Category Uncategorized

Katsina ta inganta asibitin Mai’adua zuwa babban asibiti

Asibiti
Daga Aminu Daura
Mai’adua (Jihar Katsina), 31 ga Yuli, 2025 (NAN) Mazauna karamar hukumar Mai’adua sun yabawa gwamnatin jihar Katsina bisa amincewa da inganta Cibiyar Kiwon Lafiya ta garin zuwa cikakken Babban Asibiti.

Mista Mustapha Rabe-Musa, mai wakiltar Mai’adua a Majalisar Dokokin Jihar Katsina, ya bayyana ci gaban a matsayin “mafarki ya tabbata,” inda ya bayyana cewa al’umma sun dade suna jiran irin wannan sauyi.

Ya ce “wannan matakin da gwamnatin jihar ta dauka abu ne mai cike da tarihi, yana kawo ingantacciyar kiwon lafiya kusa da jama’armu, musamman mata da yara da kuma tsofaffi.

“Muna matukar yabawa Gwamna Dikko Radda saboda cika alkawarinsa.”

Wani ma’aikacin gwamnati, Mukhtar Rabe, ya bayyana cewa, inganta aikin zai taimaka wajen rage cunkoso a babban asibitin Daura da kuma rage jinkirin da ake samu wajen kai masu tunkarar
cutar da a baya ke haddasa mace-mace.

Ya kuma yabawa Rabe-Musa bisa jajircewarsa a majalisar jiha. Da yake magana da Kamfanin Dillancin Labaran Najeriya NAN, mazauna yankin da dama sun bayyana kwarin gwiwar cewa ginin da aka inganta bayar da agajin gaggawa da kuma inganta sakamako ga majinyata masu mahimmanci.

“A da, sai da mun garzaya da majinyata zuwa Daura ko Katsina a cikin gaggawa, da wannan gyara za a ceci rayuka,” in ji Aliyu Ibrahim, wani mazaunin garin.

NAN ta kuma ruwaito cewa aikin wani bangare ne na shirin sake fasalin bangaren lafiya na gwamna, da
nufin fadada hanyoyin samar da ingantattun ayyukan kiwon lafiya a fadin jihar.

Shugabannin al’umma da mazauna yankin sun kuma bukaci gwamnati da ta tabbatar da aiwatar da aikin cikin gaggawa tare da tura kwararrun ma’aikatan lafiya da zarar an kammala ginin. (NAN)(www.nannews.ng)
AAD/AMM
=========
Abiemwense Moru ce ya gyara

Tinubu ya jajirce wajen tabbatar da jin dadin tsofoffin sojoji, inji Shugaban MPB

Daga Sumaila Ogbaje
Abuja, Yuli 31, 2025 (NAN) Shugaban Hukumar Fansho na Soja (MPB), AVM Abubakar Adamu, ya jaddada aniyar Shugaba Bola Tinubu da hukumar gudanarwa ta dunkulewar shugabanci da kyautata jin dadin ma’aikatan da suka yi ritaya.

Adamu ya bada wannan tabbacin ne a ranar Alhamis a wani taron tattaunawa da sojojin suka yi a Abuja.

Ya yabawa Gwamnatin Tarayya kan yadda take baiwa ‘yan fansho fifiko musamman ta hanyar biyan kudaden fansho da kuma karin albashi.

Shugaban ya nuna jin dadinsa da samun damar ganawa da tsofaffin sojojin, inda ya bayyana hakan a matsayin “abin alfahari ga karbar bakuncin wadanda suka aza harsashin ginin rundunar sojin kasar a yau.”

Ya nanata cewa salon shugabancinsa zai kasance na hadin gwiwa da gaskiya, tare da bude kofa don yin cudanya da dukkanin kungiyoyin tsofaffi a fadin tarayya.

Ya ce “na yi imanin cewa babu wanda ke da ilimin da ya ke da iyaka, tare da shawarwarinku, goyon bayanku, da haɗin kai, za mu iya ciyar da hukumar zuwa wani matsayi mai girma.

“Muna nan saboda ku, idan ba tare da tsofaffi ba, babu hukumar,” in ji shi.

