangare na jimillar kuɗin da aka kashe na dala 800,000 na aikin kuma zai tallafa wa ayyukan aiwatarwa har zuwa Disamba 2027.
A nasa jawabi, Mataimakin Manajan Ayyukan Gaggawa na Cibiyar Ayyukan Gaggawa na Polio (EOC) da ke Zamfara, Dakta Jamilu Bawa, ya ce Zamfara ta sami mutane 20 da aka tabbatar sun kamu da cutar Polio a wannan shekarar, wanda ya nuna karin biyar idan aka kwatanta da 15 da aka ruwaito a shekarar 2025 da kuma babu wanda aka samu da cutar a shekarar 2024.
Bawa ya ce wannan ci gaban ya nuna babban gibin da ke cikin tsarin rigakafin da jihar ke amfani da shi a kullum.
Ya jaddada bukatar yin aiki tare tsakanin gwamnati, abokan huldar ci gaba, kungiyoyin fararen hula da al’ummomi domin magance kalubalen.
Duk da haka, Bawa ya yaba wa gidauniyar Sultan Foundation for Peace and Development saboda ƙaddamar da aikin Z-TRACE.
Ya bayyana matakin da aka dauka a matsayin wanda ya dace wajen magance nauyin yara marasa allurar riga-kafi da kuma karfafa allurar riga-kafi ta yau da kullun.
A cewarsa, jihar a halin yanzu tana fuskantar barkewar cututtukan da za a iya hana allurar riga-kafi, ciki har da cutar shan inna da diphtheria, yana mai jaddada cewa lamarin yana bukatar hada karfi da karfe don inganta shan allurar riga-kafi a matakin farko.
Ya jaddada bukatar samar da bukatar yin rigakafi ta hanyar tabbatar da cewa iyaye mata da masu kula da su sun fahimci fa’idodinsa da kuma samar da kyawawan halaye game da allurar rigakafi ta yau da kullun da kuma yakin neman zabe na rigakafi.
Kamfanin Dillancin Labarai na Najeriya (NAN) ya ruwaito cewa taron ya tattaro wakilan cibiyoyin gwamnati, abokan hulɗa na ci gaba, ƙungiyoyin fararen hula da sauran masu ruwa da tsaki domin yin shawarwari kan dabarun inganta tsarin rigakafi da rage yawan yara marasa allurar riga-kafi a jihar.
SSA/KLM
============
Edita daga Muhammad Lawal

(NAN)( NAN )

Uncategorized

Gwamnatin Tarayya ta hada hannu da jihohi don karfafa tsaron ruwa

Gwamnatin Tarayya ta hada hannu da jihohi don karfafa tsaron ruwa

Ruwa

Daga Adesewa George

Abuja, Agusta 27, 2026 ( NAN ) Gwamnatin Tarayya ta fara tattaunawa a duk fadin kasar tare da jihohi da sauran masu ruwa da tsaki domin samar da Yarjejeniyar Ruwa ta Kasa don magance kalubalen tsaro da ta shafi ruwa a Najeriya.

Ministan Albarkatun Ruwa da Tsafta, Farfesa Joseph Utsev, ya bayyana haka a wani taron tattaunawa da masu ruwa da tsaki suka gudanar wanda ya kunshi kwamishinonin jihohi da sauran manyan masu ruwa da tsaki a Abuja ranar Alhamis.

Utsev ya ce wannan yarjejeniya za ta jagoranci ayyukan da ake gudanarwa a fannin ruwa daga shekarar 2026 zuwa 2030, inda za ta mayar da hankali kan tsaron ruwa, samar da ruwa mai tsafta, tsaftar muhalli, ban ruwa da kuma kula da albarkatun ruwa mai dorewa.

Ya ce Najeriya na fuskantar kalubalen tsaron da ta shafi ruwa da ke ci gaba da haifar da karuwar birane, karuwar yawan jama’a, sauyin yanayi, lalacewar muhalli, rashin isassun kayayyakin more rayuwa, rarrabuwar kawuna a cibiyoyi da kuma karancin kudade.

