All posts by Hadiza Mohammed-Aliyu

Hizbah na neman goyon bayan don yakar shan miyagun kwayoyi a Kano

Shan Miyagun Kwayoyi
Daga Suyudi Isah Jibril
Kano, 6 ga Mayu, 2026. (NAN) Hukumar Hizbah ta Jihar Kano ta nanata shirinta na yin aiki tare da masu ruwa da tsaki don magance shan miyagun kwayoyi da fataucin su wadanda ke barazana ga tsaron jama’a da kwanciyar hankali a jihar.

Mataimakin Kwamandan Hukumar, Dr Mujahidden Aminuddeen, ya bayyana hakan a wata hira da Kamfanin Dillancin Labarai na Najeriya (NAN) a Kano ranar Laraba.

Ya ce hukumar ta dauki yaki da shan miyagun kwayoyi a matsayin wani nauyi wanda ke bukatar hadin gwiwa tsakanin cibiyoyin gwamnati, hukumomin gargajiya, iyaye da shugabannin al’umma.

A cewarsa, karuwar shan miyagun kwayoyi a tsakanin matasa ya zama babban abin damuwa saboda alakarta kai tsaye da ayyukan laifuka.

Aminuddeen ya ce laifuka da dama da matasa ke aikatawa, ciki har da ‘yan daba, tashin hankali da sauran munanan halaye, galibi ana aikata su ne a karkashin tasirin miyagun kwayoyi.

Ya kara da cewa ba za a iya magance kalubalen ta hanyar aiwatar da doka kadai ba, don haka akwai bukatar hadin gwiwa mai karfi a matsayin wani bangare na matakan kariya.

Ya yi kira ga iyaye da masu kula da yara da su kula sosai da halayen ‘ya’yansu da kuma ‘yan uwansu, yana mai lura da cewa gano mummunan hali da wuri zai iya taimakawa wajen hana shiga cikin shan muggan kwayoyi a nan gaba.

Mataimakin kwamandan ya kuma bukaci mazauna yankin da su gaggauta kai rahoton ayyukan da ake zargi da kuma mutanen da ke da hannu a laifukan da suka shafi miyagun kwayoyi ga hukumomin tsaro domin daukar matakin da ya dace, yana mai jaddada cewa hanya mafi inganci ta magance wannan matsala ita ce samar wa yara kyawawan dabi’u da addini tun daga kanana.

Ya ce, “Yaran da aka goya da tarbiyya da kuma jagoranci mai kyau ba sa shiga cikin shan muggan kwayoyi da sauran nau’ikan halaye marasa kyau,” in ji shi.

Ya bayyana cewa sashen musamman na hukumar, wanda aka kafa don yaki da shan muggan kwayoyi, ya ci gaba da aiki a kullum, yana gudanar da sa ido da wayar da kan jama’a a sassa daban-daban na jihar.

Ya kara da cewa sashen a shirye yake ya hada kai da daidaikun mutane da kungiyoyi wadanda suka fahimci bukatar magance matsalar da kuma kare makomar matasa.

Ya ce “idan al’umma za ta iya tsayawa tare, ta dauki ‘ya’yan makwabta a matsayin nasu da kuma jagorantar su yadda ya kamata, yayin da iyaye ke yin abin da ya dace wajen renon ‘ya’yansu, matsalar za ta zama tarihi.”

Ya kuma yi kira ga gwamnati da ta samar da ƙarin damarmakin aiki ga matasa don magance wannan matsala.

Aminuddeen ya jaddada muhimmancin jagoranci da ba da shawara a matsayin kayan aiki masu ƙarfi don taimaka wa matasa su yi zaɓin rayuwa mai kyau da kuma guje wa jarabar shan muggan kwayoyi.(NAN)(www.nannews.ng)
SIJ/ZI/HA
========
Zubairu Idris da Hadiza Mohammed-Aliyu ne suka gyara

Mutane 34 sun mutu sakamakon barkewar cutar sankarau a Sokoto – Kwamishina

Ciwon sankarau
Daga Habibu Harisu
Sokoto, 6 ga Mayu, 2026 (NAN) Mutane akalla 34 sun mutu daga cikin mutane 254 da suka kamu da cutar sankarau a kananan hukumomi tara na jihar Sokoto.

