Category Uncategorized

Gwamna Radda ya sanar yau Talata da karfe 2 na rana don jana’izar Buhari a Daura

Jana’iza
Daga Abbas Bamalli
Katsina, Yuli 15, 2025 (NAN) Gwamna Dikko Radda na jihar Katsina ya sanar da ranar Talata, 15 ga Yuli, 2025,
domin jana’izar marigayi tsohon shugaban kasa Muhammadu Buhari a mahaifarsa, Daura.

Gwamnan ya tabbatar da haka a Katsina a ranar Litinin yayin da yake zantawa da manema labarai a gidan gwamnati,
dangane da yadda za’a yi jana’izan aka binne shi.

Buhari yana da shekaru 82 a duniya, ya rasu ne a ranar Lahadin da ta gabata a wani asibitin Landan inda yake jinya,
tun da farko ya tafi neman duba lafiyarsa a cikin watan Afrilu.

Ya yi shugabancin Najeriya daga 2015 zuwa 2023, bayan ya yi fice a aikin soja, ciki har da takaitaccen lokaci a matsayin shugaban kasa daga 1983 zuwa 1985.

Ya rasu ya bar matarsa Hajiya A’isha Buhari da ‘ya’ya takwas. Gwamnan jihar Katsina ya bayyana cewa an dauki matakin binne ne bayan tattaunawa da iyalai da sauran wadanda abin ya shafa a Landan.

Ya ce a ranar Talata  yau ne ake sa ran gawar tsohon shugaban kasar ta isa Katsina, yayin da za a yi jana’izar da misalin karfe biyu na rana.

Radda yayi addu’ar Allah ya sakawa tsohon shugaban kasar da Aljannar Firdaus.(NAN)(www.nannews.ng)
AABS/HA
========
Hadiza Mohammed-Aliyu ce ta gyara

Buhari dan uwana ne, abokina, kuma dan kishin kasa — IBB

IBB
Daga Aminu Garko
Kano, Yuli 15, 2025 (NAN) Tsohon shugaban mulkin sojan Najeriya, Janar Ibrahim Badamasi Babangida (IBB) mai ritaya, ya ce ya yi alhinin rasuwar tsohon shugaban kasa Muhammadu Buhari a wani asibiti da ke Landan ranar Lahadi.

Ya ce cikin girmamawa mai cike da tausayawa: “a cikin zuciya daya na ji labarin rasuwar abokina, dan uwana, abokin aikina, kuma abokin aikina a cikin tafiyar kasa – Shugaba Muhammadu Buhari, GCFR.

“Mun hada hanyoyinmu ne a shekarar 1962 a lokacin da muka shiga makarantar horas da sojoji ta Najeriya da ke Kaduna.

“Tun daga farkon zamanin, Muhammadu ya yi fice – shiru amma mai azama, mai ka’ida amma mai tawali’u, mai kishin kasa da kuma tsananin biyayya ga Najeriya.

“A cikin shekaru, mun ratsa ramuka da gwaji, mafarkai da rashin jin daɗi, nasara da lokutta masu yawa.

“An kulla dangantakarmu ba kawai ta hanyar horar da sojoji ba, amma ta hanyar sadaukar da kai ga manufofin hidima, da’a, da kuma soyayya ga kasa.”

A cewar IBB, a tsawon wannan aiki da suka yi, kaddara ta sanya su biyun kan shugabanci a lokuta daban-daban, kuma a yanayi daban-daban.

Ya kara da cewa: “amma a dunkule, Buhari ya tsaya tsayin daka kan akidarsa ta gaskiya, tsari, da martabar mukamin gwamnati.

“Ya yi wa Najeriya hidima da cikakken alhakin da kuma jajircewa ba tare da kakkautawa ba, ko da a lokacin kadaici ko rashin fahimtar hanyar.

“Bayan rigarsa da hasken jama’a, na san shi a matsayin mutum mai zurfin ruhi, mutumin da ya sami ta’aziyya cikin bangaskiya, kuma wanda
ya ɗauki kansa da tawali’u na wani wanda ya gaskata da kira mafi girma.

“Watakila ba mu amince da komai ba – kamar yadda ‘yan’uwa suka saba yi – amma ban taba shakkar gaskiyarsa ko kishin kasa ba.”

