All posts by Habibu Harisu

Tsaro

By Muhyideen Jimoh

Abuja, Nuwamba 20 2025 (NAN) Shugaban kasa Bola Tinubu ya dage ziyarar da ya kamata ya yi zuwa Afirka ta Kudu da Angola, yayin da yake jiran karin bayani kan tsaro akan ‘yan matan makarantar Kebbi da aka yi garkuwa da su da kuma harin da aka kai kan masu ibada a Eruku, jihar Kwara.

A wata sanarwa da mai magana da yawun shugaban kasa, Mista Bayo Onanuga ya fitar, Tinubu ya kuma ba da umarnin aikewa da karin jami’an tsaro zuwa kananan hukumomin Eruku da Ekiti na jihar Kwara.

Ya umurci ‘yan sanda da su bi sahun ‘yan bindigan da suka kai hari a cocin Christ Apostolic Church, Eruku.

Kanfanin Dillancin na Najeriya (NAN) ya tuna cewa a ranar Laraba ne shugaban zai tashi daga Abuja domin halartar taron shugabannin kasashen G20 da za a yi a Johannesburg, daga bisani kuma a taron AU da EU a Luanda.

Sai dai Onanuga ya ce Tinubu ya dakatar da tafiyar sa ne saboda tabarbarewar tsaro a Kebbi da kuma harin da aka kai a Kwara.

Shugaban ya kuma na dakon rahoto daga mataimakin shugaban kasa Kashim Shettima, wanda ya ziyarci jihar Kebbi a madadin sa, da kuma jami’an tsaro da ke bincike kan harin da aka kai a Kwara.

Tinubu ya nanata umarninsa ga hukumomin tsaro na ganin an sako ‘yan matan 24 da aka sace tare da tabbatar da komawarsu gida lafiya. (NAN)

MUYI/CHOM
===

Chioma Ugboma ta gyara

Yin rigakafi

Daga Habibu Harisu

Sokoto, Oct. 14, 2025 (NAN) A kalla yara miliyan biyu da dubu dari biyu ne aka basu alluran rigakafin cutar kyanda, rubella, poliomyelitis, da sauran cututtuka da za a iya rigakafin su a yakin neman rigakafin hadaka da ake yi a jihar Sokoto.

Kamfanin dillancin labaran Najeriya (NAN) ya rawaito cewa gwamnatin jihar Sokoto ta kara kaimi wajen wayar da kan jama’a a majami’u, masallatai, makarantu, kasuwanni, da sauran wuraren da jama’a ke taruwa domin tabbatar da ganin an samu karuwar jama’a.

Kwamishinan lafiya na jihar, Dakta Faruku Wurno ne ya bayyana hakan a ranar Talata yayin wani taron bita.

Ya kuma bukaci iyaye da masu kula da su da su tabbatar an yi wa ‘ya’yansu da allurar rigakafi, yana mai jaddada cewa wadannan alluran rigakafin na da matukar muhimmanci domin kare su daga kamuwa da cututtuka masu illa ga rayuwa amma wadanda za a iya magance su.

Wurno ya ce gangamin wani bangare ne na wani shiri na kasa baki daya na inganta harkar allurar rigakafi da kuma inganta mallakar al’umma na shirye-shiryen kiwon lafiyar jama’a.

Ya kara da cewa gwamnatin jihar ta dauki kwararan matakai na wayar da kan jama’a da wayar da kan jama’a.

Ya kuma yabawa mahukuntan Asibitin Koyarwa na Jami’ar Usmanu Danfodiyo (UDUTH) bisa hadin kan da suka bayar wajen magance matsalolin da wasu ma’aikatan suka nuna a lokacin yakin neman zabe.

Bugu da kari, ya mika godiyarsa ga sauran masu ruwa da tsaki da suka hada da kwamishinonin ilimin sakandare, kananan hukumomi da masarautu, da majalisar Sarkin Musulmi, bisa taimakon da suka taimaka wajen magance rashin fahimtar juna a tsakanin al’umma a wajen aikin rigakafin.

