Category Uncategorized

Manoman kaji sun yi watsi da yekuwar karancin kwai, sun yi hasashen faduwar farashi

Kwai
Daga Olaitan Idris da Mercy Omoike
Lagos, Janairu 14, 2026 (NAN) Kungiyar Kaji ta Najeriya (PAN), reshen Jihar Legas ta musanta ikirarin karancin kwai a jihar, tana mai jaddada yawan amfanin gona.

Shugaban kungiyar, Mista Mojeed Iyiola, ya bayyana hakan a wata hira da Kamfanin Dillancin Labarai na Najeriya (NAN) a Legas.

Iyiola ya kara jaddada yawan kwai a jihar da kuma farashi mai rahusa sabanin ikirarin karancinsa a wasu sassan jihar.

“Ina so in ce akwai kwai a Legas a yanzu. Babu karancin kwai a Legas.

“Don haka a wuraren da suke ganin karancin kwai ban tsammanin karancinsa ba ne. Wataƙila suna da karancin kudi kuma ba za su iya siyan kayayyakin ba amma akwai kwai da ake da su.”

“Kwanan nan mun nuna akwatunan ƙwai a kusan a yankuna takwas da muke da su a Legas daga 31 ga Disamba 2025 har zuwa sabuwar shekara a farashi mai rahusa.

“Mun sayar da akwatunan tsakanin N4,800 zuwa N5,000 maimakon farashin ƙofar gona na N4,900 zuwa N5,200 a kowace akwati don tabbatar da cewa ba mu fuskanci ƙwai mai yawa ba,” in ji shugaban.

Iyiola ya kuma lura cewa za a ƙara samun raguwar farashin ƙwai da kaji a lokacin Ista, idan gwamnatin jihar ta tsawaita sa hannunta a fannin.

A cewarsa, dalilan da za su iya sa wasu masu sayar da ƙwai ba su da kayan amfanin gona da ake sayarwa su ne cewa suna bin masu samar da su bashin waɗanda wataƙila sun ƙi ba su sabon kaya.

“A yanzu, babu ƙarancin ƙwai, kuma mun daɗe muna sayarwa a farashi mai sauki saboda mun sami sa hannun gwamnatin jihar Legas kuma yarjejeniyarmu ita ce mu tilasta farashin ya faɗi.”

“Ko da yake an dakatar da wannan shiga tsakani a yanzu, gwamnati na tunanin ba mu ƙarin shiga tsakani domin rage farashin kaji da ake samarwa a lokacin Ista.

“Idan aka yi haka, to za mu sami rangwamen farashi ga kaji da ƙwai a lokacin bikin Ista,” in ji Iyiola. (NAN)(www.nannews.ng)
OIO/DMO/YMU
=============
Yakubu Uba ne ya gyara

Abubuwan sha masu sukari suna ƙara haɗarin kamuwa da cututtukan zuciya ga yara, inji likitan zuciya

Sukari
Daga Peter Uwumarogie
Gombe, Janairu 14, 2026 (NAN) Wani likitan zuciya da ke Gombe, Dr Abubakar Sani, ya ce yawan shan abubuwan sha
masu sukari yana ƙara haɗarin kamuwa da cututtukan zuciya ga yara.

Ya ce yawan shan abubuwan sha masu sukari na iya sanya yara cikin haɗarin kamuwa da cututtukan zuciya, hawan jini da ciwon suga na nau’in 2.

Sani, ƙwararren likitan zuciya, Asibitin Koyarwa na Tarayya, Gombe, ya faɗi haka a wata hira da Kamfanin Dillancin Labarai na Najeriya (NAN).

Ya yi gargaɗi game da yawan shan abubuwan sha masu sukari saboda yawaitar cututtukan da ba sa yaɗuwa da ke da alaƙa da shan irin waɗannan abubuwan sha.

A cewar Sani, ya kamata a ƙara mai da hankali kan tasirin irin waɗannan abubuwan sha ga lafiyar yara.

“Iyaye da yawa suna saka ruwan ‘ya’yan itace masu sukari da sauran su akai-akai a cikin abincin rana na yaransu na makaranta, wanda hakan ba shi da kyau a gare su.

“Yara masu shan abin sha mai sukari da yawa na iya kuma fallasa su ga manyan haɗari kamar kiba, da kuma lalacewar haƙora mai tsanani.

