• Home
  • Shafin Labarai

Shafin Labarai

NCDC ta yi gargadin barkewar cutar chikungunya, ta bukaci ‘yan Najeriya da su kiyaye cizon sauro
Uncategorized

NCDC ta yi gargadin barkewar cutar chikungunya, ta bukaci ‘yan Najeriya da su kiyaye cizon sauro

NCDC ta yi gargadin barkewar cutar chikungunya, ta bukaci ‘yan Najeriya da su kiyaye cizon sauro

NCDC ta yi gargadin barkewar cutar chikungunya, ta bukaci ‘yan Najeriya da su kiyaye cizon sauro
              Chikungunya disease

Chikungunya
Daga Racheal Abujah
Abuja, Aug. 9, 2025 (NAN) Cibiyar Kula da Cututtuka ta Najeriya (NCDC) ta ba da shawarar kula da lafiyar jama’a kan hadarin kamuwa da cutar Chikungunya a kasar.

Hukumar NCDC a ranar Juma’a, ta shafinta na yanar gizo ta yi gargadin cewa, rahotannin da suka shafi cutar
na baya-bayan nan na nuna yiwuwar bullar cutar a wasu jihohin.

Hukumar ta bayyana cewa, Chikungunya, cuta mai saurin yaduwa inda sauro ke yadawa, wanda ke da alhakin kamuwa da kwayar cutar da Zika, na iya haifar da zazzabi na gaggawa, da ciwon gabobi mai tsanani, ciwon kai, ciwon tsoka, gajiya,
da kuma kurji.

Kodayake ba kasafai take yin kisa ba, NCDC ta lura cewa cutar na iya haifar da matsalolin Masu kama da juna na dogon lokaci a wasu marasa lafiya.

A cewar shawarwarin, yanayi mai zafi a Najeriya, tare da damina mai zuwa, ya haifar da yanayi mai kyau na kiwo ga sauro, wanda ya haifar da damuwa game da yaduwar cutar.

Ta kuma bukaci ‘yan Najeriya da su dauki matakan kariya kamar amfani da gidan sauro da aka yi wa maganin kwari,
da shafa maganin kwari, da sanya rigar dogon hannu, da kawar da gurbacewar ruwa a kusa da gidaje.

Hukumar ta kuma shawarci ma’aikatan kiwon lafiya da su ci gaba da nuna shakku ga masu fama da zazzabi da ciwon gabobi, musamman a wuraren da aka samu rahoton bullar cutar sauro, da kuma gaggauta kai rahoton wadanda ake zargi ga hukumomin lafiya na yankin.

Cibiyar ta tabbatar wa jama’a cewa tana aiki kafada da kafada da jihohi, abokan hulda, da al’ummomi don karfafa sa ido,
karfin dakin gwaje-gwaje, da kokarin mayar da martani cikin gaggawa.

“Dole ne ‘yan Najeriya su tashi tsaye wajen kare kansu daga cizon sauro, domin wannan shi ne kayan aikinmu mafi inganci wajen yakar da Chikungunya,” in ji NCDC. (NAN)(www.nannews.ng)
AIR/YMU
Yakubu Uba ne ya gyara

Uncategorized

Miji na yana bani Naira 50 ne kawai na abinci, wata mata ta shaida wa kotu

Miji na yana bani Naira 50 ne kawai na abinci, wata mata ta shaida wa kotu

Abinci
Daga Aisha Gambo
Kaduna, Agusta 9, 2025 (NAN) Wata mata mai suna Hauwa’u Bello da ke fama da matsalar ji, ta maka mijinta, Usman Shuaibu a gaban wata kotun shari’a da ke zamanta a Magajin cikin birnin Kaduna.

Ta ce mijin yana bata Naira 50 kacal domin abinci.

Mai shigar da karar wadda ta yi magana ta hanyar yaren kurame, Aisha Sulaiman, ta fassara ta ce mijin nata yana fama da yunwa.

Ta ce “mun yi aure a shekarar 2016, iyayena sun ba mu abinci, matsalar ta fara ne bayan kayan abincin ya kare.