Da yake magana kan ci gaban yakin neman zaben, Dr Hamza Yusuf, Manajan yakin neman zaben ya bayyana cewa, atisayen ya samu kusan kashi 65 cikin dari ya zuwa yanzu.

Ya kara da cewa kararrakin rashin bin ka’ida ba su da yawa kuma ana magance su.

Yusuf ya bayyana yankunan da ke fama da matsalar tsaro kamar Tureta, Sabon Birni, da Isa a matsayin yankunan da aka fi ba da fifiko domin kara kaimi.

Ya kuma lura da Wamakko, Sokoto ta Arewa, da Sokoto ta Kudu a matsayin wadanda suka fi kowa yawan rashin bin doka.

“Muna tsara dabarun da suka dace don isa ga al’ummomin da ke nesa da kuma yin aiki kafada da kafada da masu ruwa da tsaki don shawo kan juriya,” in ji Yusuf, yayin da yake yaba wa abokan hadin gwiwa kan goyon baya da karfafa gwiwa.

Wurno ya jaddada kudirin gwamnatin jihar na kiyaye lafiyar kowane yaro, inda ya yi kira ga iyaye, masu kulawa, da shugabannin al’umma da su ba da goyon bayan yakin neman zabe tare da tabbatar da cewa babu wani yaro da ya cancanta da ba a yi masa allurar ba.

A halin da ake ciki kuma, NAN ta ruwaito cewa an kafa wani kwamiti ne biyo bayan tattaunawa da hukumar ta UDUTH, karkashin jagorancin babban daraktan kula da lafiya Farfesa Anas Sabir, domin inganta hada kai a tsakanin al’ummar asibitin.

An sami keɓancewar al’amura a  makarantar firamare ta Rumbukawa da ke karamar hukumar Sakkwato ta Arewa, wasu ‘yan daba sun far wa tawagar masu allurar rigakafin cutar, lamarin da ya yi sanadin jikkatar wadanda suka jikkata tare da kwantar da su a asibiti.

A wani labarin kuma wata yarinya ta kamu da rashin lafiya bayan an yi allurar rigakafin a makarantar Sultan Maccido, kuma a halin yanzu tana jinya a asibitin mata da yara na Maryam Abacha.

An tura tawagar likitoci don tantance lamarin.

Kwamishinan ya ba da umarnin daukar mataki cikin gaggawa kan lamarin biyu, ya kuma ba da tabbacin tabbatar da tsaron lafiyarsu, yana mai cewa an karfafa matakan tsaro a dukkan matakan yakin. (NAN) ( www.nannews.ng )

HMH/AMM

=======

Abiemwense Moru ne ya gyara

INEC

Daga Emmanuel Oloniruha

Abuja, Oct. 7, 2025 (NAN) Farfesa Mahmood Yakubu a ranar Talata ya sauka daga matsayin shugaban hukumar zabe mai zaman kanta ta kasa (INEC).

Kamfanin dillancin labarai na Najeriya (NAN) ya ruwaito cewa Yakubu ya mika wa Mrs May Agbamuche-Mbu, babbar kwamishina ta kasa a matsayin mukaddashin shugabar hukumar, har sai an nada sabon shugaban hukumar.

Yakubu ya bayyana hakan ne a ci gaba da ganawa da kwamishinonin zabe a hedikwatar INEC da ke Abuja, inda ya sanya hannu kan takardar ficewa daga hukumar.

Yayin da yake yaba wa a kan damar da aka ba shi na yin aiki, ya nemi goyon bayan Agbamuche-Mbu har sai an nada shugaban na kasa.

Kamfanin dillancin labaran Najeriya (NAN) ya ruwaito cewa tsohon shugaban kasa Muhammadu Buhari ne ya nada Yakubu shugaban hukumar ta INEC a ranar 21 ga watan Oktoba, 2015 kuma ya sake nada shi a watan Disamba 2020. (NAN)(www.nannews.ng)

OBE/WAS

Edited by ‘Wale Sadeeq

Hanyoyin Arewa, ayyukan layin dogo don za su bunkasa tattalin arziki – mai taimaka wa shugaban kasa

Tattalin Arziki

By Ramatu Garba

Kano, Oct. 1, 2025(NAN) Fadar shugaban kasa ta ce ayyukan tituna da na layin dogo da ake yi a Arewacin Najeriya za su kara habaka harkokin tattalin arziki da inganta kasuwanci a yankin.

