• Home
  • Shafin Labarai

Shafin Labarai

Uncategorized

Malami Addini ya bukaci Gwamnati ta ba da fifiko ga ƙarfafa mata

Malami Addini ya bukaci Gwamnati ta ba da fifiko ga ƙarfafa mata

Mata

Toba Ajayi

Ilorin, Aug. 23, 2025 (NAN) Fasto Deji Isaac na Cocin Christ Glory da ke Ilorin, ya yi kira ga dukkan bangarorin gwamnati da su kara zage damtse wajen karfafa mata a fadin Najeriya, yana mai jaddada cewa da yawa na cikin kokawa da halin kunci da rashin kudi a cikin matsalolin tattalin arzikin kasar.

Da yake magana a wata hira da Kamfanin Dillancin Labarai na Najeriya (NAN) a ranar Asabar, Isaac ya jaddada bukatar gaggawa ga manufofin da aka yi niyya don tallafawa kasuwancin mata, sana’o’i, da ci gaban kansu.

“Ya kamata gwamnati ta kara mayar da hankali wajen gina mata ta hanyar tallafa wa sana’o’insu da sana’o’insu.

“Suna buƙatar samun lamuni na kasuwanci da horar da sana’o’i kyauta wanda ba wai kawai zai inganta rayuwar su ba har ma da bayar da gudummawa mai kyau ga ci gaban al’umma,” in ji shi.

Malamin ya bayyana cewa mata da dama na cikin takaici saboda rashin tallafi sannan ya yi kira ga kungiyoyi masu zaman kansu da su kara kaimi wajen ganin an shawo kan wannan gibin.

“Mata masu ginin ƙasa ne kuma sun cancanci kulawa ta musamman don bunƙasa.

“Kada kungiyoyi masu zaman kansu su su dukufa kan aikin karfafawa ga Mata ba gwamnati ita kadai ba,” in ji shi.

Isaac ya sake nanata cewa karfafawa mata ba wai wajibi ne kawai na zamantakewa ba, har ma da dabarun saka hannun jari a makomar kasar. (NAN) ( www.nannews.ng )

LEX/CCN/AMM

==========
Chinyere Nwachukwu/Abiemwense Moru ya gyara

Uncategorized

Goronyo Dam na lafiya, a na bin ka’idojin sakin ruwa – SRRBDA

Goronyo Dam na lafiya, a na bin ka’idojin sakin ruwa – SRRBDA

Dam
Daga Habibu Harisu
Sokoto, Aug. 23, 2025 (NAN) Manajan Daraktan Hukumar Raya Kogin Rima ta Sakkwato (SRRBDA), Alhaji Abubakar Malam, ya ba da tabbacin cewa Dam din Goronyo na nan lafiya, tare da sakin ruwa daidai da ka’idojin hukumar.Ya bayyana cewa, biyo bayan hasashen da hukumar kula da yanayi ta Najeriya (NiMet) ta yi na samun ruwan sama mai karfi a bana, wasu mazauna yankin sun bayyana fargabar yiwuwar malalar ruwa.

“Mun tabbatar da cewa hukumar SRRBDA za ta bi tsarin aikin da aka tsara akan sakin ruwa kowane wata.
“Ya dace a sanar da jama’a cewa yanayin da ake samu a kogin Rima sakamakon ayyukan mutane da sauyin yanayi ya yi matukar tasiri ga yadda madatsar ruwa ke fitar da ruwan da ya dace.
“Ina son tabbatar wa jama’a musamman manoma, masunta, masu sana’ar kwale-kwale, hukumomin ruwa na jihohi da sauran su cewa babu wani abin damuwa dangane da sakin ruwa a kullum,” inji shi.
Ya kuma ba da tabbacin cewa ajandar sabunta bege na shugaban kasa Bola Tinubu na kan turba ta samar da ci gaban da ake bukata domin dorewar noma da bunkasar tattalin arziki ta hanyar tsare-tsare daban-daban da nufin tabbatar da wadatar abinci da samar da ayyukan yi ga ‘yan Najeriya.
Yayin da Malam ya yaba da goyon bayan masu ruwa da tsaki a jihohin Sokoto, Kebbi, Katsina da Zamfara, ya ba da tabbacin ci gaba da inganta ayyukan hidima kamar yadda hukumar SRRBDA ta tanada.
Ya tuna cewa tawagar gwamnatin tarayya ta duba halin da madatsar ruwan ke ciki bayan faruwar lamarin dam na Alu a jihar Borno.
Malam ya kara da cewa har yanzu wuraren da madatsar ruwa ta Goronyo dam da magudanar ruwa da magudanan ruwa da sauran ababen more rayuwa na nan daram ba tare da wata barazana ga rayuka da kadarori ba.
Kamfanin Dillancin Labaran Najeriya NAN ya ruwaito cewa an fara aikin dam din na Goronyo ne a lokacin gwamnatin mulkin soja ta Janar Olusegun Obasanjo, wanda aka karasa a karkashin marigayi shugaban kasa Shehu Shagari, kuma an kammala shi a shekarar 1984 a lokacin da ya fara aiki.
Dam din yana da jimlar karfin mitoci cubic miliyan 942 wanda SRRBDA ke gudanarwa. (NAN) (www.nannews.ng)
HMH/KO
=====
Kevin Okunzuwa ne ya gyara
Minista ya bukaci masu bincike da su mai da hankali kan inganta magance matsalolin talauci
Uncategorized