“Yayin da makarantu ke ci gaba a faɗin ƙasar, ina ba da shawara ga iyaye da su rage shan abin sha mai sukari ga ‘ya’yansu, musamman lokacin zuwa makaranta da kuma hana abin sha a waje da gida,” in ji shi.

Ya ƙarfafa iyaye su ba wa ‘ya’yansu ruwa, yana mai nuna cewa ruwa ya kasance mafi kyawun zaɓi don ruwa.

A cewar Hukumar Lafiya ta Duniya (WHO), cututtukan duk nau’ikan abubuwan sha ne da ke ɗauke da sukari kyauta, waɗannan sun haɗa da abubuwan sha masu laushi na carbonated ko waɗanda ba carbonated ba, ruwan ‘ya’yan itace/kayan lambu da abubuwan sha.

Sauran sun haɗa da abubuwan sha masu ruwa da foda, ruwan dandano, abubuwan sha masu kuzari da wasanni, nauukkan shayi da sha, kofi mai shirye-shiryen sha da abubuwan sha masu dandano.

WHO ta lura cewa abubuwan sha masu sukari ba su da wani amfani mai gina jiki, ba muhimman sassan abinci na mutane ba. (NAN)(www.nannews.ng)

UP/EEI/RSA
==========
Esenvosa Izah da Rabiu Sani-Ali ne suka gyara

Kotu ta umarci matar da ke neman saki ta gabatar da iyayenta

Saki
Daga Aisha Gambo
Kaduna, Janairu 14, 2026 (NAN) Kotun Shari’a ta 1 da ke zaune a Magajin Gari, Kaduna, ta umarci wata mata mai neman saki, Rubayya Muhammad, da ta gabatar da iyayenta a kotu kan takaddamar sadaki.

Muhammad, wacce ita ma uwa ce mai shayarwa, ta roki kotu da ta raba aurenta da mijinta, Isiya Baba, ta hanyar Khul’i, tana mai cewa a shirye take ta mayar da sadaki na N150,000 da ta karba a madadin saki.

Khul’i tana nufin tsarin saki a karkashin dokar Musulunci inda mace za ta iya rabuwa da mijinta ta hanyar mayar wa mijinta sadakinta.

Saboda haka, ta ce za ta yi amfani da kudin sadakin don ciyar da jaririnsu mai watanni biyu.

Duk da haka, wanda ake kara ya ce ya biya sadaki na N350,000 ba N150,000 ba kamar yadda matar ta yi iƙirari.

Shaidun wanda ake kara sun kuma shaida wa kotu cewa sun kai sadakin ga iyayen mai kara, inda suka tabbatar da cewa Naira 350,000 ne ba Naira 150,000 ba.

Bayan haka, Alkali, Mu’awiya Shehu, ya tambayi mai kara wacece ta karbi sadakin, sai ta ce mahaifinta ya karba.

Sannan ya umarce ta da ta gabatar da iyayenta a ranar 3 ga Fabrairu domin tabbatar da hakan. (NAN)(www.nannews.ng)
AMG/HA
========
Hadiza Mohammed-Aliyu ce ta gyara

‘Yan Adawa
Daga Christian Njoku
Calabar, Janairu 7, 2026 (NAN) Archbishop Josef Bassey, Shugaban Kungiyar Shugabannin Kiristoci ta Cross River, ya tabbatar da cewa Najeriya na bukatar ‘yan adawa masu jajircewa wajen kare muradun jama’a.

A wata hira da ya yi da Kamfanin Dillancin Labarai na Najeriya (NAN) ranar Laraba a Calabar, ya ce za a karfafa dimokuradiyya idan ‘yan siyasa suka guji neman kwace mulki daga jam’iyya mai mulki kawai.

Limamin, wanda kuma shi ne Shugaban Ruhaniya ya ce mutane da yawa da ke ikirarin cewa ‘yan adawa ba su da kwarewa, bayan sun shafe rayuwarsu ta siyasa a cikin jam’iyyun da ke mulki kuma ba su saba da sadaukarwar da ake bukata a siyasar ‘yan adawa ta gaskiya ba.

“Abin adawa na gaskiya ya ƙunshi jure wa cin zarafi, tsoratarwa da tsanantawa yayin da yake tsayawa a matsayin murya da garkuwar talakawa.

“Jam’iyyar adawa da ba ta son ko kuma ba za ta iya fuskantar iko ba, ba za ta iya kalubalantar gazawar shugabanci ko kuma ta sami amincewar jama’a ba,” in ji shi.