Adamu ya amince da kalubalen da ake ci gaba da fuskanta, ya kuma bukaci tsofaffin sojoji da su bayyana damuwarsu cikin walwala, tare da tabbatar wa mahalarta taron cewa damuwar da ta wuce matakin hukumar za ta kai ga hukumomin da suka dace.

Ya kuma yaba da goyon bayan da Ministan Tsaro ya ba shi, inda ya yi nuni da yadda yake daukar dawainiyar abubuwan da suka shafi tsofaffin sojoji.

A nasa tsokaci, Air Commodore Isaac Oguntuyi mai ritaya, shugaban kwamitin jin dadin tsofaffin sojoji na ma’aikatar tsaro, ya bayyana irin wannan taron a matsayin na farko cikin sama da shekaru uku.

Oguntuyi ya yi kira da a gudanar da tattaunawa ta gaskiya tare da hadin kai a tsakanin tsoffin sojoji, musamman dangane da taron kungiyar tsoffin sojojin Najeriya (VFN) mai zuwa.

“Wannan ita ce damarmu ta tsara ajandar, ba kawai ga Hukumar ba amma ga kanmu a matsayin ƙungiyoyin tsofaffi,” in ji shi.

Kamfanin Dillancin Labarai na Najeriya (NAN) ta ruwaito cewa zaman ya samu halartar manyan kungiyoyin tsofaffin sojoji da daraktocin hukumar.

An gabatar da korafe-korafe da shawarwari a yayin ganawar, inda shugaban ya yi alkawarin duba matsalolin, da nufin magance su. (NAN) (www.nannews.ng)
OYS/IA
=======
Isaac Aregbesola ne ya gyara

Kungiyar Rotary ta ba da gudummawar kekunan dinki don tallafa wa fursunoni a Kano

Keken dinki
Daga Ramatu Garba
Kano, Yuli 31, 2025 (NAN) Kungiyar Rotary Club ta Kano ta bayar da gudunmawar kekunan dinkin zamani guda 12 ga hukumar kula da gyaran hali ta kasa (NCoS) reshen jihar Kano, a wani bangare na ayyukan jin kai da kuma
sadaukar da kai ga ci gaban al’umma.

Bayanin hakan na cikin wata sanarwa da jami’in hulda da jama’a na hukumar NCoS, Musbahu Nasarawa, ya fitar ranar
Alhamis a Kano.

Nasarawa ya bayyana cewa, kekunan dinkin da darajarsu ta kai sama da Naira miliyan 3, an bayar da su ne da nufin tallafa wa gyare-gyare da kuma mayar da fursunoni ta hanyar koyon sana’o’i.

Ya yi nuni da cewa, an mika kekunan ne a hukumance ga Konturola na gyaran hali na jihar Kano, Mista Ado Inuwa,
a yayin wani biki da aka gudanar a cibiyar tsaro ta matsakaita da ke Kano.

Ya ambato Inuwa yana nuna godiya ga kungiyar Rotary da wannan karimcin, ya ba da tabbacin yin amfani da keken dinkin cikin hikima don yin garambawul, yana mai jaddada cewa ”koyar da sana’o’i shine mabuɗin shirya fursunoni har tsawon rayuwarsu bayan sun fito daga gidan kason.

Ya kuma mika godiyar Babban Kwanturola Janar na gyaran fuska, Mista Sylvester Nwakuche, ga kungiyar Rotary, inda ya bukaci mutane da kungiyoyi masu kishi da su yi koyi da wannan abin.

Ya jaddada mahimmancin goyon baya mai dorewa ga aikin sabis don cimma nasarar gudanar da laifuka da kuma ba da gudummawa ga al’umma.

DCC Ibrahim Isah-Rambo, jami’in kula da gidan yari ne ya gabatar da wani abin tunawa a madadin fursunonin ga kungiyar Rotary, yayin da Rotarian Tajudeen Olatunbosun, shugaban kungiyar Rotary Club na Kano, ya ce sun bayar da tallafin ne domin karfafa wa marasa galihu.