“Ya gaza wajen samar da gida, tela ne.

“Lokacin da na haifi jariri na, ya kasa biyan kudin asibiti, mahaifiyarsa ce ta ba da kudin,” in ji ta.

Ta ce iyayensu sun shiga tsakani kuma sun shawarci mijinta ya biya bukatun iyalinsa, amma bai canza ba, sai ta roki
kotu da ta raba auren.

Amma kuma, Shuaibu ya musanta ikirarin, inda Alkalin kotun, Malam Kabir Muhammad, ya umarci ma’auratan da
su gabatar da iyayensu ko masu kula da su a ranar 25 ga watan Agusta saboda cigaba ga karar.(NAN) (www.nannews.ng)
AMG/HA
=======
Hadiza Mohammed-Aliyu ce ta gyara

 

Uncategorized

Kasar Netherlands ta fara jigilar kayan agaji zuwa Gaza

Kasar Netherlands ta fara jigilar kayan agaji zuwa Gaza

Taimako
The Hague, 9 ga Agusta, 2025 (Xinhua/NAN) Kasar Netherlands ta fara jigilar kayan agaji zuwa Gaza, bayan jami’an Holland sun bayyana matsayin wani mummunan hali na jin kai a yankin da aka yi wa kawanya.

Rahotanni daga kafafen yada labarai na cikin gida na cewa, an fara aikin ne bisa bukatar kasar Jordan, mako guda
da ya gabata ne majalisar ministocin kasar ta Holland ta amince da ita.

Rahoton ya ce jirgin ya fara sauka ne tun a ranar Juma’a kuma ana shirin ci gaba da jigila a kullum na tsawon makonni
biyu masu zuwa.

Fakitin taimakon, wanda aka makala a cikin parachute, sun ƙunshi ruwan sha, magunguna, da kayan abinci marasa lalacewa.

A halin da ake ciki, gwamnatin Holland ta soke lasisin fitar da kayan aikin sojan ruwa da aka yi niyyar kaiwa Isra’ila, saboda nuna damuwa kan yadda za ta yi amfani da shi wajen yin amfani da shi a rikicin da ake fama da shi.

“Idan aka yi la’akari da halin da ake ciki yanzu a Gaza, ba zai yuwu a ba da lasisin fitar da makamai zuwa Isra’ila ba,” in ji Ministan Harkokin Wajen Holland, Caspar Veldkamp, a wata wasika da ya aike wa majalisar dokokin kasar.

Ya ce, hakan na iya ba da gudummawa ga ayyukan sojojin Isra’ila a zirin Gaza ko kuma gabar yammacin kogin Jordan.

Tun daga Oktoba 2023, gwamnatin Holland ta ki amincewa da aikace-aikacen lasisi guda 11 don fitar da kayan soja da kayan amfani biyu tare da ƙarshen amfani da soja a Isra’ila, in ji Voldkamp. (Xinhua/NAN)(www.nannews.ng)
UMD/HA
========
Ummul Idris da Hadiza Mohammed-Aliyu ne suka gyara

Uncategorized

Kashi 51.9 cikin dari na yaran Kano na fama da rashin abinci mai gina jiki – UNICEF

Kashi 51.9 cikin dari na yaran Kano na fama da rashin abinci mai gina jiki – UNICEF

Yara
Daga Muhammad Nur Tijjani
Takai (Kano State), Aug. 8, 2025 (NAN) Asusun kula da kananan yara na Majalisar Dinkin Duniya (UNICEF) ya nuna damuwarsa kan yadda kananan yara ke fama da karancin abinci a jihar Kano, inda ta bayyana cewa kashi 51.9 cikin dari na yara na fama da karancin abinci.

Shugabar ofishin UNICEF na Kano, Rahma Farah, ce ta bayyana haka a lokacin mika kayan abinci na shirye-shiryen da za a yi amfani da su a hukumance da aka gudanar a karamar hukumar Takai a Kano.