Minista ya bukaci masu bincike da su mai da hankali kan inganta magance matsalolin talauci

Minista ya bukaci masu bincike da su mai da hankali kan inganta magance matsalolin talauci

Magani
Daga Habibu Harisu
Sokoto, Aug. 23, 2025 (NAN) Dr Tanko Sununu, Karamin Ministan Harkokin Agaji da Rage Talauci, ya bukaci masana kimiyya da masu bincike da su mayar da hankali wajen amfani da albarkatun da ake da su wajen inganta hanyoyin magance talauci da rashin ci gaba.
Sununu ya yi wannan kiran ne a wajen taron shekara-shekara na ilimi da daliban kwalejin kimiyyar lafiya (CHS) na Jami’ar Usmanu Danfodio Sokoto (UDUS) a ranar Asabar da ta gabata a Sakkwato.
Ya jaddada mahimmancin inganta fasahar kere-kere, horar da sana’o’i da kuma tsare-tsare masu kyau na yanayi don magance kalubalen da ke dadewa a cikin al’ummomin kasa.
Sununu ya bukaci masu bincike da su yi amfani da albarkatun da ake da su a cikin muhalli don gudanar da bincike mai kyau da kuma tabbatar da sakamako, bincike da sakamakon kokarin rage talauci.
Ministan ya bayyana dangantakar dake tsakanin aikace-aikacen fasaha da ilimin asali don ingantacciyar sakamako a fannin lafiya da sauran fannoni.
A cewarsa, bincike na inganta tsarin samar da aikin noma, inganta noma, girbi da kiwo wadanda suka dace da sauyin yanayi da kuma dabarun dakile sauyin yanayi.
Ya yaba wa UDUS bisa bullo da shirye-shiryen bincike na kimiyya da wadanda ba na kimiyya ba wadanda suka mayar da hankali kan samar da mafita ga kalubalen al’umma.
A cikin jawabinsa na musamman, Farfesa Shaibu Oricha-Bello, tsohon Provost na CHS, ya bayyana bincike da kirkire-kirkire a matsayin muhimman kayan aiki na amfani da damar dan Adam da muhalli.
Oricha-Bello ya ce taken taron, “Kirkirar Bincike a Kiwon Lafiyar Jama’a da Ayyuka don Ci gaba mai dorewa a Najeriya” na kan hanyar da ta dace kuma an zaba don bayar da gudummawa sosai wajen ci gaban kasa.
Ya kuma yaba wa masu shirya taron don zabar wasu jigogi guda biyu don taron, “Ƙarfafa Tsarin Kiwon Lafiya ta hanyar Bincike da Manufofin Shaida” da “Yin Amfani da Fasaha da Ilimin Yan Asalin Ƙasa don Ingantattun Sakamakon Lafiya.”
A cikin jawabinsa, Provost na CHS na yanzu, Farfesa Abdulgafar Jimoh, ya ce ra’ayoyin sun nuna ma’amala tsakanin bincike, ayyuka, manufofi da ci gaba mai dorewa na kowace al’umma.
Jimoh ya bayyana cewa kwalejin ta kunshi manyan jami’o’i biyar, makarantu biyu, cibiyoyi biyu, da cibiyoyi guda biyu na ci gaba na kwarewa a fannin bincike da horarwa.
Ya ce an yi amfani da wadannan wuraren ne domin horar da likitocin likitoci, likitocin hakori, ma’aikatan jinya, masana kimiyyar dakin gwaje-gwajen likitanci da duk wasu kwararrun likitocin hadin gwiwa.
“Baya ga shirye-shiryen karatun digiri, kwalejin kuma tana gudanar da ingantaccen shirin digiri na biyu a duk fannonin likitanci da kimiyyar kiwon lafiya.
“Yana da kyau a lura cewa CHS-UDUS tana gudanar da mafi girman shirye-shiryen Ph.D a cikin ƙasa a cikin fannonin kimiyyar asibiti.
“Kwalejin na da alaƙa da cibiyoyin bincike na ƙwarewa kuma suna ba da gudummawar da ta dace don inganta ilimin likitanci, ci gaba da kiwon lafiya da inganta sakamakon kiwon lafiya tare da bincike mai zurfi da hanyoyin tiyata.
“Ayyukan sun hada da dashen koda a Sakkwato da kewaye da kuma sakamakon binciken da aka buga a cikin mujallu masu tasiri, a matsayin hanyar yadawa da ba da gudummawa ga bangaren ilimi,” ya kara da cewa.
Mataimakin shugaban jami’ar, Farfesa Bashir Garba, ya ba da tabbacin karin tallafi ga ilimin likitanci da kiwon lafiya, tare da jajircewa wajen tabbatar da ka’idoji da ka’idojin kwararru.
Garba ya ce CHS ta samar da ingantaccen yanayi na koyo wanda ke taka muhimmiyar rawa wajen tsara makomar kwararrun likitocin ta da kuma kiwon lafiya.
Kamfanin dillancin labaran Najeriya (NAN) ya rawaito cewa tsohon mataimakin shugaban jam’iyyar UDUS, Farfesa Riskuwa Arabu-Shehu;
Babban Daraktan Likitoci na Jami’ar Usmanu Danfodio, Farfesa Anas Sabir; da Mataimakin Shugaban Jami’ar Tarayya Birnin-Kebbi, Farfesa Zayyan Umar, sun gabatar da jawabai da sauransu.(NAN)(www.nannews.ng)
HMH/COF
===========
Edited by Christiana Fadare
Uncategorized