Olatunbosun ya ce, an yi hakan ne domin a inganta sana’ar dinki a cibiyar, da baiwa fursunonin sana’o’in dogaro da kai domin rage yawan tarwatsa jama’a da kuma taimaka musu wajen dawo da su cikin al’umma.

Ya kuma ja kunnen fursunonin da su yi amfani da damar da muhimmanci kuma su ci gaba da gudanar da ayyukansu a lokacin da suke tsare.

Taron ya samu halartar tsohon mai gundumar Rotary 9127, Mista Sagab Ahmed, tare da sauran shugabannin rotary. (NAN) (www.nannews.ng)
RG/OKE/HA
=========-
Edited by Okeoghene Akubuike/Hadiza Mohammed-Aliyu

Tinubu ya cika alkawuran da ya yi wa Arewa — Idris

Tinubu ya himmatu wajen samar da shugabanci na gari, inji mataimakin shugaban kasa, Kashim Shettima

Shugabanci
Daga Salisu Sani-Idris
Abuja, Yuli 30, 2025 (NAN) Mataimakin shugaban kasa, Kashim Shettima, ya jaddada kudirin gwamnatin shugaban kasa, Bola Tinubu, na tabbatar da gudanar da mulki da kuma aiwatar da manufofin da suka samo asali daga bangarori daban-daban na jama’a da kuma tausayawa.

Wata sanarwa da mai magana da yawun mataimakin shugaban kasar, Stanley Nkwocha, ya fitar, ya ce Shettima ya yi magana a Kaduna a wani taron kwana biyu na tattaunawa kan harkokin gwamnati – ‘yan kasa, wanda gidauniyar Sir Ahmadu Bello Memorial
Foundation ta shirya.

Ya ce maimakon tafiyar da mulkin Najeriya daga nesa, gwamnatin Tinubu na tafiya kafada da kafada da jama’a ta hanyar kawo sauyi a kasa.

Mataimakin shugaban kasar ya ce shugaban Najeriya ya nuna sau da yawa gwamnatinsa na kirkiro manufofin ko kuma daukar cewa fasaha ma su haifar da sakamako Mai kyau.

Dr Aliyu Modibbo, mai ba shugaban kasa shawara na musamman kan ayyuka (Ofishin Mataimakin Shugaban kasa) ne ya wakilce shi, inda ya bayyana cewa gwamnatin Tinubu tana kiran tattaunawa tare da kafa sauraron sauraro.

Ya ce “a koyaushe abin farin ciki ne mu taru a karkashin inuwar Sir Ahmadu Bello, tunawa da shi yana tunatar da mu cewa shugabanci ba wai kawai ya zama ofis ba ne, a’a, sauke nauyin hidima ne.

“Abin da muke rayawa a yau ba wai gwamnatin jama’a ba ce, gwamnati ce da jama’a,” inji shi.

Shettima ya bayyana sauye-sauye da dama na gwamnati inda bayanan jama’a suka tsara sakamako na ƙarshe, ciki har da manufofin haraji, samun damar ilimi, da matakan taimakon tattalin arziki bayan cire tallafin mai.

Akan dokar bayar da lamuni na dalibai, wadda aka fara zartar da ita a matsayin dokar samun ilimi mai zurfi, ya ce a martanin da gwamnatin ta soke ta kuma sake kafa dokar.

Ya kara da cewa “cire rufin kudin shiga da shingen garantin da suka zama bangon alama tsakanin buri da dama.”

Mataimakin shugaban kasar ya sake nanata imanin gwamnati cewa “babu wani dalibi da za a kore shi saboda an haife shi a kan
rashin talauci.”

Akan sake fasalin haraji, Shettima ya ce gwamnatin ta kafa kwamitin gyara haraji da kasafin kudi na fadar shugaban kasa don jawo hankalin masu ruwa da tsaki daga sassan kasar nan don magance launin toka a cikin garambawul.

“Lokacin da aka taso daga gwamnoni da ’yan kasa, Shugaban kasar bai kore su ba. Ya yi maraba da gaskiyarsu kuma ya tabbatar da biyan haraji ta hanyar sauraron jama’a.

“Hatta harajin da ba a yarda da shi da aka gada daga gwamnatocin da suka gabata, kamar kashi 10% na harajin robobi da harajin wayar tarho, an dakatar da su ne bayan nazari mai zurfi,” in ji shi.