Tsohon shugaban na mulkin sojan ya ce rasuwan Buhari a ranar Lahadi ba wai tsohon shugaban kasa ne kawai ba, ko kuma shugaban farar hula na wa’adi biyu.

“Rashin wata alama ce – mutumin da rayuwarsa ta kunshi sauya fasalin Najeriya daga tsohon jami’in tsaro zuwa sabuwar jamhuriya.

“Mutumin da ko da ya yi ritaya, ya kasance mai bin ɗabi’a ga mutane da yawa, kuma abin misali na kunya a rayuwar jama’a.

“Zuwa masoyin matarsa Aisha, ‘ya’yansa, jikokinsa, da kuma al’ummar da yake so da kuma yi wa hidima – Ina mika ta’aziyyata.

“Allah (SWT) cikin rahamarSa marar iyaka, Ya gafarta masa kurakuransa, ya karba masa ayyukansa, ya saka masa da Aljannatul Firdausi, amincinsa ya dawwama, Ameen.”(NAN)(www.nannews.ng)
AAG/BRM
========
Bashir Rabe Mani ne ya gyara

Tsohon Shugaban Kasar Najeriya Buhari ya rasu a Landan

Mutuwa

Kaduna, July 13,2025 (NAN) Iyalai Tsohon Shugaban Kasar Najeriya, Muhammadu Buhari ya rasu ranar Lahadin nan.

Kamfanin Dillancin Labarai na Najeriya ya ruwaito cewa ya rasu a Birnin Landan kamar yadda Kakakinsa, Malam Garba Shehu da Mataimakinsa na mussamman Malam Bashir Ahmad su ka tabbatar.

Buhari ya rasu yana da shekaru 82 ya kuma zama Shugaban Kasar Najeriya zababbe a 2015 to 2023 bayan zama Shugaban Mulkin Soja daga 1983 to 1985.

A na saran iyalan su sanar da shirye shiryen jana’izar sa kamar yadda addinin musulunci ya tanada.

Buhari ya kasance a Birnin Landan ya jinya bayan ya je Kasar don a duba lafiyar sa a watan Afrilu.

BRM
====
Edited by Bashir Rabe Mani

Gwamnatin Amurka ta ja hankalin bakin haure da ba su da ka’idar zama a kasar su karbi dala 1000 su koma gida

Amurka
Daga Tiamiyu Arobani
New York, Yuli 11, 2025 (NAN) Gwamnatin Amurka tana jan hankalin bakin haure da ba su da wata ka’idar zama a kasar da su kori kansu domin su ji dadin tafiya gida kyauta kuma su karbi alawus din dala 1,000.

Harry Fones, Babban Mataimakin Sakataren Harkokin Jama’a a Ma’aikatar Tsaron Cikin Gida ta Amurka, ya bayyana hakan yayin ganawa da manema labarai a ranar Alhamis.

Fones sun tattauna abubuwan sabuntawa na Kwastam da Kariyar Border (CBP) da Aikace-aikacen wayar hannu da na gida wanda ke ba baƙi ba bisa ƙa’ida damar barin Amurka da cikin kin fadi.

Yace “abin shi ne, idan kana nan Amurka ba bisa ka’ida ba, za ka iya sauke CBP home app, za ka iya yin rajista kai tsaye.

“Kuma gwamnatin Amurka za ta ba ku jirgi na gida kyauta.

“Za ku kuma sami alawus na dala 1,000 da za a biya da zarar an tabbatar da cewa kun bar Amurka.”

A cewarsa, mutane za su iya amfani da shi don yin rajistar yara kuma dukan iyalin za su iya amfani da shi tare da danginsa cikin fa’ida.

“Don haka idan iyali ne, a ce, hudu, wannan dangin za su sami alawus na $4,000,” in ji shi.

“Akwai fa’idar kuɗi, amma akwai fa’idar cewa wannan zai iya taimaka muku samun hanyar da za ku dawo Amurka a nan gaba.”

Ya kara da cewa “duk da cewa idan aka kore ku, ba za ku iya komawa kasar nan ba.”

Jami’in na Amurka ya ci gaba da cewa: “muna aiwatar da dokokin kasar nan, korar kasar wani muhimmin al’amari ne na wannan gwamnati.”