Ya ce jam’iyyar adawa mai manufa da aminci za ta iya rasa zaɓe da farko amma daga ƙarshe ta sami goyon bayan jama’a ta hanyar gaskiya da sadaukarwa.

Ya ƙara da cewa jam’iyyun adawa dole ne su kasance a shirye don “daukar matakin” ga ‘yan ƙasa don ƙarfafa dimokuraɗiyya da kuma bayar da zaɓuɓɓuka na gaske a zaɓe.

Ya ce dimokuraɗiyya ba za ta wanzu ba tare da zaɓuɓɓuka ba, yana mai lura da cewa jam’iyyu da yawa suna ba wa ‘yan ƙasa dandamali don karɓar ko ƙin gwamnatoci ta hanyar zaɓe.

A cewarsa, shugabannin da ke danne ‘yan adawa galibi suna yin abubuwa ne saboda tsoro, suna sane da cewa za su iya rasa iko a ƙarƙashin filin wasa na siyasa.

Ya ce shugabanci mai inganci, ba barazana ba, shine mafi kyawun tabbacin nasarar zaɓe, kamar yadda shugabannin da ke da tabbacin goyon bayan jama’a ba su da abin tsoro.

Bassey ya bayyana kwadayi na manyan mutane a matsayin babban abin da ke haifar da rinjayen jam’iyya ɗaya, yana mai cewa “wasu ‘yan siyasa sun dogara da samun iko don tsira.”

Ya ƙara da cewa tsoron gurfanarwa shi ma ya na haifar da bin doka, yana mai lura da cewa ko da mutanen da ke da tarihin mai kyau za su iya kai hari kan manufofi masu kyau lokacin da hukumomi ke da ikon yanke shawarar yin aiki Mai kyau. (NAN) (www.nannews.ng)
CBN/IS
=====
Ismail Abdulaziz ne ya gyara

Babban hafsan soji yana neman goyon bayan Etsu Nupe wajen magance rashin tsaro a Neja

Rashin Tsaro
Na Sumaila Ogbaje
Abuja, Janairu 7, 2026 (NAN) Babban hafsan soji (COAS), Laftanar Janar Waidi Shaibu, ya yi kira da a kara samun goyon baya daga cibiyoyin gargajiya domin inganta tattara bayanan sirri da kuma bunkasa ayyukan tsaro da ake gudanarwa a Neja.

Mukaddashin Daraktan Hulda da Jama’a na Soja, Kanar Appolonia Anele, ta bayyana hakan a cikin wata sanarwa a ranar Laraba a Abuja.

Ya bayyana cewa Shaibu ya yi wannan kiran ne a lokacin da ya kai ziyara ga Alhaji Yahaya Abubakar, Etsu Nupe kuma Shugaban Majalisar Sarakunan Gargajiya ta Jihar Neja a fadarsa da ke Bida.

Ya kara da cewa ziyarar COAS wani bangare ne na tantance ayyukan sojoji a fadin jihar, da nufin gano gibin aiki da kuma tantance yankunan da ke bukatar karin sojoji.

Ya ambato shugaban rundunar yana cewa “muna sake duba yanayin tsaro a ƙasa don ganin inda muke buƙatar ƙarfafa tura sojoji da kuma rufe gibin da ke akwai don mayar da martani yadda ya kamata ga barazanar da ke tasowa.”

Shaibu ya kuma ce ayyukan leƙen asiri sun kasance ginshiƙin dabarun rundunar, yana mai lura da cewa sarakunan gargajiya abokan tarayya ne masu mahimmanci wajen samar da bayanan sirri na al’umma cikin lokaci da kuma aiki.

Ya ƙara da cewa rundunar sojojin Najeriya tana haɓaka amfani da fasahar sa ido ta zamani da fasahar aiki don inganta lokacin amsawa, haɓaka wayar da kan jama’a game da yanayi da kuma ƙarfafa inganci gaba ɗaya a jihar.

COAS ya yaba wa Etsu Nupe bisa ga goyon bayan da ake bayarwa ga sojojin da ke aiki a cikin Masarautar Nupe, yana mai bayyana cibiyoyin gargajiya a matsayin abokan hulɗa masu mahimmanci a yaƙi da rashin tsaro.

Ya sake jaddada alƙawarin rundunar na kare rayuka da dukiyoyi kuma zai ci gaba da yin aiki kafada da kafada da gwamnatocin jihohi, sarakunan gargajiya da al’ummomin yankin don dawo da zaman lafiya mai ɗorewa a faɗin ƙasar.

