All posts by Hadiza Mohammed-Aliyu

Raguna
Daga Rabiu Sani-Ali
Bauchi, 21 ga Mayu, 2026 (NAN) ‘Yan sanda a Bauchi sun kama wani da ake zargi da satar raguna 18 a cikin birnin Bauchi.

Wannan yana kunshe ne a cikin wata sanarwa da SP Nafiu Habib, Kakakin rundunar, ya fitar a ranar Alhamis a Bauchi.

Ya ce jami’an rundunar sun kama wani da ake zargi kuma sun gano raguna 18 da aka sace bayan wani samame da jami’an leken asiri suka kai cikin gaggawa a cikin birnin.

Habib ya ce jami’an rundunar a ranar 19 ga Mayu sun kama wata farar motar Hummer mai lambar rajista Delta WW-882 ZR, da kuma wata mota kirar Toyota Camry mai launin toka mai lambar rajista Bauchi NNG-293-AA a kan titin Gubi, Bauchi.

Ya ce motocin suna dauke da raguna 18, ya kara da cewa an kama wani da ake zargi mai shekaru 58 (wanda ba a bayyana sunansa ba).

Habib ya ce wanda ake zargin ya fito ne daga garin Tahoua da ke Maradi, Jamhuriyar Nijar.

Ya ce binciken farko ya nuna cewa wanda ake zargin ya hada baki da wasu mutane biyar da yanzu haka ba a san ko su waye ba, kuma ana zargin ya sace ragunan ne daga wani wuri da ke gaban Tashar Man Fetur ta A.A. Kunya da ke kan titin Murtala Mohammed, Bauchi.

Habib ya ce ana ci gaba da kokari don kama wadanda ake zargin da suka gudu, yayin da za a gurfanar da wanda ake zargin a gaban kotu bayan kammala bincike. (NAN)(www.nannews.ng)

RSA/HA
=========

Rundunar ‘yan sandar Ekiti ta kori wani sajen bisa zarginsa a lamarin shan miyagun kwayoyi

Kwayoyi
Daga Bolanle Lawal
Ado-Ekiti, 15 ga Mayu, 2026 (NAN) Rundunar ‘yan sanda a Ekiti ta kori wani sajen ‘yan sanda, Osayingbemi Temitope, bisa zarginsa da hannu a wani lamari da ya shafi shan miyagun kwayoyi.

Kakakin rundunar, SP Sunday Abutu, ya bayyana hakan a cikin wata sanarwa da aka fitar a Ado-Ekiti ranar Juma’a.

Abutu ya ce an kama jami’in a wani bidiyo da aka yada a yanar gizo yana “yin aiki ba daidai ba” a Ikole-Ekiti a ranar 9 ga Mayu, bayan da ake zargin ya sha miyagun kwayoyi.

Ya bayyana cewa an yi wa jami’in gwajin lafiya da na kwakwalwa da kuma hanyoyin ladabtarwa nan take.

Ya bayyana cewa binciken lafiyar kwakwalwa ya tabbatar da cewa jami’in yana da kwanciyar hankali, yayin da gwajin lafiya ya nuna alamun taba da amphetamine a cikin jikinsa.

“A yayin da ake ci gaba da bincike, jami’in ya amsa cewa ya sha wasu miyagun kwayoyi,” in ji Abutu.

Kakakin rundunar ya bayyana cewa an kammala tsarin ladabtarwa kuma an gano jami’in da laifin aikata ba daidai ba.

“An ba da shawarar a kore shi kuma an amince da shawarar. Rundunar ta tabbatar da korarsa nan take,” in ji shi.

Abutu ya sake nanata cewa ‘yan sanda sun kasance ƙungiya mai ladabi wadda ba za ta lamunci ayyukan rashin da’a, rashin ɗa’a ko kuma duk wani hali da zai iya ɓata sunan rundunar ba.