Bangaren kiwo Zai samu ci gaban N74bn nan da 2035 — Gwamnatin Tarayya 

Bangaren kiwo Zai samu ci gaban N74bn nan da 2035 — Gwamnatin Tarayya 

Tattalin Arziki

Daga Felicia Imohimi
Abuja, Aug. 22, 2025(NAN) Gwamnatin tarayya ta ce fannin kiwo na da yuwuwar bunkasar tattalin arzikin na Naira Biliyam 74 nan da shekarar 2035 idan aka yi amfani da shi sosai, bisa hasashen da aka yi.

Mataimaki na musamman ga Ministan Dabbobi, Dokta Sale Momale, ya bayyana haka a wata hira da kamfanin dillancin labarai na Najeriya (NAN) a ranar Juma’a a Abuja.

Momale ya yi magana ne a gefen taron bita mai taken “Samar da zaman lafiya a tsakanin al’ummar Manoma da Makiyaya ta hanyar karfafa rawar da kafafen yada labarai ke takawa wajen bunkasa sana’ar kiwo a Najeriya.”

NAN ta ruwaito cewa shirin karfafa zaman lafiya da juriya a Najeriya (SPRING) ne ya shirya taron.

SPRING wani Ofishin ne na Ci Gaba na Ƙasashen Waje (FCDO) ne ke ba da tallafi tare da haɗin gwiwar ma’aikatar dabbobi.

Ya ce, don aiwatar da manufofi da tsare-tsaren ma’aikatar kiwo, akwai bukatar a kara wayar da kan al’umma, da samar da hanyoyin zuba jari a cikin sarkakkiya, da samar da zaman lafiya da zamantakewar al’umma.

Momale ya bayyana rawar da kafafen yada labarai ke takawa wajen gudanar da ayyukan wannan fanni.

Ya ce taron ya samar da hanyoyin musayar ra’ayi da kuma sanin mahalarta shirye-shiryen da suka ba da fifiko da nau’ukan aika sako domin cimma manufofin bunkasa sana’ar kiwo mai inganci a kasar nan.

A cewarsa, fannin kiwo a Najeriya na da dimbin damammakin da ba a yi amfani da shi ba, duk da haka yana fuskantar kalubale masu yawa da suka hada da rashin tsaro, rikicin makiyaya da manoma da kuma rashin fahimtar juna.

Momale, wanda ya ce ma’aikatar ta samar da dabaru don tafiyar da tsarin, ya lissafa manyan batutuwan da suka fi mayar da hankali a kai, wajen samar da ayyukan samar da kayayyaki daban-daban, da masu samar da kima a cikin manyan nau’in kiwo.

Ya ce, “jinsunan sun hada da tumaki, awaki, kiwon kaji, shanu da sauran dabbobi masu muhimmancin tattalin arziki.

“Muna da kwarin gwiwar cewa, shirya samar da kayayyaki a wannan fanni zai kawo sauyi a fannin, samar da guraben ayyukan yi, samar da rayuwa mai ɗorewa da kuma inganta ayyukan fannin a cikin shekaru masu zuwa, tare da samun bunƙasar Naira biliyan 74 nan da shekarar 2035.

“Za a iya cimma wannan ta hanyar dabaru da hanyoyin samar da kudade wadanda za su zaburar da matasa masu fa’ida sosai wadanda za su kasance masu jan hankalin matasa da mata matasa don samun damar saka hannun jari da shiga cikin samar da kayayyaki.

“Kiwo gabaɗaya suna fama da nau’ikan cututtuka daban-daban kamar na daji annoba da wuce iyaka kuma duk waɗannan suna buƙatar ƙwararrun ƙwararrun ƙwararrun fasaha, sani da ƙwarewa don sarrafa su.

“Ma’aikatar tana samar da hanyoyi da yawa tare da ba da damammaki don shiga tsakani a fannin.

“Za a horar da masu kera kayayyaki na gida tare da ba su basira da dabarun rigakafi.”