Kamfanin Dillancin Labarai na Najeriya (NAN) ya ruwaito cewa, an sayo abincin da aka shirya don amfani da shi ta hanyar gwamnatin hadin gwiwa da asusun tallafawa kananan yara na UNICEF.

Farah, wanda Dr Serekeberehan Deres, Manajan lafiya na ofishin UNICEF a Kano ya wakilta, ya bayyana cewa alkalumman na nuni da cewa daya daga cikin yara biyu a jihar baya samun ci gaba mai kyau saboda rashin abinci mai gina jiki.

Ta kuma ce sama da kashi 10 cikin 100 na kananan yara a jihar suna asarar zaman lafiya, yanayin da yaro ya yi tsaya wurin daya baya girma wanda galibi yakan faru ne sakamakon raguwar kiba.

Manajan kiwon lafiyar ya yi gargadin cewa almubazzaranci yana kara yawan hadarin mutuwa idan ba a yi gaggawar magance su ba, ya kara da cewa rashin abinci mai gina jiki ya kasance babban abin da ya shafi lafiyar al’umma da ke bukatar kulawar gaggawa daga
dukkan masu ruwa da tsaki.

Farah ta yi kira da a kara saka hannun jari a cikin takamaiman abubuwan da suka shafi abinci mai gina jiki, musamman a cikin kwanaki 1,000 na farkon rayuwar yaro.

Ta bukaci gwamnati da kungiyoyin farar hula da shugabannin addini da na gargajiya da su kara kaimi wajen yaki da matsalar karancin abinci mai gina jiki musamman ta hanyar samar da abinci mai gina jiki da ilimi da tsaftataccen ruwan sha da kiwon lafiya.

A cewarta, saka hannun jari a fannin abinci mai gina jiki na yara na daya daga cikin ayyukan da suka fi dacewa da tsadar rayuwa domin ci gaban kasa.

Tun da farko, kwamishinan lafiya na jihar Kano, Dakta Abubakar Labaran, ya ce gwamnati ta himmatu wajen inganta abinci mai gina jiki ga yara, kuma a kwanakin baya ta kaddamar da shirye-shirye na kula da lafiyar mata da kananan yara.

Labaran ya yi alkawarin cewa jihar za ta ci gaba da hada gwiwa da hukumar UNICEF da sauran kungiyoyin raya kasa domin rage matsalar karancin abinci mai gina jiki da inganta rayuwar yara da kuma alamun ci gaba.

NAN ta ruwaito cewa rashin abinci mai gina jiki ya kasance babban abin da ke haifar da mace-macen yara da rashin ingantaccen ilimi a Najeriya, musamman a yankin arewacin kasar. (NAN)(www.nannews.ng)
MNT/IKU
=========
Tayo Ikujuni ne ya gyara

Aikin inganta madatsar ruwa ta Alau Dam a Borno zai bunkasa noman rani, samar da wutar lantarki – Gwamnatin Tarayya 
Uncategorized

Aikin inganta madatsar ruwa ta Alau Dam a Borno zai bunkasa noman rani, samar da wutar lantarki – Gwamnatin Tarayya 

Aikin inganta madatsar ruwa ta Alau Dam a Borno zai bunkasa noman rani samar da wutar lantarki – Gwamnatin Tarayya

Aikin inganta madatsar ruwa ta Alau Dam a Borno zai bunkasa noman rani, samar da wutar lantarki – Gwamnatin Tarayya 

Alau Dam
Daga Abdullahi Mohammed
Maiduguri, Aug. 8, 2025 (NAN) Gwamnatin tarayya ta ce aikin inganta madatsar ruwa ta Naira biliyan 80 a Borno an tsara shi ne domin bunkasa noman rani da samar da wutar lantarki idan aka kammala shi a shekarar 2027.

Ministan albarkatun ruwa da tsaftar muhalli, Farfesa Joseph Utsev, ne ya bayyana haka a wata ziyarar aiki da ya kai a unguwar Alau da ke kusa da Maiduguri.

Ya ce “a gaskiya, muna nan a Borno ne don ganin matakin aiki a madatsar ruwa ta Alau.