Ya ƙara da cewa Kwamishinan ‘Yan Sanda a jihar, Falade Micheal, ya umarci jami’ai da ma’aikatan rundunar da su kiyaye ladabi, ƙwarewa, riƙon amana da kuma mutunci wajen gudanar da ayyukansu. (NAN)(www.nannews.ng)

FFB/ISHO/IKU
============
Yinusa Ishola da Tayo Ikujuni ne suka gyara

Fasikanci: Hisbah a Kebbi ta kama matar aure, wasu 5 a wani samame da ta kai otal

Fasikanci

Daga Lawal Taofeek
Birnin Kebbi, 15 ga Mayu, 2026, (NAN) Jami’an Hukumar Hisbah ta Kebbi, hukumar ga ke karkashin Ma’aikatar Harkokin Addini, sun kama wata matar aure da wasu mutane biyar a wani otal bisa zargin aikata rashin da’a.

Kamfanin Dillancin Labarai na Najeriya (NAN) ya ruwaito cewa wadanda aka kama sun hada da maza uku da mata uku.

Daraktan Shari’a a hukumar, Sirajo Kamba, ya tabbatar da kamawar a cikin wata sanarwa da ya fitar wa manema labarai a Birnin Kebbi ranar Juma’a.

Ya ce an kai harin ne sakamakon bayanan sirri da hukumar ta tattara.

“A ranar 14 ga Mayu, Hukumar Hisbah ta Kebbi ta kai hari a wani otal da ke bayan Fadar Gwamnatin jiha, inda aka samu maza uku da mata uku suna aikata ayyukan rashin da’a.

“Bayan rahotanni daga jama’a, jami’an Hisbah sun kai hari a wurin suka kama mutanen da abin ya shafa.

Daraktan ya ce, “Ana ci gaba da gudanar da bincike, kuma za a dauki matakin da ya dace bisa ga doka da ka’idojin hukumar.”

Kamba ya kara da cewa bincike ya nuna cewa daya daga cikin matan ta yi aure.

“Wannan ya nuna bukatar karfafa tarbiyya da tsoron Allah a cikin al’umma.”

Ya bukaci iyaye da su sa ido sosai kan motsin ‘ya’yansu da ayyukansu domin hana su shiga cikin halaye da ke lalata dabi’u da mutuncin al’umma. (NAN)(www.nannews.com.ng)

LOT/KLM
=========
Muhammad Lawal ne ya gyara

Manoma
Daga Olaitan Idris
Lagos, 12 ga Mayu, 2026 (NAN) Ƙungiyar Manoma ta Najeriya (AFAN), reshen Jihar Legas, ta ce kusan kashi 30 cikin 100 na manoma a Najeriya a halin yanzu suna amfani da kayan aikin zamani, yayin da yawancinsu har yanzu suna aiki a matakin rayuwa.

Read More

Hizbah na neman goyon bayan don yakar shan miyagun kwayoyi a Kano

Shan Miyagun Kwayoyi
Daga Suyudi Isah Jibril
Kano, 6 ga Mayu, 2026. (NAN) Hukumar Hizbah ta Jihar Kano ta nanata shirinta na yin aiki tare da masu ruwa da tsaki don magance shan miyagun kwayoyi da fataucin su wadanda ke barazana ga tsaron jama’a da kwanciyar hankali a jihar.

Mataimakin Kwamandan Hukumar, Dr Mujahidden Aminuddeen, ya bayyana hakan a wata hira da Kamfanin Dillancin Labarai na Najeriya (NAN) a Kano ranar Laraba.

Ya ce hukumar ta dauki yaki da shan miyagun kwayoyi a matsayin wani nauyi wanda ke bukatar hadin gwiwa tsakanin cibiyoyin gwamnati, hukumomin gargajiya, iyaye da shugabannin al’umma.

A cewarsa, karuwar shan miyagun kwayoyi a tsakanin matasa ya zama babban abin damuwa saboda alakarta kai tsaye da ayyukan laifuka.

Aminuddeen ya ce laifuka da dama da matasa ke aikatawa, ciki har da ‘yan daba, tashin hankali da sauran munanan halaye, galibi ana aikata su ne a karkashin tasirin miyagun kwayoyi.