Jagoran bayar da shawarwari da hadin kai a shirin SPRING, Damian Ihekoronye, ​​ya bukaci kafafen yada labarai da su sake tunani a ko da yaushe kuma su kasance da ra’ayin rikice-rikice a cikin rahoton batutuwan da suka shafi noma da makiyaya.

Ya kuma bukaci ma’aikatar da ta zurfafa cudanya da ‘yan jarida tare da amfanar da su bayanan da za su yi amfani da su wajen ilimantar da jama’a da kuma wayar da kan jama’a.

“Ma’aikatar tana taimaka wa Najeriya ta fice daga tsoffin hanyoyin kiwon dabbobinmu, da sarrafa dabbobin mu zuwa hanyoyin zamani wadanda za su iya zama masu fa’ida ta fuskar tattalin arziki ga kowane dan Najeriya.

“Hakanan zai taimaka wajen rage rikice-rikicen da ba dole ba ne wanda galibi ke hade da bangaren noma .

“Muna da kwarin gwiwar cewa shirya noma tare da kiwo a karkashin ma’aikatar zai kawo sauyi a fannin da samar da guraben ayyukan yi, da kuma rayuwa mai dorewa.”

Ihekoronye ya ce hadin gwiwar SPRING da ma’aikatar an tsara shi ne don bunkasa fannin don ba da gudummawa ga tattalin arzikin kasa.

“Muna tafe ne daga bangaren samar da zaman lafiya, hadin kan al’umma tsakanin kungiyar manoma da makiyaya.

“SPRING tana ba da tallafi ga gwamnatin Najeriya don samar da kwanciyar hankali a Najeriya, yana baiwa ‘yan kasa damar cin gajiyar raguwar tashe-tashen hankula da kuma kara jurewa canjin yanayi.(NAN)(www.nannews.ng)
FUA/KO
==========

Kevin Okunzuwa ne ya gyara

Uncategorized

Halartar taron Tokyo na kasa da kasa kan ci gaban Afirka (TICAD9) ya dogara kan kwakkwaran manufa na kasuwanci — Tinubu

Halartar taron Tokyo na kasa da kasa kan ci gaban Afirka (TICAD9) ya dogara kan kwakkwaran manufa
na kasuwanci — Tinubu

Taro
Daga Muhydeen Jimoh
Abuja, 22 ga Agusta, 2025 (NAN) Shugaba Bola Tinubu ya ce halartar Najeriya a taron Tokyo na kasa da kasa kan ci gaban Afirka (TICAD9) ya dogara ne kan wani kwakkwaran manufa na kasuwanci da zuba jari na dala biliyan 1.

A yayin da yake jagorantar tawagar Najeriya masu karfin fada a ji a birnin Yokohama na kasar Japan, Tinubu ya ce
ziyarar na neman samar da sabbin kirkire-kirkire, da bunkasa masana’antu, da kuma karfafa Najeriya a matsayin kofar Afirka ta Yamma.

A cikin wani sakon da aka yi a kan kafarsa sa na X, @officialABAT, Tinubu ya jaddada cewa haɗin gwiwar Najeriya a TICAD9 dabara ce kuma da gangan, maimakon bikin. Shugaban ya bayyana cewa:

Ya ce “A #TICAD9, mai taken ‘Haɗin gwiwar samar da sabbin hanyoyin warwarewa tare da Afirka,’ Najeriya ta zo da bayyananniyar manufa.

“Haɗin kanmu yana da nufin buɗe sama da dala biliyan 1 a cikin kasuwanci da saka hannun jari, haɓaka sabbin sauye-sauye, faɗaɗa damammaki
ga matasa, da kuma sanya Najeriya a matsayin cibiyar Afirka ta Yamma.”

Ya bayyana TICAD9 a matsayin dandamali na haɗin gwiwa na dogon lokaci, wanda aka gina akan ƙirƙira, amincewa, da basira.

Tinubu ya kara da cewa: “wannan taron koli shine dandalin kaddamar da mu don samun ci gaba mai dorewa da hadin gwiwa a duniya, wanda aka kafa akan fasaha, amana, da basira.”

Da yake tabbatar da shugabancin Najeriya a ci gaban Afirka, Tinubu ya bayyana cewa al’ummar kasar a shirye suke su jagoranci ta gaba.

“Najeriya za ta jagoranci, kuma Afirka za ta tashi,” in ji shi.

Kamfanin Dillancin Labarai na Najeriya (NAN) ya ruwaito cewa, TICAD9 na hadin guiwa ne da Japan da takwarorinsu na ci gaba suka shirya shi, inda ya hada shugabannin Afirka, masu zuba jari, da cibiyoyi da dama.

Taron dai na neman samar da dauwamammen ci gaban tattalin arziki a fadin Afirka da kuma karfafa hadin gwiwa tsakanin kasashen nahiyar.

Kasancewar Tinubu ita ce ziyarar aikinsa ta farko a kasar Japan tun bayan hawansa mulki a watan Mayun 2023, inda ya jaddada kudurin Najeriya na zurfafa dangantakar tattalin arzikin Japan da Afirka.