Da yake karin haske kan manhajar, jami’in ya ce yana da wasu fa’idodi kuma kamar yadda aka yi wani babban sabuntawa don inganta shi da saukin amfani da shi.

Fone ya yi zargin cewa an fara amfani da app ɗin a ƙarƙashin gwamnatin Joe Biden don kewaya tsarin ƙaura da ba da izinin baƙi shiga Amurka ba bisa ka’ida ba.

“Abin da muka yi a karkashin gwamnatin Trump shi ne mayar da wannan manhaja don taimaka wa mutanen da ke nan ba bisa ka’ida ba su koma gida.”

Ya ce mutane da yawa sun ci gajiyar wannan tallafin tun daga watan Mayu, lokacin da gwamnati ta fara ba da tallafin balaguro da shirin korar kai da son rai.

“Amma daya daga cikin sauran abubuwan da aka sanar da ita shi ne cewa a yanzu muna yafewa gazawar da aka yi na cire tara.

“Don haka waɗannan tara ne ga mutanen da ke da umarnin tashi na son rai wanda ba su girmama ba.”

Ya kara da cewa jimlar tarar gazawar bakin haure ba bisa ka’ida ba don ficewa daga Amurka na iya zama dala 10,000 tare da wadanda suka kasa
bin umarnin cirewa na karshe na iya zama dala 998 a rana.

Ya ce CBP yana aiki tare da ma’aikatar shari’a don sauƙaƙe da kuma dacewa ga hukumar don aiwatar da waɗannan tarar a zahiri, ya kara da cewa,
muna daidaita tsarin ta hanyar tsarin tarayya.

A cewarsa, CBP home app shine babban madadin korar da gwamnatin Amurka ke yi. “Don haka idan kuna amfani da wannan app, yana ba ku fifiko
daga jerin korar ICE (Shige da Fice da Kwastam).

“Kuma hakan na iya taimakawa mai yuwuwa kiyaye ikon ku na dawowa Amurka bisa doka daga baya.

“Idan ba ku yi amfani da wannan app ba kuma ba ku bar Amurka ba, muna aiwatar da dokokin kasar nan idan ana maganar shige da fice a yanzu,
kuma hakan na iya haifar da kora.”

Fone ya ce hukumar na inganta wannan manhaja domin saukaka amfani da ita, inda ta kara da cewa ta ci gaba da fadada alfanun da mutanen
ke amfani da ita. (NAN)(www.nannews.ng)
APT/YEE
========
Emmanuel Yashim ne ya gyara

Hukumar babban birnin tarayya ta bukaci mazauna Abuja da suyi rijistar inshorar lafiya

Inshora
By Aderogba George
Abuja, Yuli 11, 2025 (NAN) Dokta Adedolapo Fasawe, Babbar Sakatariyar Ma’aikatar Lafiya da Sakatariyar Muhalli (HSES) na babban birnin tarayya
Abuja, ta bukaci mazauna babban birnin da su yi rajistar inshorar lafiya don cin gajiyar ayyukan da ake da su, musamman kyauta ga mata masu juna biyu da jarirai.

Fasawe ta yi wannan kiran ne ranar a Abuja yayin wani taron masu ruwa da tsaki kan tabbatar da ka’idojin aiki da tsarin inshorar lafiya na
FCT FHIS.

Ta ce inshorar lafiya ya kasance daya daga cikin ingantattun hanyoyin inganta harkar kiwon lafiya, da rage kashe kudade daga aljihu, da rage yawan
mace-macen mata da jarirai.

Ta kuma ja hankalin mata masu juna biyu da su yi rajistar shirin, inda ta ce a babban birnin tarayya, inshorar lafiya kyauta ne ga duk masu juna biyu
da kuma biyan jariran su na shekarar farko ta rayuwa.

“Yaran da aka haifa a ƙarƙashin tsarin suna jin daɗin kiwon lafiya kyauta na watanni 12 na farko, gami da rigakafi da mahimman ayyukan likita,” in ji ta.

Ta bayyana cewa shirin ya yi dai-dai da yadda Hukumar FCT ba ta jure wa mace-macen mata masu juna biyu ba.

“Dole ne mace-macen mata masu juna biyu ya zama tarihi, burinmu shi ne mu ga tsarin kiwon lafiya mai sauki, mai araha, kuma mai inganci. Babu wata mace da za ta mutu yayin da take ba da rai,” in ji ta.