Kwamishinan Lafiya na jihar, Dr Faruk Abubakar-Wurno, ya bayyana hakan ga manema labarai a ranar Laraba a Sokoto.

Abubakar-Wurno ya ce yawancin mace-macen sun faru ne a gida kafin daukin gwamnati, yayin da mutane har yanzu ke danganta cutar da imani na camfe-camfe ko yanayi mai ban mamaki.

Ya ce an kafa cibiyoyin killacewa a yankunan da cutar ta fi shafa na al’ummomin Dogondaji da Kurawa a kananan hukumomin Tambuwal da Sabon Birni, ya kara da cewa an sallami dukkan mutane 201 da aka yi wa magani a cibiyoyin gwamnati.

Ya lissafa yankunan kananan hukumomin da abin ya shafa kamar haka: Dange-Shuni 26, Kebbe 16, Shagari 51, Tambuwal 34, Wamakko 60, Sabon Birni 63, Bodinga biyu, Kware biyu, da Gada daya.

A cewarsa, an aika da samfura 24 don gwaji, daga cikinsu 16 ba su da cutar, yayin da aka tabbatar da kamuwa da cutar sankarau guda takwas.

Ya bayyana cewa sankarau cuta ce mai tsanani da ke shafar jiki da ke rufe kwakwalwa da kashin baya. Tana yaduwa ta hanyar daukewar numfashi yayin mu’amala ta kusa da kusa, musamman a cikin cunkoson jama’a ko kuma wuraren da ba su da isasshen iska.

Ya ce gwamnati ta kara himma wajen wayar da kan jama’a, tana kira ga mutane da su kwana a cikin dakunan da ke da iska mai kyau ko kuma wuraren da ke waje don hana yaduwar cutar, wadda sau da yawa yanayi mai zafi ke kara ta’azzara.

Abubakar-Wurno ya jaddada cewa yara ‘yan shekara daya zuwa 15 ne suka fi kamuwa da cutar, yayin da cunkoson jama’a da iskar busasshiyar yanayi ke kara hadarin kamuwa da cutar, wanda hakan ke haifar da damuwa game da lafiyar jama’a a fadin jihohin arewa.

Ya kara da cewa gwamnati ta kara himma wajen sa ido da kuma daukar mataki ta hanyar jami’an sa ido kan cututtuka kuma ta tabbatar da gwajin dakin gwaje-gwaje da samar da magunguna.

Haka kuma ana ci gaba da kokarin karfafa dakin gwaje-gwaje don inganta gano da tabbatar da wadanda suka kamu da cutar.

Kamfanin Dillacin Labarai na Najeriya (NAN) ya ruwaito cewa sankarau ya kasance babbar matsala ga lafiyar jama’a a Najeriya, musamman a lokacin rani, inda jihohin arewa suka fi fama da cutar, a cewar Hukumar Lafiya ta Duniya (WHO) da bayanan sa ido na kasa. (NAN)(www.nannews.ng)
HMH/HA
=========
Edited by Hadiza Mohammed-Aliyu

Lafiyar Mata: UNFPA ta bukaci daliban Sokoto da su koyi aikin unguwarzoma

Ungozoma
Daga Habibu Harisu
Sokoto, 6 ga Mayu, 2026 (NAN) Asusun Kula da Yawan Jama’a na Majalisar Dinkin Duniya (UNFPA) ya fara wayar da kan daliban makarantun sakandare da su yi la’akari da karatun aikin jinya da unguwarzoma a matsayin zabin aiki ga makomarsu a fadin jihar Sokoto, a arewacin Najeriya.

Mrs Jamila Gatawa, Jami’ar Sashen UNFPA a Ma’aikatar Kasafin Kudi da Tsarin Tattalin Arziki ta Jihar Sokoto, ta bayyana hakan ne a lokacin wani jawabi na jagora da ba da shawara ga ‘yan mata ‘yan makaranta matasa a ranar Talata a Sokoto.