Halartan tasa na kara nuni da shirye-shiryen Najeriya na jawo jarin kamfanoni masu zaman kansu da hadin gwiwa a duniya. (NAN)(www.nannews.ng)
MUYI/KTO
=========
Kamal Tayo Oropo ne ya gyara

Uncategorized

kwararriyar masaniya kan abinci ta gargadi iyaye akan abinci mai gina jiki ga yara

kwararriyar masaniya kan abinci ta gargadi iyaye akan abinci mai gina jiki ga yara

Daga Folasade Akpan
Abuja, Aug. 22, 2025 (NAN) Ms Uju Onuorah, wata kwararriyar masaniyar abinci mai gina jiki, ta bukaci iyaye da su fifita yawan abinci mai gina jiki a kan yawan abinci a lokacin da suke ciyar da ‘ya’yansu, musamman a lokacin da ake fuskantar matsalar karancin abinci a Najeriya.

Onuorah ta bayyana haka ne a wata hira da ta yi da Kamfanin Dillancin Labaran Najeriya (NAN) a Abuja ranar Alhamis.

Ta ce mayar da hankali kan abinci mai bitamin, ma’adanai, da furotin zai taimaka sosai wajen tallafawa ci gaban
yara da lafiyar kwakwalwa.

NAN ta rahoto cewa Gwamnatin Tarayya ta bayyana damuwarta kan matsalar karancin abinci da Najeriya ke fuskanta,
inda ta bayyana cewa kimanin ‘yan Najeriya miliyan 161 ne ke fama da karancin abinci a halin yanzu.

Har ila yau, ya ce matsalar karancin abinci ta karu sosai, inda matsakaicin ya karu daga kashi 35 cikin 100 a shekarar 2014 zuwa kusan kashi 74 cikin 100 a shekarar 2025.

Ta ce yara ‘yan kasa da shekaru biyar suna bukatar abinci mai yawan kuzari, don haka ya kamata iyaye su yunkura su hada da sinadarin carbohydrate akalla guda daya kamar dawa, dankali, shinkafa ko rogo.

Masanin ilimin abinci mai gina jiki ta ce ya kamata abincin ya kasance tare da tushen furotin kamar wake, kwai, gyada ko kananan kifi a kullum.

A cewarta, ba za a taba tsallake karin kumallo ba, saboda yana tsara yanayin kuzarin ranar.

“Ko da wani ƙaƙƙarfan kunu mai sauƙi tare da gyada ko soya na iya yin tasiri,” in ji ta.

Onuorah ta jaddada bukatar abin da ta kira ‘ciyar da yara ta farko’, inda ake fara ba da yara kafin a raba abinci tsakanin
sauran ‘yan uwa.

Ta ce “al’adar baiwa yara mafi kankantar kaso na nama ko nama kwata-kwata ya kamata a daina, yara suna bukatar furotin fiye da manya don girma da gina jiki.

“Iyaye kuma su guji ciyar da su abinci mara kyau, saboda waɗannan ba sa ƙarawa jiki abinci mai gina jiki.”

Masanar ta kara da cewa iyalai za su iya samar da abinci mai gina jiki ba tare da kashe abin da ya wuce karfinsu ba ta hanyar dogaro da araha, kayan abinci na gida.

Ta ce “za a iya amfani da masara, gero da dawa wajen yin kunu mai wadatar kuzari, yayin da nau’in abunci irin su wake, gyada da waken soya ke samar da furotin.

“Ana iya hada kayan rogo kamar garri da fufu da miya na kayan lambu da aka wadatar da ganye irin su ugu, amaranth ko zogale.”

Onuorah ya ce ‘ya’yan itatuwa irin su pawpaw, ayaba da mangoro sun kasance masu samun isasshen bitamin, yayin da busasshen kifin crayfish da sauran ƙananan kifi na iya samar da furotin mai arha idan aka haɗa su cikin miya.

“Alal misali, ana iya ƙarfafa kunun garin masara da gyada, garin waken soya ko madara, ana iya cin abincin rogo kamar garri da fufu da miya, da kayan lambu, kuma za a iya haɗa garin dawa da miya na wake ko stew.

“Hanyoyin dafa abinci kuma suna da mahimmanci, yayin da turara kayan lambu yana adana ƙarin bitamin,” in ji ta.

Ta ƙarfafa daidaita abincin da ya ƙunshi carbohydrates, sunadarai da kayan lambu, ko da a cikin ƙananan sassa, ga manya a cikin yanayi guda.

Onuorah ta kara da cewa iyalai na iya amfani da hanyoyin kiyayewa na gargajiya don tsawaita rayuwar abincin gida ba tare da kayan aiki masu tsada ba.

Ta ce bushewar rana yana da tasiri ga kayan lambu, kifi, da nama, yana rage danshi da ke haifar da lalacewa.

A cewarta, ya kamata a bushe hatsi kamar masara, gero, da wake sosai sannan a ajiye su a cikin kwantena masu hana iska domin hana kamuwa da cutar kwaro.