“Da farko an gina wannan madatsar ruwa ne a matsayin hanyar samar da ruwan sha, amma da tsarin sabunta bege na shugaban kasa Bola Tinubu, ya amince da kashe naira biliyan 80 domin sake gina shi da kuma inganta shi.

“Jihar Borno ta shahara wajen noma kuma aikin da aka ba mu shi ne tabbatar da samar da isasshen abinci kuma bisa ga haka, lokacin da muke zayyana inganta wannan madatsar ruwa, mun kula da wasu bangarori wannan bangaren.

“Idan aka kammala aikin dam din na Alau zai zama ruwan sha ga Maiduguri da kewaye, ban ruwa da kuma samar da wutar lantarki a nan gaba,” in ji Ministan.

A cewarsa, kwangilar ta kasu kashi biyu ne inda ake sa ran kashi na farko zai kare a watan Satumba na wannan shekara, yayin da kashi na biyu kuma zai fara aiki a watan Oktoba kuma zai kare a watan Maris na 2027.

“Dalili na kashi na farko shi ne rage ko hana ruwa a wannan kakar, domin gina dam ba shi da sauki a lokacin damina.

“An tsara kashi na biyu zai fara ne a watan Oktoba kuma za a kammala shi a watan Maris na 2027, lokacin da za a sake gina madatsar ruwa gaba daya.”

Ya kuma yabawa shugaban kasa Ahmed Bola Tinubu da Gwamna Babagana Zulum bisa jajircewar da suka yi wajen gudanar da wannan aiki bisa la’akari da muhimmancinsa ga al’ummar Borno da ma kasa baki daya.

Sai dai ministan ya yi amfani da wannan dama, inda ya kuma yi kira ga gwamnati da al’ummar Borno da su fara gangamin wayar da kan manoman yankin Alau domin su dakatar da shuka amfanin gona a bakin dam din da ake yi a halin yanzu.

Ya kuma bukaci mazauna yankin da su kwantar da hankulan su, kada su ji tsoro kan duk wata ambaliyar ruwa daga ambaliya ta dam.(NAN)(www.nannews.ng)
AOM/YMU
=========
Yakubu Uba ne ya gyara

Uncategorized

Gidauniyar Atiku ta bada tallafin karatu ga Nafisa Abdullahi da wasu mutane biyu

Gidauniyar Atiku ta bada tallafin karatu ga Nafisa Abdullahi da wasu mutane biyu

Scholarship

By Angela Atabo

Abuja, Aug.7, 2025 (NAN) Gidauniyar Atiku Abubakar (AAF) ta baiwa Nafisa Abdullahi, Rukaiya Fema, da Khadija Kalli, wadanda suka yi nasara a gasar cin kofin duniya ta TeenEagle Global da aka kammala kwanan nan, tallafin karatu.

Farfesa Ahmadu Shehu, mukaddashin sakataren gidauniyar ne ya bayyana haka cikin wata sanarwa ranar Alhamis a Abuja.

Shehu ya ce, kungiyar AAF, bangaren taimakon jama’a na tsohon mataimakin shugaban kasa Atiku Abubakar, ta dade tana rike da kambun ilimi a Najeriya.

A cewarsa, tayi alkawarin ne na daukar nauyin karatunsu har sai sun kammala jami’a.

Ya ce an aikewa ‘yan matan takarda dangane da haka.

“Sakamakon tallafin zai biya ragowar karatunsu na Sakandare da duk tafiyarsu ta jami’a a kowace makarantar da suka zaba.

“Ga waɗannan ‘yan matan, nasarar da suka samu a gasar TeenEagle wata shaida ce ga kwazon da suka yi, yanzu, tallafin karatu daga AAF yana nuna ƙarfinsu.

” Har ila yau, wani haske ne na bege, yana nuna cewa idan aka sadaukar da kai da goyon baya, mafarkai na iya zama gaskiya ba tare da la’akari da yanayin da yaro yake da shi ba ko kuma a zamantakewarsa.

Shehu ya ce, wannan matakin ya yi daidai da kudurin gidauniyar na tallafa wa ilimi mai inganci, musamman ga yara mata da sauran kungiyoyi masu rauni.