Ya kara da cewa ba za a iya magance kalubalen ta hanyar aiwatar da doka kadai ba, don haka akwai bukatar hadin gwiwa mai karfi a matsayin wani bangare na matakan kariya.

Ya yi kira ga iyaye da masu kula da yara da su kula sosai da halayen ‘ya’yansu da kuma ‘yan uwansu, yana mai lura da cewa gano mummunan hali da wuri zai iya taimakawa wajen hana shiga cikin shan muggan kwayoyi a nan gaba.

Mataimakin kwamandan ya kuma bukaci mazauna yankin da su gaggauta kai rahoton ayyukan da ake zargi da kuma mutanen da ke da hannu a laifukan da suka shafi miyagun kwayoyi ga hukumomin tsaro domin daukar matakin da ya dace, yana mai jaddada cewa hanya mafi inganci ta magance wannan matsala ita ce samar wa yara kyawawan dabi’u da addini tun daga kanana.

Ya ce, “Yaran da aka goya da tarbiyya da kuma jagoranci mai kyau ba sa shiga cikin shan muggan kwayoyi da sauran nau’ikan halaye marasa kyau,” in ji shi.

Ya bayyana cewa sashen musamman na hukumar, wanda aka kafa don yaki da shan muggan kwayoyi, ya ci gaba da aiki a kullum, yana gudanar da sa ido da wayar da kan jama’a a sassa daban-daban na jihar.

Ya kara da cewa sashen a shirye yake ya hada kai da daidaikun mutane da kungiyoyi wadanda suka fahimci bukatar magance matsalar da kuma kare makomar matasa.

Ya ce “idan al’umma za ta iya tsayawa tare, ta dauki ‘ya’yan makwabta a matsayin nasu da kuma jagorantar su yadda ya kamata, yayin da iyaye ke yin abin da ya dace wajen renon ‘ya’yansu, matsalar za ta zama tarihi.”

Ya kuma yi kira ga gwamnati da ta samar da ƙarin damarmakin aiki ga matasa don magance wannan matsala.

Aminuddeen ya jaddada muhimmancin jagoranci da ba da shawara a matsayin kayan aiki masu ƙarfi don taimaka wa matasa su yi zaɓin rayuwa mai kyau da kuma guje wa jarabar shan muggan kwayoyi.(NAN)(www.nannews.ng)
SIJ/ZI/HA
========
Zubairu Idris da Hadiza Mohammed-Aliyu ne suka gyara

Mutane 34 sun mutu sakamakon barkewar cutar sankarau a Sokoto – Kwamishina

Ciwon sankarau
Daga Habibu Harisu
Sokoto, 6 ga Mayu, 2026 (NAN) Mutane akalla 34 sun mutu daga cikin mutane 254 da suka kamu da cutar sankarau a kananan hukumomi tara na jihar Sokoto.

Kwamishinan Lafiya na jihar, Dr Faruk Abubakar-Wurno, ya bayyana hakan ga manema labarai a ranar Laraba a Sokoto.

Abubakar-Wurno ya ce yawancin mace-macen sun faru ne a gida kafin daukin gwamnati, yayin da mutane har yanzu ke danganta cutar da imani na camfe-camfe ko yanayi mai ban mamaki.

Ya ce an kafa cibiyoyin killacewa a yankunan da cutar ta fi shafa na al’ummomin Dogondaji da Kurawa a kananan hukumomin Tambuwal da Sabon Birni, ya kara da cewa an sallami dukkan mutane 201 da aka yi wa magani a cibiyoyin gwamnati.

Ya lissafa yankunan kananan hukumomin da abin ya shafa kamar haka: Dange-Shuni 26, Kebbe 16, Shagari 51, Tambuwal 34, Wamakko 60, Sabon Birni 63, Bodinga biyu, Kware biyu, da Gada daya.

A cewarsa, an aika da samfura 24 don gwaji, daga cikinsu 16 ba su da cutar, yayin da aka tabbatar da kamuwa da cutar sankarau guda takwas.