“Ana iya ajiye amfanin gona kamar dawa da rogo a wuri mai sanyi, busasshiyar wuri, yayin da ake iya sarrafa rogo ta zama garri ko gari
don adanawa. (NAN)(www.nannews.ng)
FOF/JPE
=======
Joseph Edeh ne ya gyara 

Tsaro

‘Yan majalisa sun koka kan rashin tsaro a Nasarawa

Tsaro

By Awayi Kuje

Lafia, Aug. 22, 2025 (NAN) Majalisar Dokokin jihar Nasarawa, ta ja hankulan jama’a game da karuwar matsalar rashin tsaro a jihar, musamman masu garkuwa da mutane.

Dokta Danladi Jatau, kakakin majalisar ne ya bayyana hakan a bayan da dan majalisar da ke wakiltar mazabar Lafia ta tsakiya, Mista Solomon Akwashiki, ya tabo batun.

Akwashiki, ya tabo batun da ya shafi bukatun jama’a a domin jaddada zaman majalisar a Lafiya.

Shugaban majalisar ya yi kira ga hukumomin tsaro a jihar, da su yi amfani da dokar yaki da garkuwa da mutane da majalisar ta kafa domin dakile satar mutane a jihar.

Ya kuma nuna damuwarsa kan yadda ake hada baki da masu satar mutane a yi garkuwa da mutane, yana mai nuna damuwa cewa jihar na zama cibiyar garkuwa da mutane.

“Kudirinmu na haka ne, muna kira ga gwamnan jihar, da ya umarci jami’an tsaro su kara karfafa tsaro a fadin jihar.

“Na biyu, muna umurtar jami’an tsaro da su yi amfani da dokar da wannan majalisa ta kafa, wajen dakile garkuwa da mutane.

“Na uku, muna kira ga mazauna yankin da su kai rahoton duk wani motsi da ayyukan daidaikun mutane ga jami’an tsaro, don daukar mataki,” in ji kakakin.

Tun da farko, Mista Akwashiki, mamba mai wakiltar mazabar Lafia ta tsakiya, ya nuna damuwa akan cewa Lafia, babban birnin jihar Nasarawa ba shi da mafaka, sakamakon ci gaba da yin garkuwa da mutane.

“Mai girma shugaban majalisar, idan Lafia ba ta da lafiya ina kuma za a samu lafiya?

“Wadannan masu garkuwa da mutane suna ta kai hare-hare, suna barna ba tare da wata tangarda ba, dole ne mu tashi kafin lokaci ya kure,” in ji Akwashiki.

Shima da yake bayar da gudunmawarsa, Daniel Ogazi (APC-Kokona Gabas) ya tunatar da majalisar cewa majalisar dokokin jihar ta zartar da dokar yaki da garkuwa da mutane.

“Dokar da wannan majalisa ta kafa ta tanadi cewa idan aka kama mai garkuwa da mutane, a kawar da shi ko ita, wannan yana aiki, amma ba mu san abin da ya faru daga baya ba,” in ji Ogazi.

Da suke bayar da gudunmawa, shugaban masu rinjaye na majalisar, Mista Suleiman Azara, Mista Esson Mairiga (PDP-Lafia North) da kuma Mista Mohammed Omadefu (APC-Keana), sun bukaci hukumomin tsaro da su canza salon dakile satar mutane. (NAN) (www.nannews.ng)

 

AKW/BEKl/COF

Fassarar Aisha Ahmed

Lafiya

Kwamitin majalisar wakilai ya yaba da sake fasalin kiwon lafiya a jihar Jigawa

Kwamitin majalisar wakilai ya yaba da sake fasalin kiwon lafiya a Jigawa

Lafiya

Daga Aisha Ahmed 

Dutse, Aug. 22, 2025 (NAN) Kwamitin majalisar wakilai mai kula da harkokin kiwon lafiya, ya yabawa gwamnatin jihar Jigawa bisa bullo da sabbin tsare-tsare masu inganci a fannin kiwon lafiya. 

Shugaban kwamitin, Mista Amos Gwamna-Magaji, ya bayyana haka a lokacin da ya kai ziyarar ban girma ga Gwamna Umar Namadi,;a Dutse.

Ya yaba da irin nasarorin da aka samu a shirin kawo sauyi a fannin kiwon lafiya, musamman kashi 15 na kasafin kudin da aka ware wa fannin.

“Muna alfahari da farin cikin jin cewa sama da kashi 15 cikin 100 na kasafin kudi na shekara bana, don kiwon lafiya ne, wanda abin mamaki ne kuma ya yi tasiri.

“Duk da haka, mun kuma ga cewa sama da kashi 15 cikin 100 na kasafin, ba a takarda kawai yake ba, kashi 15 cikin 100 na kasafin kudin na yawo tare da sauya yanayin kiwon lafiya yadda ya kamata a jihar Jigawa,” inji shi.

Gwamna-Magaji ya taya gwamnan murnar samun kyautar kudi sama da dala 500,000 na PSC Leadership Challenge Award da jihar ta samu.