Ya ce hakan ya kasance ne domin sanin cewa baiwa mata matasa jari ne mai karfi a nan gaba.(NAN)(www.nannews.ng)
ATAB/YMU
Edited by Yakubu Uba

 

Uncategorized

Shugaba Tinubu ya jajanta wa kasar Ghana kan hatsarin jirgin sama mai saukar ungulu

Shugaba Tinubu ya jajanta wa kasar Ghana kan hatsarin jirgin sama mai saukar ungulu

Kashe

By Muhyideen Jimoh

Abuja, Aug. 7, 2025 (NAN) Shugaban kasa Bola Tinubu ya jajanta wa shugaba John Mahama da al’ummar Ghana bisa wani mummunan hatsarin jirgin sama mai saukar ungulu da ya yi sanadin mutuwar ‘yan Ghana takwas ciki har da ministoci biyu.

Hakan na kunshe ne cikin wata sanarwa da mai magana da yawun shugaban kasar, Mista Bayo Onanuga ya fitar ranar Laraba a Abuja.

Kamfanin Dillancin Labaran Najeriya NAN ya ruwaito cewa hatsarin wanda ya afku a ranar Laraba a yankin Ashanti da ke kudancin kasar Ghana, ya yi sanadiyyar mutuwar dukkan mutanen da ke cikin jirgin, ciki har da ministan tsaro Edward Boamah da ministan muhalli Ibrahim Muhammed.

Tinubu ya tabbatar wa Shugaba Mahama da dukkan ‘yan Ghana cewa tunani da addu’o’in gwamnati da al’ummar Najeriya na tare da su a lokacin babban rashi na kasa.

Shugaban ya bukaci al’ummar Ghana da iyalan wadanda suka rasa rayukansu da su samu ta’aziyyar sanin cewa ‘yan uwansu sun mutu a kan hidimar kishin kasa a kasar.

“Ya yi addu’ar samun kwanciyar hankali ga rayukan wadanda suka rasu da kuma karfi ga wadanda suka bari.” (NAN) (www.nannews.ng)

MUYI/ROT

========

Rotimi Ijikanmi ne ya gyara shi

Uncategorized

Gwamnatin tarayya ta amince da bikin fina-finan Arewa na kasa da kasa, ta kuma yi alkawarin tallafawa 

Gwamnatin tarayya ta amince da bikin fina-finan Arewa na kasa da kasa, ta kuma yi alkawarin tallafawa 

Biki

By Diana Omueza

Abuja, 7 ga Agusta, 2025 (NAN) Gwamnatin Tarayya ta amince da bikin Arewa International Film Festival (AIFF) tare da yin alkawarin ba da goyon baya don baje kolin kyawawan fina-finan Arewa, ayyukan kirkire-kirkire, nasarori da damammaki.

Misis Hannatu Musawa, ministar fasaha, al’adu, yawon shakatawa da kuma tattalin arziki mai kirkire-kirkire, ta yi alkawarin tallafawar Gwamnatin a ranar Laraba a wajen kaddamar da bikin fim a hukumance.

Kamfanin Dillancin Labarai na Najeriya (NAN) ya ruwaito cewa bikin an yi wa lakabi da “Nuna abubuwan da ba a iya amfani da su ba da kuma inganta kyawawan kayan tarihi da ba da labari na yankin Sahel”.

Musawa ya ce masana’antar kere kere ta kasance mafi kyawun dandamali don shiga tare da tallata arzikin Najeriya, tarihi da al’adun gargajiya daban-daban a duniya.

Sai dai ta ce dole ne masana’antar fina-finan Arewa ta nuna alfaharinta da kuma nuna kimarta a fannin kere-kere domin samun dacewa.

“Hakkin masu ruwa da tsakin Arewa ne su daure su daina korafin abin da Najeriya ba ta yi musu ba ba tare da nuna abin da za su baiwa ‘yan Najeriya ba,” inji ta.

Ministan ta ce gwamnati na bayar da cikakken goyon baya ga bikin, wanda zai ba da dama ga dimbin matasa da ke karuwa a yankin.