Fasawe ta shawarci mata da su nemi kwararrun kulawa a lokacin daukar ciki da haihuwa, zuwa asibitocin haihuwa, da kuma haihuwa a wuraren
kiwon lafiya da aka tabbatar da su don tabbatar da lafiya ga iyaye mata da jarirai.

Ta ce tabbatarwa da sake duba takardun FHIS zai nuna wani sabon mataki na shirin, tare da tabbatar da samar da ingantaccen kiwon lafiya ga
duk wanda ya yi rajista.

“Da zarar an ba ku inshora a ƙarƙashin FHIS, samun damar kiwon lafiya ya zama mafi sauƙi, mafi araha, da inganci,” in ji ta.

Fasawe ya bukaci mazauna yankin da su ziyarci cibiyoyin kiwon lafiya na matakin farko a kowace karamar hukumar ta FCT domin yin rijista da cin gajiyar shirin.

Ta ce akwai wuraren rajistar da aka keɓe don taimakawa mazauna wurin yin rajistar.(NAN)(www.nannews.ng)
AG/TAK
=======
Tosin Kolade ne ya gyara shi

Tinubu ya bukaci Okpebolo da ya yi amfani da nasarar kotun koli don ci gaba da kyawawan ayyuka

Okpebhol
Daga Muhyideen Jimoh
Abuja, Yuli 11, 2025 (NAN) Shugaban kasa Bola Tinubu ya taya Gwamna Monday Okpebholo na Edo murnar nasarar da ya samu a kotun koli, inda ya bukace shi da ya yi amfani da ita wajen kawo ci gaba cikin sauri a jihar.

Hakan na kunshe ne cikin wata sanarwa da mai magana da yawun shugaban kasar, Mista Bayo Onanuga ya fitar ranar Alhamis a Abuja.

Tinubu ya yi maraba da hukuncin da kotun ta yanke a matsayin wani ci gaba ga harkokin mulki, yana mai kira ga gwamnan da ya kasance mai
girmama nasarar tare da hada kan daukacin ‘yan jihar Edo kan manufa daya don samun ci gaba.

Tinub ya ce “Yanzu da gwamnan ya warware matsalolin shari’a, lokaci ya yi da ya kamata ya gaggauta samar da ayyuka na musamman da kuma shugabanci nagari ga al’ummar jihar Edo, wanda tuni ya fara aiwatarwa.”

Ya kuma taya jam’iyyar All Progressives Congress (APC) ta jihar Edo murna, inda ya yi kira da a hada kai da kuma jajircewa wajen gudanar
da aikin da jama’a suka dora masa.

Kamfanin dillancin labarai na NAN ya ruwaito cewa, a wani mataki na bai daya da kwamitin mutane biyar karkashin jagorancin mai shari’a Mohammed Garba, kotun kolin ta yi watsi da zargin rashin cancantar, karar da dan takarar jam’iyyar PDP, Asuerinme Ighodalo,
ya shigar na soke sakamakon zaben gwamnan jihar da aka gudanar a ranar 21 ga watan Satumba, 2024.

A cewar kotun kolin, ba ta sami dalilin yin watsi da hukunce-hukuncen kotunan daukaka kara da kotun sauraron kararrakin zaben gwamnan jihar Edo ba, wadanda suka mayar da Okpebolo na jam’iyyar All Progressives Congress (APC), a matsayin wanda ya lashe zaben
fidda gwani na gwamna.

Ya yi nuni da cewa mai shigar da kara ya kasa gabatar da sahihiyar hujjoji da za su tabbatar da ikirarinsa na cewa zaben ya tafka kura-kurai da suka hada da yawan kuri’u da rashin bin ka’idojin dokar zabe.

Hakazalika, wanda ya shigar da kara ya kasa kiran shaidun da suka dace don nuna wasu shaidun da ya gabatar na goyon bayansa, musamman na Bimodal Voter Accreditation System, BVAS, inji shi.(NAN)(www.nannews.ng)
MUYI/SH
========
Sadiya Hamza ce ta gyara

UNICEF ta yi kira ga Gwamnatin Katsina da ta kara yawan kudaden da ake warewa kan harkokin yara

Yara
Daga Zubairu Idris
Katsina, 9 ga Yuli, 2025 (NAN) Asusun UNICEF na Majalisar Dinkin Duniya ta yi kira ga Gwamnatin Jihar Katsina da ta kara yawan kudaden da ake warewa kan harkokin yara domin gyara alfanun zamantakewar al’umma.