Yana mai bayyana hakan a matsayin hujjar daukakar kimarsa a garambawul na kiwon lafiya. 

“Wannan ya nuna jajircewar ku da kuma matsayin da kuka kai, da kuma abin da kuka yi a fannin lafiya,” in ji shi.

Shugaban ya kuma yabawa gwamnatin jihar, kan yadda aka daidaita albashin ma’aikatan lafiya da ma’auni na tarayya.

Ya kara da cewa, wannan wani gagarumin mataki ne na magance dakilewar kwakwalwar kwararrun likitoci.

Da yake mayar da martani, Namadi ya sake jaddada kudurin sauya fannin kiwon lafiya zuwa ga cimma nasarar da ake samu na kula da lafiya ta duniya (UHC) a jihar.

 A cewar Namadi, kiwon lafiya shine tushen ci gaban zamantakewa da bunkasar tattalin arziki da ci gaban al’umma. 

“Mun yi imanin cewa al’umma mai koshin lafiya al’umma ce mai ci gaba, tare da lafiya ne kawai za ku nemi ilimi, kuma ku bunkasa harkokin tattalin arziki don inganta tattalin arziki,” in ji shi.

Ya ce gwamnatinsa ta gudanar da bincike na kwakwaf, don jagorantar tsare-tsare da ba da fifiko a dukkan bangarori, tare da kula da lafiya a matsayin fifiko.

Namadi ya ce jihar ta mayar da hankali ne wajen karfafa ayyukan kiwon lafiya a matakin farko, da ke zama ginshikin samar da ingantaccen sabis. 

“Dole ne a karfafa kiwon lafiya na farko don samar da lafiya ga mutane. Mun tabbatar akwai bukatar samar da cibiyoyin kiwon daga tushe, inda ma’aikata da ‘yan ƙasa za su yi farin ciki,” in ji shi. 

Gwamnan ya bada tabbacin aniyar gwamnatin sa na zurfafa sauye-sauyen harkokin kiwon lafiya domin cimma nasarar UHC. (NAN) (www.nannews.ng)

 

 AAA// RSA 

Fassarar Aisha Ahmed

Najeriya na kashe dala biliyan 10 wajen shigo da abinci duk shekara – FG
Uncategorized

Najeriya na kashe dala biliyan 10 wajen shigo da abinci duk shekara – FG

Najeriya na kashe dala biliyan 10 wajen shigo da abinci duk shekara – FG

Najeriya na kashe dala biliyan 10 wajen shigo da abinci duk shekara – FG

Abinci
Daga Mercy Omoike
Legas, Aug. 19, 2025 (NAN) Ministan Noma da Tsaron Abinci, Sen. Abubakar Kyari, ya ce Najeriya na kashe dala biliyan 10 a duk shekara wajen shigo da kayan gona da suka hada da alkama da kifi.

Kyari ya bayyana hakan ne a babban bankin First Bank of Nigeria Ltd., 2025 Agric and Export Expo, ranar Talata a Legas.

Ministan, wanda ya yi tir da hauhawar farashin kayan amfanin gona ya jaddada bukatar kara samar da kudade na ayyukan noma don bunkasa fitar da kayayyaki zuwa kasashen waje.

Kamfanin dillancin labarai na Najeriya (NAN) ya ruwaito cewa ministan ya samu wakilcin a wajen taron mai ba shi shawara na musamman, Mista Ibrahim Alkali.

Kyari ya nuna farin cikinsa kan mahimmancin kara samar da kudade ga bangaren noma na kasar don bunkasa kudaden shiga na fitar da abinci zuwa kasashen waje.

“Najeriya na kashe sama da dala biliyan 10 duk shekara wajen shigo da abinci daga kasashen waje kamar alkama, shinkafa, sukari, kifi har ma da tumatur.

“Aikin noma ya riga ya ba da gudummawar kashi 35 cikin 100 na Babban Haɓaka na cikin gida kuma yana ɗaukar kashi 35 na ma’aikatanmu.

“Muna zaune a kan kadada miliyan 85 na filayen birane tare da yawan matasa sama da kashi 70 cikin 100 ‘yan kasa da shekaru 30, duk da haka Najeriya ce ke da kasa da kashi 0.5 na kayayyakin da ake fitarwa a duniya.

“Duk da haka, Najeriya na samun kasa da dala miliyan 400 daga fitar da kayan gona zuwa kasashen waje, don gina tattalin arzikin da ba na fitar da mai ba, dole ne mu sake tunanin yadda muke samar da kudin noma,” in ji shi.

Ya nanata matsayar gwamnatin Tinubu kan tabbatar da yancin cin abinci a kasar, tare da dagewa wajen kara samar da kudaden noma.

“Gwamnatin shugaban kasa Tinubu ta bayyana karara cewa ikon cin abinci shine manufa, ba dole ne Najeriya ta ciyar da kanta kawai ba, amma ta yi bisa ga sha’awarta, ba tare da dogaro da shigo da kaya daga waje ba.