Shettima ya kuma yi magana game da batun cire tallafin man fetur da ake ta cece-kuce da shi, inda ya ce gwamnatin Tinubu ta amince da wahalhalun da talakawan Najeriya ke fuskanta tare da bin manufofin da dabarun da suka dauka.

Ya ci gaba da cewa “mun hadu da kungiyoyin kwadago ba tare da barazana ba, amma da tausayawa. Mun bayar da fakitin kwantar da hankali, ƙarin albashi, cire harajin dizal, kuma mun gabatar da wasu hanyoyi kamar motocin CNG don rage farashin sufuri.

“Ba mu mayar da martani kawai ba, muna mayar da martani.”

Ya ce sauye-sauyen da ake yi a sauran sassan tattalin arzikin kasar sun bi irin wannan tsarin na cudanya da jama’a da yin
gyare-gyaren da suka dace kan shawarwari na asali idan ya cancanta.

Ya kuma kara da cewa, duk wani mataki da aka dauka, Tinubu na nuna damuwa ga jama’a, sai ya yabawa gidauniyar da ta ci gaba da
dawwamar da gadon marigayi Firimiyan Arewacin Najeriya, yana mai bayyana ta a matsayin “Toshiyar Tattaunawar Jama’a da ba
za a taba kashewa ba.” (NAN)(www.nannews.ng)
SSI/BRM
=======
Bashir Rabe Mani ne ya gyara

Gwamnatin tarayya za ta kafa cibiyoyin kiwo a a shiyoyi guda 6 na kasa

Kiwo
Daga Collins Yakubu-Hammer
Kaduna, Yuli 30, 2025 (NAN) A ranar Laraba ne gwamnatin tarayya ta bayyana kudirin kafa cibiyar kiwon dabbobi a
kowace shiyya ta siyasa guda shida domin bunkasa noma mai dorewa.

Karamin ministan noma da samar da abinci, Dr Aliyu Abdullahi, ne ya bayyana hakan a Kaduna a wani taro na
kwanaki biyu na tattaunawa da gwamnati da jama’a, wanda gidauniyar Sir Ahmadu Bello Memorial Foundation ta shirya.

Kamfanin Dillancin Labarai na Najeriya (NAN) ta ruwaito cewa taron na da taken “Tantace Alkawuran Zabe: Haɓaka Haɗin Gwiwar Gwamnati da Jama’a Don Hadin kan Ƙasa.”

Da yake jawabi kan harkokin noma da samar da abinci, Abdullahi ya ce gwamnatin Bola Tinubu na da niyyar saka hannun jari a fannin kiwo a Najeriya.

Ya sake jaddada kudirin gwamnatin tarayya na samar da hadin kai a tsakanin muhimman sassa domin cimma manyan
manufofin buri na Renewed Hope Agenda.

Abdullahi ya ce ma’aikatar sa na hada kai da ma’aikatar ilimi don sake fasalin manhajar karatu ga matasa manoma domin su rungumi zamanantar da su tare da bunkasa fannin.

A cewarsa, shirin na da nufin wadata al’umma masu zuwa da dabarun noma na zamani, da ilimin fasaha, da sabbin hanyoyin noman don karfafa samar da abinci a kasa.

Ministan ya ce hadin gwiwa tsakanin ma’aikatun noma, muhalli, albarkatun ruwa, raya kiwo, da tattalin arzikin ruwa da na ruwa na da matukar muhimmanci wajen isar da ajandar Renewed Hope Agenda. (NAN)(www.nannews.ng)
CMY/NNO/ROT
============
Nick Nicholas/Rotimi Ijikanmi ne suka gyara

Hatsarin kwale-kwale a Jigawa ta yi sanadiyar mutuwar mutane hudu, biyar sun bace

Hatsari
Daga Muhammad Nasiru Bashir
Dutse, Yuli 29, 2025 (NAN) Rundunar tsaron farin kaya ta Najeriya (NSCDC) reshen jihar Jigawa, ta tabbatar da mutuwar mutane hudu, yayin da wasu biyar suka bace sakamakon hatsarin kwale-kwale a Jigawa.