Gatawa, wacce ita ce Mataimakiyar Darakta a Sashen Haɗin Kasa da Kasa, ta jaddada cewa bai kamata aure ya hana ‘yan mata samun ilimi ba; dagewa da cewa dama da koyo dole ne su kasance masu sauƙin samu ga kowace yarinya.

“Mata masu ilimi su ne ginshiƙin kowace al’umma mai lafiya, musamman a fannin kiwon lafiya. Bai kamata a hana kowace yarinya damar koyo da nasara ba,” in ji ta.

Ta sanar da cewa UNFPA, tare da tallafin aikin EU-SARAH na Tarayyar Turai, za ta samar da tallafin karatu ga mata da ‘yan mata 500 a karkashin shirin bayar da tallafin karatu da haɗin gwiwa na unguwarzoma na Al’umma a Sakkwato.

Ta jaddada cewa neman ƙwararrun masu kula da unguwarzoma a cikin kowace al’umma zai magance ƙarancin ma’aikata, tana mai lura da cewa shigo da ma’aikata daga wasu yankuna galibi yana kawo cikas ga isar da ayyuka da kuma iyakance ingantaccen hanyar samun lafiya a cikin gida.

“An tsara wannan shiri na shekaru biyu ne ga yankunan karkara, wuraren da ake fama da matsaloli na tsaro a fadin jihar Sokoto, inda tura ma’aikatan kiwon lafiya daga birane ke zama kalubale a Sokoto.

“Wannan wata dama ce mai kyau ga matasa mata da ke son gina sana’o’i da kuma yi wa al’ummominsu hidima,” ta kara da cewa, tana mai alƙawarin goyon bayan gwamnati don tabbatar da adalci da gaskiya wajen zabar wadanda za su amfana da shirin.

Tun da farko, Shugaban Kwamitin Raya Unguwa, Dakta Aliyu Bala-Gadanga, ya ce ana bukatar karin matasa mata a wannan sana’ar don magance mutuwar mata da jarirai a fadin al’ummomin jihar Sokoto.

“Unguwarzoma sana’a ce mai daraja, ana girmama ta kuma tana da lada, ta hanyar zama unguwarzoma za ku taimaka wajen ceton iyaye mata da jarirai yayin da kuke gina makoma mai aminci ga kanku,” ya shaida wa daliban.

Bala-Gadanga ya ce mata da yawa har yanzu suna mutuwa sakamakon matsaloli kamar nakuda mai tsawo, zubar jini, hawan jini da zubar da ciki mara aminci, kuma ya yaba wa UNFPA saboda fafutukar da take yi a shekarar 2026.

Mataimakin Shirin UNFPA, Mista Benedict Essong, ya ce shirin yana da nufin rage mace-macen mata masu juna biyu, kawo karshen tashin hankali da ya shafi jinsi da kuma taimaka wa matasa su cimma burinsu ta hanyar ilimi. da kuma ayyukan kula da lafiya a duk faɗin ƙasar.

Essong ya yi kira ga ɗalibai da su yi karatu sosai kuma su cika buƙatun da ake buƙata don shiga shirye-shiryen unguwarzoma yayin da masu ruwa da tsaki suka yi kira da a ƙara tallafawa ilimin ‘yan mata da kuma ƙara yawan shiga cikin darussa masu alaƙa da lafiya.

Wata malamar makaranta, Malama Rabi Sani, ta bayyana buƙatun shiga kuma ta ƙarfafa mai da hankali, tana mai cewa, “Ungozoma ta fi aiki, hidima ce ga ɗan adam. Al’ummominku suna buƙatar ku,” in ji shi.