“Mallakanci na nufin tabbatar da cewa babu wani dan Najeriya da ke fama da yunwa saboda girgizar da ake samu a cikin sarkar samar da abinci a duniya, ba da damar kowace al’umma ta tsaya kan karfin kasarmu, jama’armu da kuma yawan amfanin da muke samu.

“Haɓaka samar da kayayyaki a cikin gida da gina tallafi don fitar da kayayyaki zuwa ketare ba ajanda daban-daban ba ne, ɓangarori biyu ne na tsabar kuɗi ɗaya.

“Muna da filaye, da ma’aikata, da kasuwanni, amma ba mu da tsarin samar da kudade, da karin kima da ababen more rayuwa wadanda ke canza damar zuwa wadata.

“Tabbas sun tilasta mana yin gwaji daga dogaro da rijiyoyin mai zuwa kan abinci da fitar da kayayyaki daga fitar da
kayayyaki daga yankunan karkara zuwa karin kasuwancin noma.

“Daga rabe-raben lamuni na manoma zuwa tsarin hada-hadar kudi da ke jawo jari mai yawa da kuma fahimtar ra’ayi zuwa ingantacciyar shigar da matasa a fannin noma,” in ji Kyari.

Ya kuma jaddada bukatar ingantacciyar hanya da tunani mai mahimmanci don bunkasa samar da abinci.

“Najeriya za ta iya yin kyau idan muka fara tunani sosai tare da inganta hanyoyin kamar rabon kudaden shiga, kudi, burin noma tare da haifar da aiki, samar da kwangiloli na Pay-as-Harvest, da sauran su.

“Waɗannan ba ra’ayoyi ba ne. Suna aiki a cikin tattalin arziki na gaske,” in ji shi. (NAN)(www.nannews.ng)
DMO/JNC
========
Chinyere Joel-Nwokeoma ne ta gyara 

Labaran Yau da Kullum

Hukumar Kwastam ta kama miyagun kwayoyi da kudinsu ya kai N690m a Katsina

 

Magunguna

Daga Abbas Bamalli

Katsina, Aug. 19, 2025 (NAN) Rundunar ‘yan sandan jihar Katsina, ta ce hukumar kwastam ta Najeriya ta kama miyagun kwayoyi da kudinsu ya kai kimanin Naira miliyan 690.

Rundunar ta ce sun tare wasu motoci guda biyu da ke dauke da kayayyakin.

Shugaban hukumar NCS a jihar, Mista Idriss Abba-Aji, ne ya bayyana hakan a Katsina ranar Talata, yayin da yake zantawa da manema labarai kan kama magungunan.

A cewarsa, jami’an ‘yan sanda sun kama katan 14 na Tramadol da kudinsu ya kai Naira miliyan 650 da kuma kafsul din Fragbaline na Naira miliyan 28, wadanda aka boye a cikin motoci daban-daban guda biyu.

Ya bayyana cewa an kama su ne a cikin makonni biyu, ya kara da cewa jami’an sun kwace tabar wiwi na kimanin naira miliyan 15.

“A ‘yan kwanakin nan, mun lura cewa ana amfani da iyakokinmu wajen safarar miyagun kwayoyi, ana amfani da motoci da wayo don rikitar da jami’an tsaro da ke cin karo da su.

“Kuna iya lura irin wadannan motoci na jigilar manyan mutane ne, jama’a su fahimci cewa a yayin gudanar da ayyukanmu, muna dakatar da duk wata mota don tabbatar da an duba lamarin.

“Mutane na korafin yadda kwastam ke damun masu ababen hawa, masu safarar muggan kwayoyi ba za su taba amfani da manyan motoci ko bude motoci ba.

“Suna boye muggan kwayoyi a cikin motocin da aka kera,” in ji Kwanturolan.

Ya jaddada cewa jami’an ba za su iya gano irin wannan boye-boye ba tare da tsayawa da bincike ba. A cewar sa, sun yi sa’ar kwace motoci biyu a lokuta daban-daban.

Abba-Aji ya lura cewa kowace mota na dauke da muggan kwayoyi masu yawa, wadanda ake zargin ana raba su a cikin Katsina da jihohin da ke makwabtaka da su idan ba a kama su ba.

“Kwanan nan, a daya daga cikin iyakokinmu, mun kama miyagun kwayoyi, musamman Tramadol, a cikin kwali 14 da kudinsu ya kai kimanin Naira miliyan 650.

“Wannan ne laifi mafi girma irinsa ga wannan rundunar,” in ji Abba-Aji.

 Ya ci gaba da cewa shaye-shayen miyagun kwayoyi na rura wutar rikicin ‘yan fashi a yankin.

Don taimakawa wajen dakile wannan barazana, rundunar ta kara kaimi wajen aiwatar da ayyukan ta.

A cewarsa, an kama mutum daya da ake zargi tare da daya daga cikin motocin, amma daga baya aka sake shi akan beli. (NAN) (www.nannews.ng)

AABS/KTO

 

Fassarar Aisha Ahmed