A cewarsa, ƙalubalen sun shafi ikon ƙasar na samar da ingantaccen samar da ruwa, ayyukan tsafta da kuma amfani da ruwa mai inganci.

Ministan ya ce Gwamnatin Tarayya ta ci gaba da jajircewa wajen aiwatar da manufofi, gyare-gyare da kuma saka hannun jari na dabaru domin tabbatar da tsaron da ya shafi ruwa da kuma samar da ayyukan samar da ruwa da tsafta ga kowa da kowa.

Utsev ya ce Kungiyar Aiki ta Fasaha ta Kasa, wacce ta kunshi wakilan gwamnati, gwamnatocin jihohi, abokan huldar ci gaba, masana ilimi, kungiyoyin kwararru, kungiyoyin farar hula da kuma kamfanoni masu zaman kansu, sun samar da daftarin farko na yarjejeniyar.

Ya ce daftarin ya biyo bayan watanni na ayyukan fasaha, nazarin shaidu, haɗin gwiwa tsakanin sassa da kuma shawarwaru.

“Duk da haka, Yarjejeniyar Ruwa ta Ƙasa ba za ta yi nasara ba sai ta cika burin mutane, abubuwan da ya fi mayar da hankali a kansu da kuma gaskiyar al’ummar Najeriya,” in ji shi.

Utsev ya ce ma’aikatar ta rubuta wa Shugaban Ƙungiyar Gwamnonin Najeriya wasika domin tabbatar da aniyar siyasa, mallakar jihohi 36 da Babban Birnin Tarayya.

Ya ce shigar jihohi yana da matukar muhimmanci domin jihohi suna da nauyin da kundin tsarin mulki da na aiki na samar da ruwa, tsafta da ayyukan tsafta.

Ministan ya bukaci masu ruwa da tsaki da su karfafa daftarin ta hanyar gano muhimman abubuwan da jiha ke sa a gaba, gabatar da tsare-tsare da kuma tabbatar da shirye-shiryen aiwatarwa a sarari.

Ya ce wannan yarjejeniya ta fi daftarin manufofi, domin za ta ƙarfafa shugabanci, inganta kuɗaɗen shiga da kuma inganta hanyoyin samun ruwa da ayyukan tsafta.

Utsev ya ƙara da cewa zai tallafawa ci gaban ban ruwa, samar da abinci, dorewar muhalli da kuma tsaron ruwa na ƙasa.

Shi ma da yake magana, Mista Taimur Samad, Mukaddashin Daraktan Kasa na Bankin Duniya, ya ce wannan yarjejeniya ta bayar da dama ta mayar da samar da ruwa zuwa ayyukan yi da kuma tallafawa ci gaban Najeriya.

Samad ya ce ya kamata gwamnatocin jihohi su jagoranci zuba jari a fannin ruwa, gyare-gyare da kuma fifita muhimman ayyuka saboda babban rawar da suke takawa wajen kula da albarkatun ruwa.

Ya yi kira ga masu ruwa da tsaki da su gina kan tsare-tsare da dabarun da ake da su ta hanyar hada su wuri guda a karkashin wani dandamali mai hadewa don aiwatar da ayyuka masu dacewa.

Samad ya jaddada bukatar samun cibiyoyi masu ƙarfi da kuma samar da kuɗi mai ɗorewa, yana mai cewa tallafin gwamnati kaɗai ba zai magance buƙatun saka hannun jari na ɓangaren ba.

Ya ce ya kamata a yi amfani da ruwa a matsayin kadara ta tattalin arziki, tare da tallafawa tsarin samun kudin shiga mai dorewa don saka hannun jari, ayyuka da kuma kulawa.

Samad ya yi alƙawarin ci gaba da haɗin gwiwa da Bankin Duniya da Gwamnatin Tarayya wajen ciyar da manufofin samar da ruwa a ƙasar gaba.