Kamfanin Dillacin Labarai ta Najeriya (NAN) ta ba da rahoton abubuwan da suka faru, waɗanda aka gudanar a Kwalejin ‘Yan Mata ta Gwamnati da Makarantar Sakandare ta Larabci ta Hafsatu Ahmadu Bello, waɗanda aka yi bikin Ranar Ungozoma ta Duniya tare da tattaunawa kan tsarin iyali da kiwon lafiya. (NAN)(www.nannews.ng)

HMH/AMM
==========
Abiemwense Moru ce ta gyara

Lauya ya roki kotu da ta dakatar da sake shigar da masu tayar da kayar baya da suka tuba cikin al’umma

Ƙara
Daga Taiye Agbaje
Abuja, Afrilu 24, 2026 (NAN) Lauyan kare hakkin dan adam, Maxwell Opara, ya roki Babbar Kotun Tarayya da ke Abuja da ta hana sojojin Najeriya sake shigar da masu tayar da kayar baya da suka tuba cikin al’umma.

Opara ya kuma nemi umarninm da ya wajaba a tilasta wa Babban Lauyan Tarayya (AGF) ya fara da kuma ci gaba da gurfanar da ‘yan ta’addan Boko Haram sama da 700 da suka tuba.

Ya ce gurfanar da su zai yi daidai da tanade-tanaden Dokar Ta’addanci (Rigakafi da Haramtawa), 2022, Dokar Gudanar da Shari’ar Laifuka (ACJA), 2015, da duk wasu dokoki masu dacewa.

Mai gabatar da karar, a cikin sabuwar ƙara, mai lamba: FHC/ABJ/CS/837/2026, ya nemi umarni da ya umarci Sojojin Najeriya da su dakatar da Shirin Sake Shigar da Su Cikin Tsaro na Operation Safe Corridor nan take har sai an saurari ƙarar da kuma yanke hukunci na ƙarshe kan ƙarar.

Takardar sammacin da aka fara gabatarwa, wacce Opara ya shigar a ranar 23 ga Afrilu, ta ambaci Sojojin Najeriya, AGF da Shugaban Kasa a matsayin wadanda aka amsa na 1 zuwa na 3 bi da bi.

Lauyan ya nemi tambayoyi bakwai don tantancewa.

Yana son kotu ta tantance ko sake shigar da sama da masu tayar da kayar baya 700 da suka tuba cikin al’ummar Najeriya da sojoji suka yi, ta hanyar shirinta, ba tare da gurfanar da su a gaban kuliya ba, ko yanke musu hukunci a kotu ko kuma yanke musu hukunci daga kowace kotu mai iko, ya yi daidai da tanade-tanaden Kundin Tsarin Mulki na 1999 (kamar yadda aka gyara), da kuma ACJA, 2015.

Saboda haka, lauyan ya nemi a ayyana cewa sake shigar da masu tayar da kayar baya da suka tuba cikin al’ummar Najeriya, ba tare da gurfanarwa da kuma yanke musu hukunci a gaban kuliya ba, haramun ne, kuma ya saba wa kundin tsarin mulki da kuma ACJA, 2015.

Yana son kotun ta bayyana cewa masu shigar da kara na da na 2 (sojoji da AGF) ba su da ikon doka na ba da kariya ko afuwa ga mutanen da suka shiga ayyukan ta’addanci, kisan kai, sace mutane da sauran laifukan tashin hankali a karkashin dokar Najeriya, ba tare da izinin majalisa da kuma kula da shari’a ba.

Ya nemi a bayyana cewa ayyukan da wanda ake kara ya yi wajen sakin da kuma sake shigar da wadanda aka yi wa laifin a cikin kungiyar ya saba wa koyarwar raba iko da kuma kwace ikon shari’a.

A cikin takardar shaidar da ke goyon bayan karar, Opara, wanda ya bayyana kansa a matsayin lauya mai kare hakkin jama’a, ya hada sanarwar manema labarai ta rundunar sojin Najeriya a kan karar a matsayin “Bayani na A.”

Ya ce, a karkashin shirin, an saki sama da mutane 700 da aka gano a matsayin tsoffin membobin kungiyar ta’addanci ta Boko Haram kuma an sake su cikin al’umma.

A cewarsa, na san cewa ba a gurfanar da wadannan mutanen a gaban kotu ba, ko a gurfanar da su a gaban kuliya ko kuma a yanke musu hukunci kafin a sake su.