Ya bayyana cewa sankarau cuta ce mai tsanani da ke shafar jiki da ke rufe kwakwalwa da kashin baya. Tana yaduwa ta hanyar daukewar numfashi yayin mu’amala ta kusa da kusa, musamman a cikin cunkoson jama’a ko kuma wuraren da ba su da isasshen iska.

Ya ce gwamnati ta kara himma wajen wayar da kan jama’a, tana kira ga mutane da su kwana a cikin dakunan da ke da iska mai kyau ko kuma wuraren da ke waje don hana yaduwar cutar, wadda sau da yawa yanayi mai zafi ke kara ta’azzara.

Abubakar-Wurno ya jaddada cewa yara ‘yan shekara daya zuwa 15 ne suka fi kamuwa da cutar, yayin da cunkoson jama’a da iskar busasshiyar yanayi ke kara hadarin kamuwa da cutar, wanda hakan ke haifar da damuwa game da lafiyar jama’a a fadin jihohin arewa.

Ya kara da cewa gwamnati ta kara himma wajen sa ido da kuma daukar mataki ta hanyar jami’an sa ido kan cututtuka kuma ta tabbatar da gwajin dakin gwaje-gwaje da samar da magunguna.

Haka kuma ana ci gaba da kokarin karfafa dakin gwaje-gwaje don inganta gano da tabbatar da wadanda suka kamu da cutar.

Kamfanin Dillacin Labarai na Najeriya (NAN) ya ruwaito cewa sankarau ya kasance babbar matsala ga lafiyar jama’a a Najeriya, musamman a lokacin rani, inda jihohin arewa suka fi fama da cutar, a cewar Hukumar Lafiya ta Duniya (WHO) da bayanan sa ido na kasa. (NAN)(www.nannews.ng)
HMH/HA
=========
Edited by Hadiza Mohammed-Aliyu

Lafiyar Mata: UNFPA ta bukaci daliban Sokoto da su koyi aikin unguwarzoma

Ungozoma
Daga Habibu Harisu
Sokoto, 6 ga Mayu, 2026 (NAN) Asusun Kula da Yawan Jama’a na Majalisar Dinkin Duniya (UNFPA) ya fara wayar da kan daliban makarantun sakandare da su yi la’akari da karatun aikin jinya da unguwarzoma a matsayin zabin aiki ga makomarsu a fadin jihar Sokoto, a arewacin Najeriya.

Mrs Jamila Gatawa, Jami’ar Sashen UNFPA a Ma’aikatar Kasafin Kudi da Tsarin Tattalin Arziki ta Jihar Sokoto, ta bayyana hakan ne a lokacin wani jawabi na jagora da ba da shawara ga ‘yan mata ‘yan makaranta matasa a ranar Talata a Sokoto.

Gatawa, wacce ita ce Mataimakiyar Darakta a Sashen Haɗin Kasa da Kasa, ta jaddada cewa bai kamata aure ya hana ‘yan mata samun ilimi ba; dagewa da cewa dama da koyo dole ne su kasance masu sauƙin samu ga kowace yarinya.

“Mata masu ilimi su ne ginshiƙin kowace al’umma mai lafiya, musamman a fannin kiwon lafiya. Bai kamata a hana kowace yarinya damar koyo da nasara ba,” in ji ta.

Ta sanar da cewa UNFPA, tare da tallafin aikin EU-SARAH na Tarayyar Turai, za ta samar da tallafin karatu ga mata da ‘yan mata 500 a karkashin shirin bayar da tallafin karatu da haɗin gwiwa na unguwarzoma na Al’umma a Sakkwato.

Ta jaddada cewa neman ƙwararrun masu kula da unguwarzoma a cikin kowace al’umma zai magance ƙarancin ma’aikata, tana mai lura da cewa shigo da ma’aikata daga wasu yankuna galibi yana kawo cikas ga isar da ayyuka da kuma iyakance ingantaccen hanyar samun lafiya a cikin gida.

“An tsara wannan shiri na shekaru biyu ne ga yankunan karkara, wuraren da ake fama da matsaloli na tsaro a fadin jihar Sokoto, inda tura ma’aikatan kiwon lafiya daga birane ke zama kalubale a Sokoto.