Ta ce ana kan shirin samar da kauyen fina-finai da sauran ayyukan da za su bunkasa harkar.

A cewarta, gwamnatin tarayya a halin yanzu tana kokarin bunkasa kayayyakin fina-finai kamar su studiyo da kauyukan fina-finai, tare da yin taka-tsan-tsan wajen ganin cewa Kannywood ta shiga cikin wannan ci gaban.

Ta kuma bukaci masu kirkirar Arewa da kada su yi aiki da lakaki, sai dai su yi amfani da fasahar kere-kere da kuma samar da ingantattun abubuwan da za su sa Nijeriya da sauran al’ummar duniya su zuba jari da ci gaba da sana’ar ta.

Ta yabawa wadanda suka shirya wannan biki bisa wannan shiri na baje kolin kyawon ’yan mazan jiya na Arewa.

Musawa ta kuma yabawa masana’antar kere-kere ta kasar bisa kokarinta na yin tambari, tallata da kuma sake fasalin masana’antar.

Mista Ali Nuhu, Manajin Darakta na Hukumar Fina-Finai ta Najeriya (NFC), ya ce bikin wata dama ce ga arewa wajen yin hadin gwiwa da sauran yankunan kasar nan da sauran su.

Nuhu ya ce hakan kuma wata dama ce ta fito da sabbin hazaka, karfafawa da baje kolin ’yan wasa, daraktoci, furodusoshi da masu daukar hoto a yankin.

“Hukumar AIFF za ta kasance wata dama ta magance matsalolin da ke addabar yankin Arewa, musamman ma inganta iya aiki, koyan fasaha, hanyoyin sadarwa, damammaki, hadin gwiwa da daukar nauyi.

“Idan aka yi la’akari da masana’antar kere kere ta Kudancin Najeriya da irin abubuwan da suke yi, damar da suke samu, duk ya faru ne saboda dandamali irin wannan.

“Na yi farin ciki da wannan ga ‘yan fim a arewa, a fadin yankuna da kuma cikin al’ummar duniya,” in ji shi.

Madam Rahama Sadau, shugabar hukumar ta AIFF, ta bayyana cewa bikin ya kasance na farfado da al’adu, wani yunkuri ne na karfafa matasa da kuma wani dandali na dawo da tarihin masana’antar kere-kere ta Sahel.

Sadau ta ce, bikin zai nuna fitattun fina-finai sama da 100, da bikin mata masu shirya fina-finai, da faretin Royal durbar, da bayar da lambar yabo da kuma fitattun taurarin da suka fito daga yankin.

“Ba a ba mu cikakken wakilci a tattaunawar kirkire-kirkire ta duniya, amma AIFF na da burin kara habaka fasahar kirkire-kirkire da al’adun Arewacin Najeriya tare da murnar dimbin tarihi, adabi, da al’adun baka.

“Na yi matukar farin ciki da duniya ta ji labaran mu masu ra’ayin mazan jiya masu daraja da kima da kuma neman kare yanayin mu masu ra’ayin mazan jiya,” in ji ta.

Ta amince da kudirin Gwamnatin Tarayya na samar da yanayi mai kyau don bunkasa fannin kere-kere, musamman a yankunan da ba a yi amfani da su ba kamar Arewacin Najeriya.

Sadau ya ce tallafin da gwamnati ke bayarwa zai haifar da tasiri mai ma’ana, samar da ayyukan yi, karfafawa matasa da kuma ba da damar diflomasiyya a al’adu.

Ta ba da shawarar samar da labarai da suka haɗa da abubuwan da ke nuna bambance-bambance, wadata da tsayin daka na yankin Sahel da mutanensa a duk ayyukan kirkire-kirkire a duk faɗin ƙasar.(NAN)(www.nannews.ng)

DOM/DE/KAE

=======

Dorcas Jonah/Kadiri Abdulrahman ne ya gyara

Uncategorized

Gwamnatin tarayya ta taya ‘yar shekara 17 murnar zama zakara a gasar duniya

Gwamnatin tarayya ta taya ‘yar shekara 17 murnar zama zakara a gasar duniya

Gasar
da Funmilayo Adeyemi
Abuja, Aug. 7, 2025 (NAN) Gwamnatin Tarayya ta yabawa Miss Nafisa Aminu, daliba ‘yar shekara 17 daga jihar Yobe, bisa nasarar da ta samu mai tarihi a matsayin ta na Gwarzon Kwarewar Harshen Turanci ta Duniya.