“Na san cewa da yawa daga cikin wadannan mutanen ana zarginsu da hannu a ayyukan da suka kunshi ta’addanci, kisan kai, sace mutane da sauran manyan laifuka a karkashin dokokin Najeriya.”

Ya ce ikon shari’a yana hannun kotu ne kawai.

“Na san cewa rashin gurfanar da wadanda ake zargi da manyan laifuka yana rage amincewar jama’a ga tsarin shari’a da kuma bin doka.”

Ya ce sake shigar da ‘yan tawaye da ba a yi musu shari’a ba cikin tsarin mulki yana haifar da babban haɗari ga tsaron jama’a.

“Na san cewa ‘yan Najeriya suna da haƙƙin rayuwa, mutunci da ‘yancin kai bisa ga kundin tsarin mulki a ƙarƙashin Sashe na 33, 34, da 35 na Kundin Tsarin Mulki.

“Na san cewa fallasa ‘yan ƙasa ga yiwuwar cutarwa daga masu laifi waɗanda ba a gurfanar da su ba ya keta waɗannan haƙƙoƙin,” in ji shi.

Opara ya ce sai dai idan kotu ta shiga tsakani, masu amsa za su ci gaba da aiwatar da wannan doka.

Saboda haka, ya roƙi kotun da ta ba da sassaucinsa don kare adalci, tsaron ƙasa da kuma bin doka da oda.

Ba a sanya wani alkali ya saurari ƙarar ba.(NAN)(www.nannews.ng)
TOA/SH
=======
Sadiya Hamza ce ta gyara

Gwamnatin Tarayya Za Ta Fitar Da Ka’idoji Kan Biyan Kuɗi Ga Ma’aikatan Gwamnati Da Suka Yi Ritaya — Walson-Jack

Ka’idoji
Daga Okon Okon
Abuja, Afrilu 24, 2026 (NAN) Gwamnatin Tarayya ta ce za a fitar da ka’idojin biyan kudin ga ma’aikatan gwamnati da suka yi ritaya nan ba da jimawa ba.

Shugabar Ma’aikatan Gwamnati ta Tarayya, Misis Didi Walson-Jack, ta bayyana hakan a wani taron manema labarai a ranar Juma’a a Abuja.

Ta ce za a fara biyan diyya nan take bayan fitar da ka’idojin.

Walson-Jack ta ce wadanda za su ci gajiyar tallafin sun hada da jami’an da suka yi ritaya daga 1 ga Janairu, 2026, da kuma wadanda suka yi ritaya daga baya.

“Tun bayan sanarwar shirin da fa’idodin ta, mun bayyana a sarari a cikin da’irar da aka fitar cewa jaddawalin za su fito nan ba da jimawa ba, kuma da zarar sun fita, za a fara biyan waɗanda suka yi ritaya tun daga ranar 1 ga Janairu da kuma waɗanda suka yi ritaya zuwa gaba,” in ji ta.

Kamfanin Dillancin Labarai na Najeriya (NAN) ya ruwaito cewa Gwamnatin Tarayya ta amince da wani sabon tsarin fa’idodin fita wanda ke ba wa ma’aikatan gwamnati na tarayya da suka yi ritaya kyautar kuɗi daidai da kashi 100 cikin 100 na jimillar albashinsu na shekara-shekara.

Haka kuma, Darakta Janar na Hukumar Fansho ta Ƙasa (PenCom), Ms Omolola Oloworaran, ta ce waɗanda suka yi ritaya da cikakkun takardu za su sami fa’idodinsu cikin awanni 72 bayan sun fita daga aiki.

“Tsarin aiki ne cikin awanni 72. Idan ka yi rajista kuma duk takardunka sun cika, cikin awanni 72 za a biya ka fa’idodinka,” in ji ta.

Oloworaran ta ce gwamnati tana kuma aiki don gabatar da garantin mafi ƙarancin fansho don inganta jin daɗin waɗanda suka yi ritaya waɗanda ke karɓar ƙarancin fansho na wata-wata.

Ta ce shirin zai tabbatar da cewa waɗanda suka yi ritaya suna rayuwa cikin mutunci bayan shekaru na aiki.