“Wannan wata dama ce mai kyau ga matasa mata da ke son gina sana’o’i da kuma yi wa al’ummominsu hidima,” ta kara da cewa, tana mai alƙawarin goyon bayan gwamnati don tabbatar da adalci da gaskiya wajen zabar wadanda za su amfana da shirin.

Tun da farko, Shugaban Kwamitin Raya Unguwa, Dakta Aliyu Bala-Gadanga, ya ce ana bukatar karin matasa mata a wannan sana’ar don magance mutuwar mata da jarirai a fadin al’ummomin jihar Sokoto.

“Unguwarzoma sana’a ce mai daraja, ana girmama ta kuma tana da lada, ta hanyar zama unguwarzoma za ku taimaka wajen ceton iyaye mata da jarirai yayin da kuke gina makoma mai aminci ga kanku,” ya shaida wa daliban.

Bala-Gadanga ya ce mata da yawa har yanzu suna mutuwa sakamakon matsaloli kamar nakuda mai tsawo, zubar jini, hawan jini da zubar da ciki mara aminci, kuma ya yaba wa UNFPA saboda fafutukar da take yi a shekarar 2026.

Mataimakin Shirin UNFPA, Mista Benedict Essong, ya ce shirin yana da nufin rage mace-macen mata masu juna biyu, kawo karshen tashin hankali da ya shafi jinsi da kuma taimaka wa matasa su cimma burinsu ta hanyar ilimi. da kuma ayyukan kula da lafiya a duk faɗin ƙasar.

Essong ya yi kira ga ɗalibai da su yi karatu sosai kuma su cika buƙatun da ake buƙata don shiga shirye-shiryen unguwarzoma yayin da masu ruwa da tsaki suka yi kira da a ƙara tallafawa ilimin ‘yan mata da kuma ƙara yawan shiga cikin darussa masu alaƙa da lafiya.

Wata malamar makaranta, Malama Rabi Sani, ta bayyana buƙatun shiga kuma ta ƙarfafa mai da hankali, tana mai cewa, “Ungozoma ta fi aiki, hidima ce ga ɗan adam. Al’ummominku suna buƙatar ku,” in ji shi.

Kamfanin Dillacin Labarai ta Najeriya (NAN) ta ba da rahoton abubuwan da suka faru, waɗanda aka gudanar a Kwalejin ‘Yan Mata ta Gwamnati da Makarantar Sakandare ta Larabci ta Hafsatu Ahmadu Bello, waɗanda aka yi bikin Ranar Ungozoma ta Duniya tare da tattaunawa kan tsarin iyali da kiwon lafiya. (NAN)(www.nannews.ng)

HMH/AMM
==========
Abiemwense Moru ce ta gyara

Lauya ya roki kotu da ta dakatar da sake shigar da masu tayar da kayar baya da suka tuba cikin al’umma

Ƙara
Daga Taiye Agbaje
Abuja, Afrilu 24, 2026 (NAN) Lauyan kare hakkin dan adam, Maxwell Opara, ya roki Babbar Kotun Tarayya da ke Abuja da ta hana sojojin Najeriya sake shigar da masu tayar da kayar baya da suka tuba cikin al’umma.

Opara ya kuma nemi umarninm da ya wajaba a tilasta wa Babban Lauyan Tarayya (AGF) ya fara da kuma ci gaba da gurfanar da ‘yan ta’addan Boko Haram sama da 700 da suka tuba.

Ya ce gurfanar da su zai yi daidai da tanade-tanaden Dokar Ta’addanci (Rigakafi da Haramtawa), 2022, Dokar Gudanar da Shari’ar Laifuka (ACJA), 2015, da duk wasu dokoki masu dacewa.

Mai gabatar da karar, a cikin sabuwar ƙara, mai lamba: FHC/ABJ/CS/837/2026, ya nemi umarni da ya umarci Sojojin Najeriya da su dakatar da Shirin Sake Shigar da Su Cikin Tsaro na Operation Safe Corridor nan take har sai an saurari ƙarar da kuma yanke hukunci na ƙarshe kan ƙarar.