Lamarin ya faru ne a karamar hukumar Taura da ke jihar.

Jami’in hulda da jama’a na rundunar (PPRO), ACSC Badruddeen Tijjani, ya tabbatar da faruwar lamarin a
wata sanarwa da ya raba wa manema labarai a Dutse ranar Talata.

Tijjani ya ce wasu mutane bakwai sun tsira da rayukansu a lamarin da ya faru a kauyen Zangon Maje da misalin karfe biyar na yamma ranar Lahadi.

Ya bayyana cewa lamarin ya faru ne a lokacin da kwale-kwalen da ke dauke da fasinjoji 17, galibinsu ‘yan mata ‘yan shekara 10 zuwa 13, daga kauyen Digawa da ke karamar hukumar Jahun zuwa kauyen Zangon Maje a karamar hukumar Taura, ta kife a tsakiyar hanyar.

Rahotannin farko sun tabbatar da cewa a cikin fasinjoji 17 da ke cikin jirgin, an ceto bakwai da ransu, an kuma gano gawarwaki hudu, yayin da mutum biyar suka bace har zuwa lokacin da aka fitar da wannan rahoto.

“A cikin fasinjoji 17, 16 mata ne, wannan ya nuna illar da wannan lamari ya yi wa rayuwar matasa,” in ji shi.

PRO ya kara da cewa ana ci gaba da kokarin ceto wadanda suka bata a karkashin hukumar NSCDC tare da hadin gwiwar masu ruwa da tsaki na cikin gida da kuma masu aikin sa kai na al’umma domin kwato wadanda suka bata.

A cewarsa, har yanzu ba a gano musabbabin faruwar lamarin ba, yayin da ake ci gaba da gudanar da bincike domin gano musabbabin faruwar lamarin.

Tijjani ya tabbatar wa jama’a cewa rundunar tana daukar duk matakan da suka dace domin dakile sake aukuwar lamarin nan gaba tare da tabbatar da tsaro a fadin jihar.

Ya kara da cewa kwamandan NSCDC a jihar, Mista Bala Bawa, yana jajantawa iyalan wadanda abin ya shafa da kuma al’ummar Digawa da Zangon Maje.

Kwamandan ya kuma yaba da saurin daukar mataki ga dukkan ma’aikata da masu sa kai da ke aikin ceto, inda ya kara da cewa za a yi karin bayani yayin da ake ci gaba da gudanar da bincike.(NAN)(www.nannews.ng)
MNB/KLM
=========
Muhammad Lawal ne ya gyara

Ana iya kiyaye cutar hanta ta B ta hanyar rigakafi mai inganci, inji kwararrun likitocin ciwon hanta

Daga Chidinma Ewunonu-Aluko
Ibadan, Yuli 29, 2025 (NAN) Kwararrun likitocin ciwon hanta sun jaddada cewa ana iya rigakafin cutar Hepatitis B
mai inganci don kare cutar.

Dokta Francis Sanwo da Dokta Hakeem Alimi sun bayyana hakan ne a ranar Talata a wata tattaunawa da suka yi da
Kamfanin Dillancin Labarai na Najeriya (NAN) a Ibadan, a taron tunawa da ranar yaki da cutar Hepatitis ta duniya.

NAN ta ruwaito cewa ana bikin ranar Hepatitis ta Duniya duk shekara a ranar 28 ga watan Yuli, kuma ranar a cikin shekarar 2025 tana da take “Hepatitis: Mu Wargaza Shi.”

Sanwo, Daraktan Lafiya a Asibitin Our Lady of Apostles Catholic Hospital, Oluyoro, Ibadan, ya ce a kalla mutane 686,000 ne ke mutuwa a duk shekara sakamakon kamuwa da cutar Hepatitis B, da suka hada da cirrhosis da ciwon hanta.

Ya bayyana cutar Hepatitis B a matsayin wata babbar matsalar kiwon lafiya a duniya da ka iya haifar da kamuwa da cuta da kuma sanya mutane cikin hadarin mutuwa daga cirrhosis da ciwon hanta.