A cikin martaninsa, Etsu Nupe ya tabbatar wa Shugaban Rundunar Sojojin cewa za a ci gaba da goyon bayan sarakunan gargajiya, yana mai alƙawarin ci gaba da haɗin gwiwa tsakanin al’umma, raba bayanan sirri da kuma addu’o’i don nasarar ayyukan soja.

Ya yaba da ƙwarewa da kuma ladabin da jami’an sojojin Najeriya ke nunawa a yankin, yana mai lura da kyakkyawar hulɗarsu da al’ummomin yankin da kuma gudummawar da suke bayarwa ga zaman lafiya da kwanciyar hankali. (NAN)(www.nannews.ng)

OYS/HA
=======
Hadiza Mohammed-Aliyu ce ta gyara

Za Mu Dakatar da Hare-haren ‘Yan Ta’adda a Neja da Wasu Sassan Najeriya — COAS

‘Yan Ta’adda
Daga Mohammed Baba Busu
Minna, Janairu 7, 2026 (NAN) Babban Hafsan Hafsoshin Sojan Najeriya (COAS), Laftanar Janar Waidi Shaibu, ya ce Sojojin Najeriya za su yi duk mai yiwuwa don dakile karuwar hare-haren ‘yan ta’adda a Neja da sauran sassan Najeriya

Kamfanin Dillancin Labarai na Najeriya (NAN) ya ruwaito cewa COAS ya yi magana a Minna, Nijar, a lokacin bude taron Koyarwa da Horarwa na 2026 a Babban Kwamandan Koyarwa da Horarwa na Sojojin Najeriya (TRADOC).

Shaibu ya ce Sojojin Najeriya sun kuduri aniyar aiwatar da umarnin Shugaba Bola Tinubu gaba daya a wannan bangare.

Shugaban Sojojin ya ce, “Za mu yi aiki tukuru wajen tura karin sojoji a fadin kasar don cimma burinmu na sanya Najeriya ta zama mafi aminci ga dukkan ‘yan kasa masu bin doka.

“Tun daga lokacin shugaban ya ba da umarnin mu tabbatar da cewa an rage hare-haren da ake kai wa a Nijar da sauran sassan kasar nan.

“Za mu kuma tabbatar da cewa an kama dukkan ‘yan ta’addar da ke da hannu a waɗannan munanan hare-haren an kuma gurfanar da su a gaban kuliya.”

A cewar Shaibu, Rundunar Sojin Najeriya tana amfani da fasahar zamani don ƙarfafa ƙarfin aikinta a faɗin ƙasar.

A taron, Rundunar Sojin ta ce ana gudanar da shi kowace shekara don yin bitar ayyukan da kuma samun ra’ayoyi daga fannoni.

Wannan, a cewarsa, an yi shi ne don tsara dabarun da za su iya inganta ayyukanta bisa la’akari da yanayin aiki mai canzawa da rikitarwa.

Shaibu, wanda ya kasance Babban Bako na Musamman a taron da aka gudanar a lokacin, ya ce taron yana da nufin yin nazari sosai da kuma sake duba ƙoƙarin koyarwa da horo na Sojojin Najeriya.

Rundunar Sojin ta ƙara da cewa wannan yana da nufin ƙarfafa nasarorin da aka samu a shekarar 2025 don samun ƙarin ƙarfin horo na shekarar 2026.

Ya ƙara da cewa wannan zai ba Rundunar Sojin Najeriya damar horar da jami’anta da ma’aikatanta yadda ya kamata tare da sanya cibiyoyin horo yadda ya kamata.

Da yake magana a baya, Kwamandan TRADOC, Maj.-Gen. Peter Malla, ya ce taron ya nuna fara cibiyoyin horarwa na shekarar 2026.

Malla ya kara da cewa yana samar da dandamali mai karfi da ilimi don yin aiki, yana mai cewa taron ya kasance a kan lokaci kuma mai dacewa.

A cewarsa, yanayin aiki da ake ciki yanzu yana bukatar Sojoji masu saurin fahimta, masu hangen nesa na gaba da kuma tushen koyarwar.

Ya ce taron ya kuma bayar da dama don ba da koyarwa da horar da fifikon da suka cancanta.(NAN)(www.nannews.ng)

BAB/BRM
=========
Bashir Rabe Mani ne ya gyara shi.