Babban jami’in Ofishin UNICEF na Kano, Mista Rahama Mohammed-Farah, ya bayyana haka a Katsina, a zaman tattaunawa da manema labarai kan Tsare-tsaren Kasafin Kudi da Tsare-tsaren Yara a Jihar Katsina.

Ya ce kashi 23.4 cikin 100 na yara masu shekaru shida zuwa watanni 23 suna samun abinci mai inganci a Jihar Katsina.

Mohammed-Farah ya ce rashin samun abinci mai inganci ya zama babban cikas ga lafiyar gina jiki da ci gaban kwakwalwar yara.

Ya kara da cewa daga cikin yawan mutanen jihar da aka kiyasta a miliyan 9.64, kimanin miliyan 4.5 yarane.

Duk da haka, daga cikin yara shida a Jihar Katsina (159 daga cikin 1,000 matakan haihuwa) suna mutuwa kafin su chika shekara biyar, wannan
abin tsorone.

Jami’in UNICEF din ya bayyana bukatar kara kudaden kasafin kudi don sauya matakan al’umma masu tayar da hankali.

Yace “zuba jari a lafiyar yara, abinci mai gina jiki, ilimi da kariya sune mafi kyawun zuba jari da gwamnati za ta iya yi.

“Yin hakan zai zama zuba jari ne a cikin makomar jindadin mutanen Katsina. Hakan zuba jari ne don karya dukan talauci, gina ƙarfin juriya da tabbatar da zaman lafiya mai ɗorewa da ci gaba.”

Mohammed-Farah ya nuna cewa rashin zuba jari da kyau isasshe a cikin harkar kare lafiyar yara yana da haɗari da tsawon lokaci saboda yaran da ba su da abinci mai gina jiki da ilimi ba suna zama masu ƙarancin ƙima.

A nashi bangaren, kwamishinan kasafin kudi da shirin tattalin arziki, Mr Malik Anas, wanda wakilta ne daga sakataren ma’aikatar, Mr Tijjani Umar, ya jaddada alkawarin gwamnatin don kara yawan kasafin kudi ga ingancin rayuwar yara.

Ya ce tattaunawar za ta taimaka wajen wayar da kan kafofin watsa labarai game da muhimmancin buga kasafin kudi da karbo kudade akan batutuwan da suka shafi yara. (NAN)(www.nannews.ng)
ZI/COF
======
Christiana Fadare ne ya gyara

UNICEF da Gwamnatin Zamfara sun yi hadakar samun ingantaccen ruwan sha, a yayin barkewar cutar kolera

Kolera
Daga Tosin Kolade
Abuja, 9 ga Yuli, 2025 (NAN) Hukumar Kula da Yara ta Majalisar Dinkin Duniya (UNICEF) da Gwamnatin Zamfara sun kara zage damtse don inganta samun ruwan sha mai lafiya a cikin al’ummomin da cutar kolera ta shafa a jihar.

Mista Obinna Uche, Kwararren Masanin WASH na UNICEF, ya bayyana wannan ne a lokacin taron WASH-in-Emergency na yanar gizo da Ma’aikatar Ruwan Najeriya da Tsabtace Muhalli, hukumomi masu ruwa da tsaki, da abokan tarayya da ya gudana a ranar Laraba a Abuja.

A cewar bayanai daga Jami’in Kula da Lafiya na Jihar (makonni 1-27), yara 1,500 sun kamu da cutar kuma an samu mutuwa 130 a fadin Kananan Hukumomi 11, tare da yawan mace-macen dake kai kashi biyu na dari.

Uche ya ce wannan shirin yana daga cikin kokarin hadin gwiwa don katse yaduwar cuta da magance tushen matsalolin da ke haifar da barkewar
cututtukan ruwa a jihar.

Yace “muna kula da gudanar da aiki da goyon bayan martanin jihar tare da hadin gwiwar abokan aiki daga fannin lafiya, lura, da sadarwar
haɗarin.