A lokacin da take wakiltar Kungiyar Abokan Hulɗar Ci Gaban WASH, Ms Emily Kilongi ta yaba wa ma’aikatar da Kwamitin Ayyukan Fasaha na Ƙasa kan tattaunawa mai cike da haɗin kai da ta shafi jihohi 36.

Kilongi ya ce wannan shiri zai iya karfafa hadin gwiwa a fannin WASH, ban ruwa, noma, yanayi, lafiya da ci gaban tattalin arziki.

Ta ce mallakar gwamnati zai zama muhimmi wajen fassara burin ƙasa zuwa ayyuka masu amfani waɗanda ke nuna fifikon da ke tsakanin jama’a, ƙarfin aiki da kuma gaskiyar lamarin.

Kilongi ya bukaci masu ruwa da tsaki da su fifita sakamakon da za a iya aunawa, alhakin juna, bayanai masu inganci da kuma yanke shawara bisa ga shaidu yayin da yarjejeniyar ke ci gaba da aiki zuwa ga aiwatarwa.

Shi ma da yake magana, Ministan Lafiya da Jin Dadin Jama’a, Dakta Iziaq Salako, ya ce ruwa da tsafta su ne ginshiƙan rigakafin cututtuka da kuma isar da ingantaccen kiwon lafiya.

Salako ya ce cibiyoyin kiwon lafiya ba za su iya yin aiki yadda ya kamata ba tare da ingantaccen ruwa, ayyukan tsafta don rigakafin kamuwa da cuta, tsaftacewa da kuma isar da lafiya lafiya ba.

Ya ce ya kamata a dauki saka hannun jari a fannin ruwa da tsafta a matsayin jarin da za a zuba a fannin rigakafin cututtuka, inganta lafiya da kuma al’ummomi masu koshin lafiya.

Ministan ya bukaci masu ruwa da tsaki da su tabbatar da cewa yarjejeniyar karshe ta magance samun ruwa mai tsafta a gidaje, al’ummomi, makarantu da cibiyoyin gwamnati.

Ya kuma yi kira da a samar da tsarin kiwon lafiya mai jure wa yanayi da kuma tsarin gudanar da ruwa mai kyau domin tabbatar da samun damar shigar al’ummomin da ke cikin mawuyacin hali da kuma wadanda ba su da galihu.

Salako ya ce aiwatarwa mai inganci zai buƙaci kuɗaɗen tallafi mai ɗorewa, bayyanannen alhakin da aka ɗora wa mutane, sahihan bayanai da kuma haɗin gwiwa mai ƙarfi tsakanin cibiyoyin gwamnati da sauran masu ruwa da tsaki.

Ya yi alƙawarin ci gaba da goyon bayan Ma’aikatar Lafiya da Jin Dadin Jama’a ta Tarayya don kammalawa da aiwatar da Yarjejeniyar Ruwa ta Ƙasa.

Taron bitar ya tattaro wakilan gwamnatocin tarayya da na jihohi, abokan hulɗar ci gaba, ƙungiyoyin farar hula, masana ilimi, kamfanoni masu zaman kansu da sauran masu ruwa da tsaki a fannin ruwa. ( NAN ) www.nannews.ng

GAI/TAK

Tosin Kolade ne ya gyara

Sokoto da UNFPA sun ƙaddamar da tallafin karatu don horar da mata 250 na karkara a matsayin ungozoma
Uncategorized

Sokoto da UNFPA sun ƙaddamar da tallafin karatu don horar da mata 250 na karkara a matsayin ungozoma

Sokoto da UNFPA sun ƙaddamar da tallafin karatu don horar da mata 250 na karkara a matsayin ungozoma