Babban mataimaki na musamman ga shugaban kasa Abdulaziz Abdulaziz ne ya bayyana haka yayin da yake jawabi ga mambobin kungiyar ‘yan jarida ta kasa (NUJ) a Kano ranar Talata.

Ya ce hanyar Abuja zuwa Kaduna zuwa Kano, babbar hanyar Sokoto zuwa Badagry, da layin dogo na Kano-Katsina-Maradi, zai bude sabbin hanyoyin kasuwanci, da saukaka zirga-zirgar kayayyaki, da karfafa cudanya tsakanin al’umma.

“Wadannan ayyuka ba na tituna da gadoji ba ne kawai.

*Labarin tattalin arziki ne da za su hada kasuwanni, gungu-gungu na noma, da kasuwanci, samar da ayyukan yi da habaka yawan aiki,” in ji Abdulaziz.

Ya bayyana cewa da gangan gwamnatin ta ci gaba da gudanar da ayyukan da aka gada tare da kaddamar da wasu sabbi domin tabbatar da daidaiton ci gaban kasa baki daya.

A cewarsa, ayyukan sun nuna imanin shugaba Bola Tinubu kan hada kan kasa da kuma ci gaba mai dorewa ga ‘yan Najeriya.(NAN)(www.nannews.ng)

RG/BRM

==========

Edited by Bashir Rabe Mani

Gwamnatin Tarayya, Kungiyoyin ma’aikatan Mai da kamfanin Dangote sun cimma matsaya kan rikicin matatar mai

Yarjejeniyar

By Joan Nwagwu

Abuja, 1 ga Oktoba, 2025 (NAN) A ranar Talata ne gwamnatin tarayya ta sasanta tsakanin kungiyar manyan ma’aikatan man fetur da iskar gas ta Najeriya (PENGASSAN) da mahukuntan matatar man Dangote.

Hakan na kunshe ne a cikin wata sanarwar da ministan kwadago da samar da ayyukan yi, Dr Muhammad Maigari-Dingyadi ya fitar tare da sanya wa hannu a karshen taron sulhu na kwanaki biyu da aka gabatar wa manema labarai ranar Laraba a Abuja.

Taron wanda ya gudana a ranakun litinin da talata, ya tattaro mai baiwa shugaban kasa shawara kan harkokin tsaro, ministocin kudi, kasafin kudi da tsare-tsare na tattalin arziki, da kuma ma’aikatar man fetur (Gas), tare da hukumar DSS, NIA, NNPC, NMDPRA, NUPRC da shugabannin kwadago.

Idan dai za a iya tunawa, an gudanar da zaman sulhun ne bayan da kungiyar PENGASSAN ta umurci mambobinta da su dakatar da samar da iskar gas tare da janye ayyukan da suke yi daga matatar.

Kungiyar ta zargi kamfanin da dakatar da daukar ma’aikata sama da 800 na mambobinta, lamarin da ya janyo daukar matakin masana’antu.

Matatar Dangote, ta bayyana cewa an kori ma’aikata ne saboda wani aikin sake fasalin da ake yi a kamfanin.

A cewar sanarwar, taron ya yanke shawarar cewa hadakar wani muhimmin hakki ne na ma’aikata a karkashin dokokin Najeriya kuma dole ne kamfanin ya mutunta shi.

An kuma amince da cewa hukumar ta Dangote Group ta gaggauta fara tura ma’aikatan da abin ya shafa zuwa wasu rassan kungiyar ba tare da an yi asarar albashi ba.

Taron ya kuma tabbatar da cewa babu wani ma’aikaci da za a ci zarafinsa saboda shiga rigimar da ke tsakanin PENGASSAN da kamfanin.