Ya ce “ana samun allurar rigakafin cutar hanta wato Hepatitis B, wanda kashi 95 cikin 100 na da tasiri wajen hana kamuwa da cuta da kuma kamuwa da cutar daji da ciwon hanta tun 1982.

“Cutar hanta na iya rayuwa a jikin mutum na tsawon kwanaki 7 a kalla, a wannan lokaci, kwayar cutar na iya kamuwa da cutar idan ta shiga jikin mutum, wanda allurar ba ta da kariya.

“Lokacin da cutar hanta ta B ta kasance kwanaki 75 a matsakaiciya lokaci, amma tana iya bambanta daga kwanaki 30 zuwa 180, ana iya gano kwayar cutar a cikin kwanaki 30 zuwa 60 bayan kamuwa da cutar kuma tana iya dorewa kuma ta koma cikin hanta na kullum.

“A wuraren da cutar ta fi kamari, cutar hepatitis B ta fi yaduwa daga uwa zuwa yaro a lokacin haihuwa ko kuma ta hanyar watsuwa ta fitowar jinin da ke dauke da cutar, musamman daga yaron da ya kamu da cutar zuwa yaron da bai
kamu da cutar ba a cikin shekaru 5 na farko na rayuwa.

“Ci gaban kamuwa da cuta na yau da kullun yana da yawa a cikin jariran da suka kamu da cutar daga uwayensu ko kuma kafin su kai shekaru 5,” in ji shi.

Sanwo, wanda kuma Likitan Iyali ne, ya shaida wa NAN cewa yiwuwar kamuwa da cutar ya danganta ne da shekarun da mutum ya kamu da cutar.

Ya kara da cewa yara ‘yan kasa da shekaru shida, wadanda suka kamu da kwayar cutar hanta, su ne suka fi kamuwa da cututtuka na kullum.

“A cikin manya, kasa da kashi biyar cikin 100 na masu lafiya da suka kamu da cutar a matsayin manya za su kamu da ciwon daji; kuma kashi 20-30 cikin 100 na manya masu kamuwa da cutar za su kamu da cutar cirrhosis da/ko ciwon hanta.

“Duk da haka, babu takamaiman magani don me hepatitis B, saboda haka, kulawa ana nufin kiyayewa da isassun ma’aunin abinci mai gina jiki, gami da maye gurbin ruwan da ya ɓace daga amai da gudawa.

“Za a iya magance kamuwa da ciwon hanta na lokaci-lokaci tare da magunguna, gami da na baki masu hana kamuwa da cuta.

“WHO ta ba da shawarar a yi amfani da maganin baka – tenofovir ko entecavir, domin wadannan su ne magungunan da ke dakushe cutar hanta, amma a mafi yawan mutane, maganin ba ya warkar da ciwon hanta, sai dai yana hana kwafin kwayar cutar.

“Saboda haka, yawancin mutanen da suka fara maganin cutar hanta, dole ne su ci gaba da shi har tsawon rayuwarsu,” in ji shi.

A cewar likitan, allurar rigakafin cutar hanta B shine tushen rigakafin cutar hanta, sai ya bukaci dukkan yara da matasa ‘yan kasa da yan shekara 18 da ba a yi musu allurar riga-kafin a baya ba da su samu allurar idan suna zaune a kasashen da ke fama da rashin lafiya ko
tsaka-tsaki.

Ya kuma bayyana cewa magungunan kashe kwayoyin cuta na iya warkar da fiye da kashi 95 na masu dauke da cutar Hepatitis C, ta yadda za a rage hadarin mutuwa.

Har ila yau, Alimi, babban magatakarda na sashin ilimin gastroenterology, asibitin kwalejin jami’a (UCH), Ibadan, ya bayyana cutar Hepatitis a matsayin kumburin hanta da dalilai da dama, wanda aka fi sani da cutar hanta.

Alimi ya kara da cewa kashi 8.1 cikin 100 na ‘yan Najeriya na da ciwon hanta, yayin da abin takaici mafi yawan mutane ba su san halin da suke ciki ba.

A cewarsa, illar ta dogara da tsanani tare da wasu marasa lafiya da ba su da alamun komai.