Horarwa 
Daga Habibu Harisu
Sokoto, Agusta 27, 2026 Gwamnatin Jihar Sakkwato ta fara tantance ‘yan mata don shirin bayar da tallafin karatu na zama Unguwar Zoma na Al’umma 250 da aka fara don inganta lafiyar mata a jihar.
Kamfanin Dillancin Labarai na Najeriya ya ruwaito cewa Asusun Kula da Yawan Jama’a na Majalisar Dinkin Duniya (UNFPA) ne ke aiwatar da shirin ta hanyar Shirin Ƙarfafa Samun Lafiyar Haihuwa da Matasa (SARAH) wanda Tarayyar Turai ke tallafawa.
Alhaji Ibrahim Dingyadi, Sakataren Dindindin na Ma’aikatar Lafiya, ya ce shirin na da nufin sanya matasa mata da ‘yan mata 250 daga yankunan karkara da kananan hukumomi marasa galihu a cikin horon aikin ungozoma na al’umma kafin zagayowar karatu na 2026.
Dingyadi ya bayyana cewa ka’idojin tantancewa suna buƙatar ‘yan takara su mallaki shedar cin jarrabawa huɗu na O’Level a Turanci, Ilimin Halittu, da wasu fannoni biyu; su zama matasa mata da ‘yan mata matasa da ke neman zama ƙwararrun ma’aikatan ungozoma; kuma su zama mazauna ko ‘yan asalin al’ummomin da za su yi wa hidima bayan sun kammala karatu da aiki.
Sakataren dindindin ya ƙara da sanar da cewa domin tabbatar da nasarar shirin, ma’aikatar ta naɗa Jami’in Gudanarwa don ya kula da tsarin.
Da take jawabi a wurin taron, Shugabar UNFPA ta jihar, Dakta Rabiatu Sageer, ta bayyana cewa ana sa ran tsarin zai yi daidai da buƙatun shiga makarantun ungozoma na al’umma.
A cewar Sageer, bangaren haɗin gwiwa na shirin yana neman magance ƙalubalen lafiyar uwa da jarirai a cikin al’ummomin karkara.
Ta lura cewa Shirin SARAH wani ɓangare ne na babban ƙoƙarin da Gwamnatin Jihar Sakkwato da abokan hulɗar ci gaba ke yi don inganta samun ƙwararrun masu kula da haihuwa da kuma ƙarfafa ayyukan kiwon lafiyar haihuwa a faɗin jihar.
Ta ce: “Wannan shiri an yi shi ne don horar da ma’aikatan lafiya 500 ‘yan asalin jihar waɗanda za a tilasta musu yin hidima bisa doka bayan sun kammala karatunsu.”
“A wannan zagayen na wannan shekarar, shirin zai tallafawa shigar da matasa mata da ‘yan mata 250 daga ƙananan hukumomi na karkara da waɗanda ba su da isasshen kulawa a jihar Sokoto a cikin horon aikin ungozoma na al’umma kafin a fara aiki a makarantun ungozoma guda biyu na al’umma a jihar.”
HMH/KLM
============
Edita daga Muhammad Lawal
Iran,​‌⁠⁠⁠⁠⁠‍⁠⁠⁠⁠‌⁠⁠​​⁠‌‌​​ Tattaunawar da aka yi kan mashigin ruwan Hormuz a Oman na ci gaba da gudana kan dokokin jigilar kaya
Uncategorized

Iran,​‌⁠⁠⁠⁠⁠‍⁠⁠⁠⁠‌⁠⁠​​⁠‌‌​​ Tattaunawar da aka yi kan mashigin ruwan Hormuz a Oman na ci gaba da gudana kan dokokin jigilar kaya

Iran,​‌⁠⁠⁠⁠⁠‍⁠⁠⁠⁠‌⁠⁠​​⁠‌‌​​ Tattaunawar da aka yi kan mashigin ruwan Hormuz a Oman na ci gaba da gudana kan dokokin jigilar kaya

Tattaunawa

Tehran, Agusta 26, 2026 ( NAN /dpa ) Ana ci gaba da tattaunawa tsakanin Iran da Oman kan sabbin ka’idojin jigilar kaya na mashigin ruwan Hormuz, inda ake sa ran za a sanar da wani tsari na wucin gadi don zirga-zirgar jiragen ruwa lafiya nan ba da jimawa ba.