Aminu ta zama zakara a duniya a 2025 TeenEagle Global Finals da aka gudanar a birnin Landan na kasar Ingila.

Ta wakilci Najeriya ta hanyar Kwalejin Tulip International ta Najeriya (NTIC), tare da mahalarta sama da 20,000 daga kasashe 69, ciki har da ‘yan asalin masu magana da Ingilishi.

Ministan Ilimi, Dr Tunji Alausa a wata sanarwa da ya fitar a ranar Laraba, ya ce nasarar da Aminu ya samu ba wai wani ci gaba ba ne kawai, a’a, wata babbar fa’ida ce ta ajandar sabunta fata na ilimi da shugaba Bola Tinubu ke jagoranta.

Folasade Boriowo ne ta bayyana hakan ga manema labarai a Abuja. darakta, yada labarai da hulda da jama’a a ma’aikatar.

A cewar ministan, sabon tsarin fatan shugaban kasar ya ci gaba da baiwa matasan Najeriya kwarin guiwa wajen yin takara da kuma yin fice a fagen duniya.

“Wannan gagarumin nasara ba wai kawai ya kawo alfahari ga al’umma ba, har ma yana nuna tasirin abubuwan da suka mayar da hankali kan ilimi na ajandar sabunta fata.

“Aikin da shugaban kasa ke da shi na ci gaban dan Adam ta hanyar dorewar zuba jari a fannin ilimi ya fara samun karbuwa a duniya, kamar yadda nasarar Nafisa ta nuna,” in ji shi.

Alausa ya bayyana wannan nasara a matsayin “lokacin alfahari ga Najeriya da kuma nuna kwakkwaran amincewa da kokarin da gwamnatin tarayya ke yi na farfado da fannin ilimi da kuma tara dalibai masu fafatawa a duniya.”

“Ma’aikatar tana mika godiya ta musamman ga mai girma Gwamna Mai Mala Buni, wanda ya sa hannun jarinsa a fannin kayan koyarwa da kuma gyara ilimi ya samar da yanayi mai kyau ga dalibai kamar Nafisa su samu ci gaba.

“Wannan nasarar wata sheda ce mai haske ga sabunta hadin gwiwa tsakanin gwamnatin tarayya da na kananan hukumomi, kuma hakan ya nuna karara cewa sadaukarwar da muka yi na samar da ingantaccen ilimi yana samar da sakamako mai kyau,” in ji shi.

Ministan ya karfafa gwiwar dalibai a fadin kasar nan da su samu kwarin guiwar nasarar da Aminu ya samu.

Ya kuma kara jaddada kudirin gwamnatin tarayya na gina makoma Mai kyau inda dalibai da dama na Najeriya za su iya tsayawa tsayin daka a cikin manyan kasashen duniya. (NAN)(www.nannews.ng)
FAK/ROT
========

Rotimi Ijikanmi ne ya gyara shi

 

Noma da Kiwo

Mamakon ruwan sama yana yi mana barazana – manoman shinkafa a Abakaliki

 Douglas Okoro

Abakaliki, 6 ga Agusta, 2025 (NAN) Manoman shinkafa a Abakaliki, sun koka kan yadda ake samun mamakon ruwan sama, wanda a cewarsu yana barazana ga noman shinkafa a shekarar 2025.

Manoman, sun bayyana damuwar tasu ne a wata tattaunawa da suka yi da Kamfanin Dillancin Labaran Najeriya (NAN) a ranar Laraba a garin Abakaliki.

An dai samu mamakon ruwan sama a bana wanda ya yi sanadin ambaliya da asarar amfanin gona a manyan yankunan da ake noman shinkafa a jihar.