Takardar sammacin da aka fara gabatarwa, wacce Opara ya shigar a ranar 23 ga Afrilu, ta ambaci Sojojin Najeriya, AGF da Shugaban Kasa a matsayin wadanda aka amsa na 1 zuwa na 3 bi da bi.

Lauyan ya nemi tambayoyi bakwai don tantancewa.

Yana son kotu ta tantance ko sake shigar da sama da masu tayar da kayar baya 700 da suka tuba cikin al’ummar Najeriya da sojoji suka yi, ta hanyar shirinta, ba tare da gurfanar da su a gaban kuliya ba, ko yanke musu hukunci a kotu ko kuma yanke musu hukunci daga kowace kotu mai iko, ya yi daidai da tanade-tanaden Kundin Tsarin Mulki na 1999 (kamar yadda aka gyara), da kuma ACJA, 2015.

Saboda haka, lauyan ya nemi a ayyana cewa sake shigar da masu tayar da kayar baya da suka tuba cikin al’ummar Najeriya, ba tare da gurfanarwa da kuma yanke musu hukunci a gaban kuliya ba, haramun ne, kuma ya saba wa kundin tsarin mulki da kuma ACJA, 2015.

Yana son kotun ta bayyana cewa masu shigar da kara na da na 2 (sojoji da AGF) ba su da ikon doka na ba da kariya ko afuwa ga mutanen da suka shiga ayyukan ta’addanci, kisan kai, sace mutane da sauran laifukan tashin hankali a karkashin dokar Najeriya, ba tare da izinin majalisa da kuma kula da shari’a ba.

Ya nemi a bayyana cewa ayyukan da wanda ake kara ya yi wajen sakin da kuma sake shigar da wadanda aka yi wa laifin a cikin kungiyar ya saba wa koyarwar raba iko da kuma kwace ikon shari’a.

A cikin takardar shaidar da ke goyon bayan karar, Opara, wanda ya bayyana kansa a matsayin lauya mai kare hakkin jama’a, ya hada sanarwar manema labarai ta rundunar sojin Najeriya a kan karar a matsayin “Bayani na A.”

Ya ce, a karkashin shirin, an saki sama da mutane 700 da aka gano a matsayin tsoffin membobin kungiyar ta’addanci ta Boko Haram kuma an sake su cikin al’umma.

A cewarsa, na san cewa ba a gurfanar da wadannan mutanen a gaban kotu ba, ko a gurfanar da su a gaban kuliya ko kuma a yanke musu hukunci kafin a sake su.

“Na san cewa da yawa daga cikin wadannan mutanen ana zarginsu da hannu a ayyukan da suka kunshi ta’addanci, kisan kai, sace mutane da sauran manyan laifuka a karkashin dokokin Najeriya.”

Ya ce ikon shari’a yana hannun kotu ne kawai.

“Na san cewa rashin gurfanar da wadanda ake zargi da manyan laifuka yana rage amincewar jama’a ga tsarin shari’a da kuma bin doka.”

Ya ce sake shigar da ‘yan tawaye da ba a yi musu shari’a ba cikin tsarin mulki yana haifar da babban haɗari ga tsaron jama’a.

“Na san cewa ‘yan Najeriya suna da haƙƙin rayuwa, mutunci da ‘yancin kai bisa ga kundin tsarin mulki a ƙarƙashin Sashe na 33, 34, da 35 na Kundin Tsarin Mulki.

“Na san cewa fallasa ‘yan ƙasa ga yiwuwar cutarwa daga masu laifi waɗanda ba a gurfanar da su ba ya keta waɗannan haƙƙoƙin,” in ji shi.

Opara ya ce sai dai idan kotu ta shiga tsakani, masu amsa za su ci gaba da aiwatar da wannan doka.

Saboda haka, ya roƙi kotun da ta ba da sassaucinsa don kare adalci, tsaron ƙasa da kuma bin doka da oda.

Ba a sanya wani alkali ya saurari ƙarar ba.(NAN)(www.nannews.ng)
TOA/SH
=======
Sadiya Hamza ce ta gyara