Ministan harkokin wajen Oman Badr al-Busaidi ya bayyana hakan a ranar X a ranar Laraba bayan tattaunawa da takwaransa na Iran, Abbas Araghchi.

“Ina fatan nan ba da jimawa ba za mu sanar da wani tsari na wucin gadi ga mashigar Hormuz da kuma shirye-shiryen da za a yi don dawo da zirga-zirgar jiragen sama cikin aminci,” in ji al-Busaidi.

Kamfanin watsa labarai na Iran, IRIB, shi ma ya buga wata sanarwa ta hadin gwiwa da kasashen biyu suka fitar, inda suka ce sun tattauna kan wata hanya ta zamani ta sabbin dokokin jigilar kaya da kuma ayyukan share ma’adinai a hanyoyin ruwa masu mahimmanci.

Mashigin Hormuz, wanda ke kan iyaka da Iran da Oman, babbar hanya ce ta samar da makamashi a duniya.

Kasashen biyu sun shafe makonni suna tattaunawa kan batun.

Iran ta rufe mashigin ruwan ne bayan da Amurka ta fara kai hare-haren Isra’ila a ƙarshen watan Fabrairu, kuma ta buƙaci jiragen ruwa da ke ratsawa ta hanyar ruwan su yi amfani da hanyar da ke bakin tekunta.

A halin yanzu, Amurka ta sanya takunkumi kan jiragen ruwa a tashoshin jiragen ruwan Iran.

A karkashin yarjejeniyar da aka cimma tsakanin Iran da Amurka a tsakiyar watan Yuni, ana sa ran Iran da Oman za su yi shawarwari kan yarjejeniyar dogon lokaci kan jigilar kaya ta mashigin Hormuz.

Ana sa ran wannan shiri zai yi daidai da dokokin ƙasa da ƙasa kuma ya shafi ƙasashe maƙwabta.

VNI/HS

====

Edita Halima Sheji

 

Iran,​‌⁠⁠⁠⁠⁠‍⁠⁠⁠⁠‌⁠⁠​​⁠‌‌​​ Tattaunawar da aka yi kan mashigin ruwan Hormuz a Oman na ci gaba da gudana kan dokokin jigilar kaya

Uncategorized

Sana’o’i: Rundunar Soja ​⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠ Ta fara horar da zawarawa 10,000 da marayu a Katsina

Sana’o’i: Rundunar Soja ​⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠ Ta fara horar da zawarawa 10,000 da marayu a Katsina

Horarwa

Daga Abbas Bamalli

Katsina, Agusta 26, 2026 Rundunar sojin Najeriya ta fara wani shirin koyar da sana’o’i a Katsina da nufin karfafawa zawarawa, marayu da matasa 10,000 gwiwa don dogaro da kansu da kuma rage rashin tsaro.

Shirin, wanda Bataliya ta 35 ta fara kuma rundunar 17 Brigade ta dauki nauyinsa, ya fara ne da horar da rukunin farko na wadanda suka ci gajiyar shirin 120 a barikin sojoji da ke Katsina.

Kwamandan rundunar, Brig.-Gen. Ishaya Ibrahim, ya ce an shirya wannan shiri ne don inganta karfin wadanda za su amfana da shi a fannoni daban-daban da kuma bunkasa karfafa tattalin arziki.

Ibrahim, wanda Babban Jami’in Ma’aikatansa, Kanar Nehemiah Yakubu ya wakilta, ya ce wannan shiri an yi shi ne don taimakawa matasa wajen samun ingantaccen aiki da kuma rage shigarsu cikin ayyukan laifuka da sauran nau’ikan rashin tsaro.

Ya yi kira ga masu shirya taron da su ci gaba da wannan shiri tare da fadada shi domin ya dace da wadanda za su amfana, yana mai jaddada cewa koyon dabarun aiki ya kasance hanya mai inganci ta samar da damammaki ga matasa.