Ita kuma PENGASSAN ta amince ta fara shirin janye yajin aikin nata, yayin da bangarorin biyu suka yi alkawarin aiwatar da kudurorin cikin aminci.(NAN)(www.nannews.ng)

JAN/BRM

=========

Edited by Bashir Rabe Mani

APC
Daga Peter Okolie
Owerri, 30 ga Satumba, 2025 (NAN) Shugaban kasa Bola Tinubu a ranar Talata ya ce shekaru 10 na mulkin jam’iyyar All Progressives Congress (APC) ya ceci kasar nan daga durkushewa.

Tinubu ya bayyana haka ne a Owerri a wajen gabatar da wani littafi mai suna: “One Decade of Progressive, Impactful Leadership in Nigeria.”

Taron wanda aka gudanar a cibiyar taron kasa da kasa Emmanuel Iwuanyanwu.

Kamfanin Dillancin Labaran Najeriya NAN ya ruwaito cewa Gwamna Hope Uzodimma na Imo ne ya rubuta littafin.

Shugaban da ya isa jihar ya kaddamar da titin Owerri – Umuahia mai tsawon kilomita 120, da tagwayen gadar sama ta Assumpta da kuma cibiyar taron Emmanuel Iwuanyanwu mai daukar aiki 10,000.

A cikin jawabinsa, Tinubu ya ce kaddamar da littafin na da matukar muhimmanci domin ya nuna irin kokari da sadaukarwar da masu son ci gaba suka yi cikin shekaru 10 da suka gabata, tun daga marigayi shugaban kasa Mohammadu Buhari.

Ya yabawa Uzodimma bisa tunani, hangen nesa da nasarorin da ya samu a fannin samar da ababen more rayuwa da kuma daukar kalubalen rubuta littafin.

“Ta hanyar yin riko da abubuwan tarihi da gwagwarmayar shekaru 10 da muka yi, ya ba Najeriya kyautatuwa.

“Babu wata al’umma da za ta iya mantawa da tafiyarta kuma babu wani shugaba da ya isa ya tsere wa kyakkyawar kwarin gwiwa,” in ji shi.

Shugaban ya bayyana kwarin gwiwar cewa Najeriya ba ta kasance inda take ba shekaru 10 da suka gabata a karkashin tsarin sabunta bege.

Ya ce, bayan daidaita tattalin arzikin kasar, ya karu da kashi 4.23 cikin 100 a kashi na biyu na shekarar.

Tinubu ya ce: “Wannan ci gaban yana da manufa, ba wai a kan takarda kadai ba, ci gaban gaske ne.

“Haɗin kai ya ragu zuwa kashi 20.12 cikin 100 a watan Agusta, mafi ƙanƙanta cikin fiye da shekaru uku.

“Wataƙila ba za ka ji ba tukuna, ka yi haƙuri, na gode maka bisa haƙuri da juriya.

“Najeriya na canzawa da kyau kuma za ku ji daɗin kwanakin.”

Ya kara da cewa a halin yanzu asusun ajiyar waje na kasar ya kai dalar Amurka biliyan 42.03, mafi girma tun shekarar 2019.

Tinubu ya bayyana cewa hakan ya nuna cewa kasar na sake samun karfinta da kuma kwarjini a tattalin arzikin duniya.

“Rarin kasuwancinmu ya karu da sama da kashi 44 cikin 100 a cikin kwata na karshe yayin da ake fitar da kayayyaki zuwa kasashen waje da kashi 173 cikin dari.

“Wadannan lambobin suna magana ne game da Najeriya da ke noma, fitar da kayayyaki, da kuma yin takara fiye da kowane lokaci,” in ji shi.

Ya ce, Naira ta tsaya tsayin daka a cikin garambawul na canji tare da sabbin hanyoyin zuba jari da ke dawo da kwarin gwiwa kan tattalin arzikin kasar.

Shugaban ya bukaci masu suka da su amince da gwamnati mai ci gaba, yana mai ba su tabbacin cewa a karshe tattalin arzikin zai yi aiki ga daukacin ‘yan Najeriya.

