Afirka na buƙatar dabarun magance matsalolin lafiya da muhalli – VC
Bincike
Daga Habibu Harisu
Sokoto, Satumba 24, 2026 (NAN) Jami’ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto (UDUS) ta yi kira da a kara zurfafa bincike, kirkire-kirkire da hadin gwiwa tsakanin sassa daban-daban domin magance kalubalen lafiya da muhalli da ke fuskantar Afirka.
Mataimakin Shugaban Jami’ar, Farfesa Bashir Garba, ya yi wannan kiran ne a ranar Alhamis a lokacin bude taron kasa da kasa na Cibiyar Bincike da Horar da Likitoci (CAMRET) da aka gudanar a Sakkwato.
Kamfanin Dillancin Labarai na Najeriya (NAN) ya ruwaito cewa jami’ar ce ta shirya taron, tare da hadin gwiwar Cibiyar Lafiya ta Daya (OHI).
Da yake bayyana bude taron, mataimakin shugaban jami’ar ya ce Afirka na bukatar ta shirya tsaf don tunkarar irin wadannan kalubale ta hanyar amfani da hanyoyin da suka dace.
Garba ya ce cututtukan da ke tasowa a yanzu, juriya ga ƙwayoyin cuta, sauyin yanayi, lalacewar muhalli, rashin tsaro a abinci da ruwa, gami da asarar bambancin halittu, suna da alaƙa.
“Shirin One Health yana samar da muhimmin tsari don samar da mafita waɗanda suka dace da kimiyya, waɗanda suka dace da yankin, masu araha kuma masu dorewa,” in ji shi.
Ya ce alhakin jami’ar ba wai kawai samar da ilimi ba ne, har ma da fassara bincike zuwa manufofi, kirkire-kirkire da kuma shiga tsakani da za su iya inganta rayuwa.
“CAMRET ta sami nasarori da dama, kamar bincike kan masu neman allurar riga-kafi don zazzabin Lassa da COVID-19.”
“Cibiyar ta kafa cibiyar tantance COVID-19 a lokacin annobar cutar ta 2020 da shirye-shiryen digiri na biyu a fannin ilmin halittar cutar kansa,” in ji shi.
Mataimakin shugaban jami’ar ya lura cewa OHI ta gabatar da wani shiri na Master of One Health, “wanda shine shirin digiri na farko na kwararru da aka sadaukar a Afirka.”
“Ya kamata mahalarta taron su yi amfani da taron wajen haɓaka haɗin gwiwar bincike da kuma gano hanyoyin magance matsalolin lafiya da muhalli.”
“Ina kira ga mahalarta da su yi la’akari da yadda za a iya fassara bincike daga dakunan gwaje-gwaje da azuzuwan zuwa al’ummomi don yin tasiri ga manufofin jama’a.”
A wani muhimmin jawabi, wani malami daga Jami’ar Noma ta Gazipur, Bangladesh, Farfesa Mustafizur Rahman, ya yi kira ga masu ruwa da tsaki da su hada kai wajen cimma manufofi da manufofi da aka tsara.
Rahman ya ce ƙasashe masu tasowa za su iya cimma sakamako mafi kyau ta hanyar haɗa ilimin ‘yan asalin ƙasar da fasahar kere-kere da kayan aikin dijital.
Farfesa Musa Kana, Farfesa a fannin ilimin cututtukan da suka shafi haihuwa da yara a Jami’ar Jihar Kaduna, ya bayyana rashin isassun kudade da kuma rashin shugabanci mai kyau a matsayin manyan cikas ga aiwatar da shirye-shiryen Lafiya Daya a Afirka.
Kana ya kuma ambaci fafatawar ƙwararru tsakanin likitocin likitanci, likitocin dabbobi da masana kimiyyar muhalli a matsayin ƙalubale.
“Ina kira da a samar da layukan kasafin kuɗi na One Health mai ɗorewa a matakin tarayya da jiha, da kuma dokokin da za su kafa ayyukan One Health,” in ji shi.
Daraktan Cibiyar Lafiya ta One Health Institute, Farfesa Bello Arkilla-Magaji, ya ce cibiyar, wacce aka kafa a watan Yunin 2024, ta yaye ɗalibanta na farko da suka kammala karatun digiri na biyu (MSc) na farko, waɗanda suka kai 40.
“Tawagar ɗalibai ta biyu mai ɗalibai 46 tana cikin zangon karatu na biyu, yayin da ake sa ran fara sabuwar tawaga a watan Janairun 2027,” in ji shi.
HMH/ RCO/KLM
====================
Edita daga Muhammad Lawal


Comments