Mista Emmanuel Nwali, wani fitaccen manomin shinkafa a karamar hukumar Izzi, ya ce kusan rabin gonar shinkafarsa ta nutse sakamakon ruwan sama mai yawa.

“Ambaliya ta lalata yawancin gonakinmu, abin da ya rage tuni ya koma tawaya.

“Kusan kullum ana ruwan sama tun tsakiyar watan Yuli. Wataƙila ba za mu yi tsammanin samun girbi mai yawa a wannan kakar ba,” in ji Nwali.

Wani manomi, Mista Chinedu Okenwa, ya ce ya yi asarar gidajen yara na reno sakamakon ambaliyar ruwa, wanda ya yi sanadin asarar manyan albarkatu.

“Ban san yadda zan gyara asarar da aka yi ba, domin a halin yanzu, ba zan iya dasa komai ba don ya lalace.

“Muna fuskantar karancin amfanin gona a wannan kakar, kuma hakan na iya haifar da hauhawar farashin shinkafar gida a shekara mai zuwa,” in ji shi.

Hakazalika, Mista Aloysius Njoku, wani Mai nomana kasuwanci, ya ce ya yi asarar wani kaso mai yawa na gonar shinkafa sakamakon ambaliya, kuma yana fargabar ci gaban zai yi illa ga girbi.

“Damina da ambaliyar ruwa sun yi mummunar barna, idan ba a yi wani abu ba, shinkafa za ta yi karanci da tsada, kuma kowa zai ji ajikinsa,” in ji Njoku.

Misis Sylvia Elom, wata ma’aikaciyar gwamnati kuma mai noman shinkafa, ta bayyana ddamuwarta inda tace barnar da ruwan sama ya yi a gonaki ta yi kamari kuma abun zai shafi mutane da dama da suka dogara da noman shinkafa domin tafiyar da rayuwarsu.

“Shinkafa ita ce babbar hanyar samun kudin shiga ga yawancin mutanenmu wadanda galibi manoma ne, idan ambaliyar ruwa ta lalata mana gonakinmu, ba a bar mu da komai ba kenan,” in ji ta.

A halin da ake ciki, Dr Paul Onwe, wani kwararren manoma mai zaman kansa, ya bayyana cewa akwai gagarumar matsala a noman shinkafa idan damuna ta tsawaita aka samu ambaliya.

Ya kara da cewa ruwan sama kamar da bakin kwarya, yana haifar da babbar barazana ga gonakin shinkafa, musamman wadanda ke cikin fadamu.

Ya shawarci manoma da su mai da hankali sosai kan hasashen yanayi kafin su fara noman shinkafa, yana mai cewa gwamnatin tarayya na bayar da gargadin a farkon kowace kakar noma.

“Filayen da ke cikin ƙasa suna fama da takurewar girma, ƙarancin abinci mai gina jiki, da cututtukan fungal,” Onwe yayi gargaɗi.

Wata majiya daga ma’aikatar noma ta jihar Ebonyi da ta nemi a sakaya sunanta, ta tabbatar da cewa gwamnatin jihar na bin diddigin illolin da ambaliyar ruwa ta haifar a gonaki a halin yanzu.

Ya kara da cewa gwamnati na kuma tattara rahotanni daga yankunan da abin ya shafa domin daukar matakan da suka dace.

NAN ta ruwaito cewa hukumar kula da yanayi ta Najeriya (NiMet), a hasashenta na yanayi, ta bayyana jihar Ebonyi a matsayin daya daga cikin jihohin da ake sa ran za su fuskanci ambaliyar ruwa a lokacin damuna ta 2025.

Jihar Ebonyi dai na daya daga cikin jihohin da ake noman shinkafa a Najeriya, kuma ‘yan kasuwar shinkafa a manyan kasuwannin Abakaliki, sun bayyana fargabar cewa farashin shinkafar na iya tashi sakamakon rashin girbi da ake sa ran za a samu. (NAN) (www.nannews.ng)

 

Edited by Aisha Ahmed