Kwamandan rundunar ya kuma ce wadanda za su amfana za su sami tallafin kuɗi ko tallafin kuɗi a ƙarshen horon domin su sami damar kafa kasuwancinsu.

Tun da farko, Kwamandan Rundunar Sojin Bataliya ta 35, Laftanar-Kanar Okorie Obasi, ya ce ana sa ran rukunin farko na wadanda suka amfana da shirin 120 za su yi horo na tsawon watanni uku.

Obasi, wanda ya fara aikin, ya ce shirin ya yi niyya ga masu cin gajiyar shirin 10,000, inda ya kara da cewa mahalarta 120 su ne kawai rukuni na farko.

Ya ce an shirya wannan horon ne don a kawar da matasa daga kan tituna ta hanyar sanya su cikin ayyukan da za su amfani kansu, ta haka ne za a rage wasu daga cikin abubuwan da ke haifar da ayyukan fashi da makami da sauran laifuka.

“A lokacin da matasa suka fara aiki yadda ya kamata, akwai yiwuwar masu laifukka za su ragu sosai,” in ji shi.

Obasi ya ce shirin, wanda aka yi tare da hadin gwiwar Cibiyar Koyar da Dabaru ta Subulu Salam, ba wai kawai ya takaita ga al’ummar barikin ba ne.

A cewarsa, matasa daga al’ummomin da ke kewaye da shi suma za su amfana da shi.

Ya tuna cewa rundunar ta yi, a lokacin bikin Ranar Sojojin Najeriya na 2026, ta ba wa matasa kwarin gwiwa tare da gudanar da shirye-shiryen ci gaba a cikin al’ummomin da ke kewaye da barikin.

Obasi ya ce rukunin na gaba zai kunshi kimanin masu cin gajiyar shirin 200, inda ya kara da cewa za a horar da rukunin na gaba har sai an cimma burin masu cin gajiyar shirin 10,000.

Darakta Janar na Cibiyar Koyar da Kwarewa ta Subulul Salam, Imam Samu Adamu-Bakori, ya ce cibiyar ce ke da alhakin samar da horon ƙwarewa da kuma tallafawa ƙarfafawa ga waɗanda suka amfana.

Adamu-Bakori, wanda kuma shine Babban Limamin Masallacin Juma’a na Masallacin Bani Kumasi GRA kuma Alkalin Kotun Shari’a a Ma’aikatar Shari’a ta Jihar Katsina, ya ce shirin an yi shi ne don ƙarfafa matasa da kuma rage rashin aikin yi.

Ya ce cibiyar ta yi niyyar amfani da dabarun koyarwa a matsayin kayan aiki don magance rashin aikin yi ga matasa da kuma bayar da gudummawa ga kokarin magance rashin tsaro a jihar.

A cewarsa, rashin aikin yi a tsakanin matasa ya kasance daya daga cikin abubuwan da ka iya jefa su cikin ayyukan ta’addanci.

Adamu-Bakori ya ce, ganin haka, akwai buƙatar shirye-shiryen ƙarfafawa mai ɗorewa.

Ya bayyana fatan cewa wannan shiri zai taimaka wajen samar da matasa masu dogaro da kansu da kuma karfafa damarmakin tattalin arziki a jihar Katsina.

Ana sa ran waɗanda suka amfana za su sami horo a fannoni daban-daban na sana’o’i, tare da shirin ƙarin tallafi ga wasu daga cikinsu don kafa ƙananan kasuwanci bayan kammala shirin.

AABS/AOS

===============

Bayo Sekoni ne ya gyara

( NAN )( NAN )

Uncategorized

Babban Editan NAN ta tabbatar da ci gaba da samar da amintattum labarai na kwarai 

Babban Editan NAN ta tabbatar da ci gaba da samar da amintattum labarai na kwarai 

Dogara

Daga Daniel Obaje

Abuja, Agusta 25, 2026 (NAN) Sabuwar Babbar Editan NAN, Hajiya Hadiza Mohammed-Aliyu, ta ce dole ne Kamfanin Dillancin Labarai na Najeriya (NAN) ya ci gaba da kare martabarsa a matsayin amintaccen tushen labarai na gaskiya da daidaito.

