Ma’aikatan gwamnati sun yi Allah wadai da jinkirin sakin kasafin kuɗi da kuma gibinsa

Ma’aikatan gwamnati sun yi Allah wadai da jinkirin sakin kasafin kuɗi da kuma gibinsa

Asusun Tallafi

Daga Adeola Akinbobola
Abuja, 21 ga Yuli, 2026 (NAN) Wasu ma’aikatan gwamnati a Abuja sun yi kira ga Gwamnatin Tarayya da ta fitar da kasafin kuɗi ga Ma’aikatunta da Hukumominta (MDAs) domin inganta ayyukan yau da kullum.

Sun ce rashin kuɗi yana kawo cikas ga ƙudurinsu na cika Ajandar Sabunta Fata ta Shugaba Bola Tinubu da kuma dukkan ayyukan da suka sa gaba.

Kamfanin Dillancin Labarai na Najeriya (NAN) ya ruwaito cewa MDAs da yawa ba su iya aiwatar da ayyuka da shirye-shiryen da aka amince da su gaba ɗaya ba saboda ko dai an jinkirta ko kuma ba a fitar da kuɗaɗen ba.

Karancin kuɗaɗen ya shafi kashe kuɗi na yau da kullun, wanda hakan ya kawo tsaiko ga isar da ayyukan gwamnati.

Wani bincike da Ofishin Kasafin Kuɗi na Tarayya ya yi kan kididdigar da Takardar Tsarin Kuɗi na Matsakaici da Dabaru na Kuɗi na 2025 ta 2025 ya nuna cewa kashe kuɗaɗen ayyuka na wuya na MDAs don su da isassun kuɗaɗen gudanarwa.

A cewar rahoton da ya shafi 2023, 2024, da kuma lokacin Janairu zuwa Yuli na 2025, an bar gibin Naira tiriliyan 15.21 a cikin shekaru uku.

Wasu ma’aikatan gwamnati da suka yi magana da NAN ranar Talata sun nuna damuwa game da kalubalen kudi da cibiyoyin gwamnatin tarayya ke fuskanta.

Mista Thomas Ugwu, Darakta a Sashen Kudi a daya daga cikin MDAs ya ce rashin isasshen kudade ya shafi ayyuka da kuma samar da ayyuka.

A cewarsa, kayan aiki na ofis, gami da motocin bas na ma’aikata, kan lalace, yayin da ofisoshin ba su da kuɗin gyara su.

Haka kuma, Mrs Rukayat Olaiya, babbar ma’aikaciyar gwamnati a sashin sayayya, ta ce kudaden da ake kashewa wajen gudanar da manyan ayyuka sun kasance marasa inganci.

Mista Kelechi Akwa, wani ma’aikacin gwamnati, ya ce sakin kudaden da ake kashewa akai-akai suma suna fuskantar matsin lamba.

Akwa ta ce lamarin ya tilasta wa hukumomi da yawa yin aiki galibi bisa ƙayyadadden rabon kuɗin da aka ware musu.

Ya kuma ce ana yawan jinkirta fitar da kudaden da ake samu daga ayyukan manyan kamfanoni duk wata.

Akwa ta ce ayyukan samar da ababen more rayuwa da ci gaba da dama sun tsaya cak, yayin da ‘yan kwangila ke ci gaba da jiran a biya su kudaden ayyukan da aka kammala da kuma wadanda ake ci gaba da yi.

Kalubalen samun kuɗi kwanan nan ya sa ‘yan kwangilar gida suka gudanar da zanga-zanga kan rashin biyan basussukan da ake bin su.

Kamfanin dillancin labarai na NAN ya ruwaito cewa ‘yan kwangila, a karkashin inuwar kungiyar ‘yan asalin Najeriya (AICAN), kwanan nan sun yi Allah wadai da karuwar tasirin jinkirin aiwatar da kasafin kudi ga kasuwanci da ayyukan yi.

Shugaban AICAN, Mista Jackson Nwosu, wanda ya jagoranci zanga-zangar a Ma’aikatar Kudi, ya yi gargadin cewa za a iya tilasta wa kungiyar ta dauki karin mataki idan ba a biya kudaden da ke cikin asusun ba.

Kamfanin dillancin labarai na NAN ya tuna cewa a farkon shekarar, Gwamnatin Tarayya ta umarci MDAs da su mika sama da kashi 70 cikin 100 na kasafin kudin jari na shekarar 2025 zuwa shekarar kasafin kudi ta 2026.

An yi wannan shawarar ne domin a ba da fifiko ga kammala ayyukan da ake gudanarwa a daidai lokacin da ake fuskantar karancin kudaden shiga da kuma kalubalen da ake fuskanta a fannin kasafin kudi.

Gwamnatin Tarayya ta kuma nuna cewa kashi 30 cikin 100 na kasafin kudin shekarar 2025 ne kawai za a fitar a shekarar kudi ta 2025.

Ma’aikatu da hukumomi sun bayyana cewa sun sami kaso kadan ne kawai na kudaden da aka ware musu a shekarar 2025.

Misali, Ma’aikatar Harkokin Mata ta sami Naira miliyan 394.8, wanda ke wakiltar kashi 0.44 cikin 100 na kasafin kuɗin jari da aka amince da shi na Naira biliyan 89.8.

Ma’aikatar Harkokin Ruwa da Tattalin Arziki ta sami Naira miliyan 202, wanda ke wakiltar kusan kashi 1.7 cikin 100 na kasafin kuɗin jari na Naira biliyan 353.

Ma’aikatar Sufuri ta sami Naira biliyan 2.5, wanda ke wakiltar kusan kashi ɗaya cikin ɗari na kasafin kuɗin jari da aka amince da shi na Naira biliyan 256.7.

Ma’aikatar Gidaje da Ci Gaban Birane ta Tarayya ta sami Naira biliyan 2, wanda ke wakiltar kusan kashi biyu cikin 100 na kasafin kuɗin babban birninta na Naira biliyan 100.

Hakazalika, Ma’aikatar Albarkatun Ruwa ta Tarayya ta sami Naira biliyan 1, wanda ke wakiltar kusan kashi 1.5 cikin 100 na kasafin kuɗin babban birninta na Naira biliyan 80, yayin da Ma’aikatar Noma da Tsaron Abinci ta sami Naira biliyan 3 daga cikin kasafin kuɗin babban birninta na Naira biliyan 120.

Wani masanin tattalin arziki, Mista Dotun Olajide, ya ce duk da cewa kudaden shigar Gwamnatin Tarayya sun inganta, wani babban kaso yana karuwa ne sakamakon biyan basussuka da hauhawar farashin shugabanci.

Ya ce wannan ya bar ƙarancin sarari na kuɗi don kashe jari da ayyukan MDAs.

Olajide ya ce sai dai idan an inganta fitar da jari, saurin ci gaban kayayyakin more rayuwa da kuma samar da ayyukan gwamnati zai ci gaba da zama abin takaitawa sosai.

Mista Bawa Mokwa, Daraktan Yaɗa Labarai da Hulɗa da Jama’a a Ofishin Babban Mai Binciken Kuɗi na Tarayya (OAGF), ya shaida wa NAN cewa nan ba da jimawa ba MDAs za su sami ƙarin bayani kan matsayin tallafin da suke bayarwa na wata-wata.

Ya ce ana tabbatar da lamarin tare da sashen da ke da alhakin sakin kudaden.

“Zan tabbatar da hakan tare da sashen da ke da alhakin sakin kudaden,” ya shaida wa NAN. (NAN) (www.nannews.ng)

DEO/KUA
========
Edited Uche Anunne