A cewarta, gwamnati ta kuma ƙarfafa sa ido kan ƙa’idojin Gudanarwa na Asusun Fansho (PFAs) don kare asusun fansho da kuma tabbatar da ingantaccen riba akan jarin da aka zuba.

Ta ƙara da cewa nan ba da jimawa ba za a gabatar da tsarin yin rijista sau ɗaya don ba da damar biyan haƙƙoƙin da aka tara akan lokaci da kuma ba da damar saka hannun jari a cikin gudummawar fansho da wuri don samun riba mai yawa.

Oloworaran ta yi kira ga ma’aikatan gwamnati da su kammala rajistarsu da sauri da zarar an fitar da sanarwar.

Ta ce gyare-gyaren an yi su ne don kawo ƙarshen jinkiri a biyan fansho da inganta fa’idodin ritaya ga ma’aikata. (NAN)(www.nannews.ng)

MZM/ROT
=========
Rotimi Ijikanmi ne ya gyara

Wayar da kan jama’a game da cutar Autism dole ne ya wuce kalmomi zuwa aiki, inji wata kungiya

Cutar Autism
Daga Abiodun Abegunde
Lagos. 23 ga Afrilu, 2026 (NAN) Mrs Rasheedat Olatunji, wacce ta kafa Gidauniyar Faizat Hope don Autism da Bukatu na Musamman, wata kungiya mai zaman kanta (NGO) ta ce wayar da kan jama’a game da cutar Autism dole ne ya wuce kalmomi, ya koma aiki.

Olatunji ta fadi haka ne a wata hira da ta yi da Kamfanin Dillancin Labarai na Najeriya (NAN) a Legas.

Ta ce iyalai masu yara masu fama da Autism suna buƙatar tsarin tallafi ba tausayi kaɗai ba, ta ƙara da cewa mutanen da ke fama da Autism sun cancanci fahimta da haɗa kai.

“Autism yanayi ne na ci gaba wanda ke shafar sadarwa, hulɗar zamantakewa, hali, da sarrafa ji. Kowane mutum mai Autism ya bambanta, shi ya sa dole ne a tsara tallafi na musamman.

“Kula da mutanen da ke fama da Autism sau da yawa yana buƙatar haƙuri, fahimta, tsare-tsare na tsari, hanyoyin magani masu dacewa, ilimi mai haɗa kai, da goyon bayan iyali da al’umma mai ƙarfi.

“Masu kula da marasa lafiya suma suna buƙatar tallafi domin autism yana shafar ba kawai mutum ɗaya ba har ma da tsarin iyali gaba ɗaya,” in ji ta.

Duk da haka, Olatunji ta roƙi iyaye da kada su daina yi wa ‘ya’yansu masu Autism aiki, tana mai lura da cewa tallafin da wuri yana da mahimmanci.

A cewarta, wannan ya faru ne saboda wannan yaron mai Autism yana da ƙima, iko, da mutunci.

Ta kuma ce masu tsara manufofi da cibiyoyi suna buƙatar kafa tsare-tsare masu ƙarfi don samun damar magani, tallafin masu kulawa, da ayyukan haɗin gwiwa.

Ta lissafa ƙalubalen da iyalai masu yara masu Autism ke fuskanta, waɗanda suka haɗa da gano cutar a makare/ƙarancin damar shiga tsakani da wuri, tsadar magani da tallafin ci gaba.

Ta ce wasu suna da kyama/rashin fahimtar jama’a, ƙarancin damar ilimi, matsin lamba na motsin rai da kuɗi ga masu kulawa da rashin tsarin tallafi mai tsari ga iyalai.

Ta bayyana cewa fafutukarta ta samo asali ne daga gogewar rayuwa a matsayinta na uwa mai renon yaron mai Autism, ta ƙara da cewa tafiyar ‘yarta ta ƙarfafa kafa ƙungiyar NGO.