Aliyu ta bayyana haka ne a wata hira da aka yi da ita, inda ta jaddada cewa karfin hukumar a wannan zamanin da ake samun rahotannin kafofin sada zumunta cikin sauri ya kamata a kara jajircewarta wajen zurfafa bincike, tabbatarwa da kuma gaskiya.

Ta ce duk da cewa hukumar ba koyaushe take fara yada labarai ba saboda saurin kafofin sada zumunta, dole ne ta kasance dandamalin da ‘yan Najeriya za su iya dogara da shi don samun rahotanni masu inganci da bincike mai kyau.

“Muna amfani da labarai na gaskiya, ba za mu iya yada labarai ba saboda shafukan sada zumunta da muke da su a ko’ina.”

“Ba za mu iya bayyana labari ba, sai mun zurfafa bincike, mu kuma yi bincike mai zurfi, kuma a ƙarshe za mu bayyana gaskiyar kowane yanayi, gaskiyar kowane lamari.”

Ta ce hukumar ta gina suna wajen samar da rahotanni masu inganci, sahihai kuma masu cikakken bincike, tana mai jaddada cewa dole ne a ci gaba da irin wannan sahihancin.

“Idan ka same shi daga NAN, ka san cewa, wannan abin dogaro ne, wannan sahihi ne kuma an yi bincike sosai.”

Aliyu, wacce ta yi aiki na tsawon shekaru 34, ta kuma bayyana nadin nata a matsayin mai gamsarwa, tana mai cewa tana farin cikin zama mace ta farko da ta zama Babbar Edita ta hukumar fiye da shekaru arba’in bayan kafa ta.

“Ina jin daɗi da gamsuwa, bayan na yi aiki na tsawon akalla shekaru 34, kuma wannan yana zuwa a wannan lokacin, ina jin daɗi.”

“Ina farin ciki da muka sami damar al’amari na samun mace ta farko da ta zama Babbar Edita ta Kamfanin Dillancin Labarai na Najeriya bayan fiye da shekaru arba’in da kafa ta.”

Aliyu ta ce ba ta taɓa yin burin zama Babban Edita ba, ta ƙara da cewa naɗin ya zo da ƙarin nauyi.

Ta bukaci ma’aikatan sashen edita da su inganta hadin kai, hadin kai da kuma goyon bayan juna, ta kara da cewa dukkansu suna da manufa iri daya ta ci gaba da aikin NAN.

“A cikin ɗakin labarai, akwai buƙatar mu tallafa wa juna, mu yi aiki tare, akwai buƙatar haɗin kai, akwai buƙatar haɗin kai.”

“Dole ne mu yi aiki tare domin manufarmu ta gama gari da hangen nesanmu iri ɗaya ne. Manufarmu ta gama gari, hangen nesanmu iri ɗaya ne,” in ji ta.

Babban Editan ta kuma yi kira da a samar da yanayi mai kyau na aiki, yana mai kira ga ma’aikata da su taimaki junansu wajen gudanar da ayyuka da kuma tallafawa abokan aiki duk lokacin da zai yiwu.

Ta kuma yi kira ga ‘yan jarida da kada su yi gaggawar yin jita-jita ko bayanai marasa inganci, amma su yi bincike su tabbatar da gaskiyar lamarin kafin su wallafa.

“Bai kamata mu yi gaggawar yin jita-jitar ba, amma domin mu zurfafa bincike, ya kamata mu gano abin da ya faru, wannan shine labarin.”

“Wannan shi ne abin da ya sa muka yi duk wannan mutunci, mutane suna yarda da mu idan muka ce wannan shi ne abin da ya faru, za su ci gaba da amincewa da mu saboda mu na gaskiya ne, daidaito da adalci,” in ji ta. (NAN) (www.nannews.ng)

YI/IS

======

Ismail Abdulaziz ne ya shirya