Ya karyata rahotannin da ke cewa ana ci gaba da zaluntar addini a kasar, yana mai dagewa a maimakon hada kai da addini a tsakanin ‘yan Najeriya.

“Shekaru goma da suka gabata lokaci ne na canji, shekaru goma masu zuwa za su kasance zamanin sabuntawa da kwanciyar hankali wanda zai tabbatar da nasara ga kasar,” in ji shi.

Tinubu ya yabawa Uzodimma bisa jajircewarsa da tallafin karatu da kuma al’ummar jihar bisa irin karramawar da suka yi masa a jihar.

A nasa jawabin, Uzodimma ya ce littafin ya bayar da “rubutu na gaskiya” kan tafiyar jam’iyyar APC a gwamnati daga 2015 zuwa 2025, inda ya yi bayani dalla-dalla abubuwan da suka faru, kalubale da kuma darasi.

Ya kuma bayyana aikin a matsayin “matsalar inda jam’iyyar ta kasance da kuma jagora ga inda ya kamata mu je.”

Gwamnan ya ce sha’awa da kuma aikin da ya rataya a wuyansa ne ya sa ya rubuta ayyukan APC bayan ya shafe shekaru 10 yana mulki.

“Jam’iyyar ta gaji tattalin arziki mai rauni, kalubalen tsaro mai zurfi, da kuma gajiyawar ‘yan kasa,” in ji shi.

Ya yarda cewa “ra’ayoyin na Tinubu da ƙwaƙƙwaran jagoranci sun ƙarfafa yawancin surori.”

Uzodimma ya ba da labarin irin rawar da shugaban kasa ya taka a matsayin “kai kibiya” wajen kafa jam’iyyar APC a shekarar 2013, wadda ta “harbe gwamnati mai ci a 2015.”

Ya yabawa “jajircewa da tsayuwar daka” na Tinubu kan tsara iyali mai ci gaba da kuma tafiyar da kasar ta hanyar sauyi.

“Ra’ayoyinsa da dagewarsa sun tsara iyali masu ci gaba,” in ji gwamnan.

Uzodimma ya bayyana mamakinsa kan “zurfin da muhimmancin” kokarin jam’iyyar, wanda ya ce “ba a kodayaushe ake samun karramawar da ta dace ba.”

Gwamnan ya jaddada an gina jam’iyyar ne bisa dabi’u “adalci, hada kai, hidima da kuma da’a.”

Ya ce abubuwan da suka faru tun bayan kammala littafin a watan Mayun 2025 sun nuna “ci gaba mai ma’ana,” ciki har da faduwar hauhawar farashin kayayyaki da kuma dawo da darajar Naira.

Gwamnan ya bayar da misali da rarar kudin kasuwanci na kashi shida a jere, wanda ya kai sama da naira tiriliyan biyar a rubu’in farkon shekara.

Ga Imo, Uzodimma ya ba da rahoton “farfadowar ababen more rayuwa” da kuma saka hannun jari a cikin mutane, yana mai alfahari da cewa ma’aikatan Imo sun “fi farin ciki a yau fiye da yadda suke da shekaru da suka wuce.”

Uzodimma ya yi kira ga daukacin ‘yan Najeriya da su “yi goyon bayan wannan gagarumin ci gaba, Bola Tinubu, a 2027.”

Tun da farko, shugaban jam’iyyar APC na kasa, Farfesa Nentawe Yilwatsa, ya ce jam’iyyar ta tabbatar da cewa Nijeriya na bukatar fiye da yadda jam’iyyun siyasar da suka gabata suka yi tayi.

Yilwatsa ya yaba da jagoranci da jajircewar Uzodimma, inda ya bayyana cewa ta hanyar littafin ya nuna kansa a matsayin “mai tabbatar da zaman lafiya, mai tarihi da kuma lamiri na tafiya mai ci gaba.”

Shugaban ya kuma yabawa Tinubu kan samar da shugabancin da ya bude wani sabon zamani na daukar kwakkwaran shawarwari da suka kawo sauyi ga tattalin arzikin kasa.