“Ana yin wannan ne ta hanyar ofishin filinmu na Sokoto, dukkan ayyuka suna gudana cikin jituwa.

“Babban burinmu shine kauracewa babbatar cutar da cewa mutane suna da damar samun ruwan lafiya, sabobin tsafta, da ingantaccen bayani.

“Muna da tabbacin cewa tare da ci gaba da kokarin mu, adadin shigowar za su ragu a makonnin da ke tafe,” in ji shi.

Kafin haka, Dr Abubakar Galadima, Manajan Shirin, Hukumar Samar da Ruwan Sha da Tsafta ta Kasa (RUWASSA), Zamfara, ya ce jihar ta fara samar da ruwan sha na gaggawa har lita 80,000 a kullum ga al’ummomin da aka fi shafa.

Ya ce wannan shawarar ta biyo bayan wani gaggawar kimanta WASH da ta gano hadarin gurbacewar ruwa mai tsanani, musamman a
Gusau LGA, wanda ke dauke da sama da kashi 60 cikin dari na dukkanin shigar da aka rubuta.

“Yawancin gidajen Gusau suna dogara da rafin bude, yayin da madadin, wanda hukumar ruwan ke bayarwa, ba shi da lafiya saboda tubalan rarraba suna gudana ta hanyoyin ruwa da suka ciko na gida.

“Mun tuntubi hukumar ruwa ta Jihar bisa ka’ida kuma mun nemi a dakatar da bayar da ruwa daga waɗannan wurare marasa lafiya cikin gaggawa.

“A halin yanzu, muna kawo litoci 40,000 na ruwa mai tsafta kowane safe da yamma ga al’ummomin da abin ya shafa.”

Ya bayyana cewa ana ci gaba da gwajin ingancin ruwa ta amfani da kwalban H₂S a dukkan kananan hukumomin da abin ya shafa, tare da goyon bayan UNICEF da sauran abokan hulɗa.

Galadima ya kara da cewa ana horar da masu sa kai daga cikin al’umma, kwamitocin WASH (WASHCOMs), masu daura chlorine, da
Kwamitin Cigaban Gundumimi (WDCs) don tallafawa aiwatar da Shirin Horon Sanar da Cholera (CATI).

Ya yabawa UNICEF bisa bayar da mahimman kayan aiki, ciki har da kayan cholera, Aquatabs don tsarkake ruwa, kayan kariya, da abubuwan tsafta. Duk da haka, ya bayyana damuwarsa akan jinkirin sakin kudaden jihar don shirin.

“Ko da yake mun san cewa akwai kudaden hadin gwiwa, muna ci gaba da bin har zuwa tabbatar da cewa an yi yekuwa a jihar don tsoma baki,” in ji shi.

Misis Elizabeth Ugoh, Daraktar Kulawa da ingancin Ruwa da Tsanaki a Ma’aikatar Kula da Albarkatun Ruwa da Tsanaki ta Tarayya, ta
jaddada bukatar zuba jari na dogon lokaci cikin hanyoyin ruwa da tsanaki.

Ta ce irin wadannan jarin suna da matukar muhimmanci wajen hana barkewar cututtuka na gaba a cikin al’ummomi masu rauni.

Ugoh ta bukaci Zamfara RUWASSA da ta tura abubuwan da suka gano da sabuntawar tsoma bakinta ga kwamishinan da gwamna, tana
nuna cewa barkewar cholera ta kasance babbar matsala ta lafiya a cikin al’umma.

Ta kuma jaddada muhimmancin tsaftace ruwan sha da wanke hannu akai-akai a lokuta masu mahimmanci don rage yaduwar cututtuka ta hanyar shan ruwa maras kyau a cikin al’ummomin da abin ya shafa.

Kamfanin Dillancin Labarai na Najeriya (NAN) ya bayar da rahoton cewa an kuma gabatar da bayani daga Cibiyar Kula da Cuta ta Najeriya,
Hukumar Kula da Ruwa ta Najeriya da wakilai daga jihohin Benue da Niger. (NAN)(www.nannews.ng)
TAK/YEE
========
Emmanuel Yashim ne ya gyara

Maki 150 da JAMB ta gabatar muhimmim kalubale ne– Masanin Ilimi