A jawabansu daban daban, shugaban majalisar dattawa, Godswill Akpabio da Obi na Onitsha, sun taya Uzodimma murnar wannan littafi, inda suka bayyana wannan kokari a matsayin babban hidima ga kasa.(NAN)(www.nannews.ng)
OPC/OJO
========
Edited by Mufutau Ojo.

Taki

Daga Felicia Imohimi

Abuja, Satumba 30, 2025 (NAN) Gamayyar kungiyar manoma ta Najeriya (COFAN) da kungiyar manoman Himma ta Najeriya (HYFAN) sun bukaci gwamnatin tarayya ta ci gaba da shigo da kayan hada taki daga kasashen waje.

Sun ce ya kamata a ci gaba da yin hakan har sai an tabbatar da karfin samar da kayayyaki a cikin gida.

Dr Abubakar Bamai, Shugaban COFAN ne ya yi wannan kiran a wani taron manema labarai da kungiyoyin biyu suka shirya a ranar Talata a Abuja.

Taron ya mayar da hankali ne kan shirin “Sake fasalin tsarin samar da takin zamani na shugaban kasa (PFI) da kuma tasirinta ga manoman Najeriya”.

“Ya kamata gwamnati ta ci gaba da shigo da danyen taki daga kasashen waje har sai an samu cikakken abin da ake iya nomawa a cikin gida don biyan bukatun kasa,” inji shi.

Bamai ya ce dole ne gwamnati ta dauki tsarin da ya dace wanda zai kare manoma a cikin kankanin lokaci tare da inganta karfin kananan hukumomi na nan gaba.

Ya kuma ja kunnen duk wani mataki na hana shigo da kayan masarufi, inda ya yi gargadin cewa irin wannan matakin na iya baiwa masana’antar hada-hada masu zaman kansu damar mamaye masana’antar tare da kara farashin da bai kai ga kananan manoma ba.

“Manoman Najeriya ba za su iya samun cikas wajen samar da taki a wannan mawuyacin lokaci,” in ji shi.

Bamai ya yabawa shugaba Bola Tinubu kan gyare-gyare da tsare-tsare da nufin sauya tsarin abinci a Najeriya.

Ya ce sauye-sauyen sun nuna kwakkwaran himma wajen karfafa gwiwar manoma, hada kan matasa da samar da abinci.

Sai dai ya nuna damuwarsa kan yadda ake ci gaba da tattaunawa kan sake fasalin shirin na PFI, yana mai cewa hakan na iya yin illa ga kananan manoma da matasa nan take.

“Haɓaka farashin shigar da kayayyaki, gibin rarrabawa, da rashin tabbas kan samar da taki na barazanar yin illa ga nasarorin da aka samu cikin shekaru takwas da suka gabata,” in ji shi.

“Muna matukar godiya da sake fasalin da kuka yi, amma muna roko: kada ku kashe tsarin canjin noma na Buhari kan samun taki,” in ji shi.

Bamai ya tunatar da cewa, a zamanin tsohon shugaban kasa Muhammadu Buhari, PFI ta kasance ginshikin kawo sauyi a harkar noma, domin ta samar da taki mai sauki ta hanyar shigo da albarkatun kasa da kuma tallafa wa masana’antar hada-hada ta cikin gida.

“Miliyoyin manoma ne suka amfana da wannan tallafin, wanda ya kara habaka samar da abinci da kuma karfafa samar da abinci,” in ji shi.

Ya kuma bukaci Gwamnatin Tarayya da ta sanya ma’aikatar kudi ta kasar wajen sarrafa kayan da ake shigo da su daga waje domin tabbatar da inganci, gaskiya da kwanciyar hankali a harkar samar da kayayyaki.

Bamai ya jaddada aniyar COFAN da HYFAN na yin hadin gwiwa da gwamnati, kamfanoni masu zaman kansu da kuma abokan ci gaba don tabbatar da cewa sake fasalin shirin na PFI ya kare manoma da kuma karfafa wadatar abinci ta kasa. (NAN) www.nannews.ng
FUA/TAK

Tosin Kolade ne ya gyara shi