”Amma wannan aikin yanzu yana wakiltar gaskiyar iyalai da yawa waɗanda ke buƙatar tallafi,” in ji ta.(NAN)(www.nannews.ng)

AGE/DCO
=========

Deborah Coker ce ta gyara

Gwamnatin Adamawa Ta Kashe Shanu 70 Saboda Zargin Cin Ciyawa Mai Guba

Shanu
Daga Talatu Maiwada
Yola, Afrilu 23, 2026 (NAN) Gwamnatin Adamawa ta kashe shanu sama da 70 a gidan yanka na zamani na Jimeta bayan zargin cin ciyawa mai guba.

Kwamishinan Kula da Dabbobi da Kiwo, Alhaji Salihu Idris,  ya bayyana hakan a lokacin da yake duba wurin yanka shanu a ranar Alhamis a Yola.

Idris ya ce shanun da abin ya shafa sun ci ciyawa mai guba a sassan karamar hukumar Fufore (LGA) da makwabciyar Kamaru, wanda hakan ke haifar da babbar barazana ga lafiya ga mutane da sauran dabbobi.

Ya ce Gwamna Ahmadu Fintiri ya ba da umarnin a gaggauta lalata shanun a matsayin matakin kariya don kare mazauna daga cin nama mara kyau.

A cewarsa, an lalata yawancin shanun a wurin da ke yankin Chambe Jouli da Ribadu na karamar hukumar Fufore.

“Gwamnati ta yi aiki tukuru don ceton rayukan mutane da kuma hana yaduwar wasu dabbobi,” in ji kwamishinan.

Ya yaba wa ma’aikatan ma’aikatar a Fufore da kuma a fadin kananan hukumomi 21 saboda gaggawar mayar da martani da kuma lura da suka yi.

Idris ya ce matakin gaggawa ya hana yiwuwar afkuwar gaggawa ta lafiyar jama’a kuma ya ceci daruruwan mazauna daga cin nama mai gurbata.

Dr Mohammed Suleiman, Sakataren Dindindin na ma’aikatar, ya ce an kara tsaurara sa ido a dukkan kananan hukumomin.

Ya ce an umarci jami’an kula da dabbobi da sauran ma’aikatan filin da su sa ido sosai kan motsin dabbobi da kuma bayar da rahoton wadanda ake zargi cikin gaggawa.

Suleiman ya kara da cewa an aika da samfuran ciyawa da kasa zuwa Cibiyar Binciken Dabbobi ta Kasa, Vom, don yin bincike a dakin gwaje-gwaje.

Dr Bartholomew Nyalas, Daraktan Ayyukan Dabbobi, ya danganta zargin guba da ake yi da dawakin daji da ke tsirowa bayan ruwan sama na farko.

Nyalas ya bayyana cewa yawan shukar, idan aka ci ta da yawa, na iya haifar da gubar cyanide a cikin shanu.

Ya bukaci jama’a da su kai rahoton wadanda ake zargi da kamuwa da cutar dabbobi zuwa ofishin kula da dabbobi mafi kusa don daukar mataki nan take. (NAN)(www.nan.ng)

TIM/SH
======
Sadiya Hamza ce ta gyara

Zulum ya yaba wa Tinubu kan amincewa da Naira biliyan 68 don tashar wutar lantarki ta gaggawa a Maiduguri

Yabo
Daga Hamza Suleiman
Maiduguri, Afrilu 23, 2026 (NAN) Gwamna Babagana Zulum na Borno ya yaba wa Shugaba Bola Ahmed Tinubu kan amincewa da tallafin ayyuka na Naira biliyan 68 ga tashar wutar lantarki ta gaggawa ta Maiduguri (MEPP).

Zulum ya yi wannan yabo ne a cikin wata sanarwa da mai ba shi shawara na musamman kan harkokin yada labarai, Dauda Iliya, ya fitar a Maiduguri ranar Alhamis.

Ya bayyana amincewa a matsayin wani mataki na gaggawa da zai magance kalubalen makamashi, inganta ayyukan tattalin arziki, da kuma karfafa tsaro a jihar.

Gwamnan ya ce amincewa ta kunshi tallafin kashe kudi na wata-wata (OPEX) na Naira biliyan 2 daga Maris 2026 zuwa Disamba 2028, da nufin cike gibin kudade a aikin tashar wutar lantarki.

“A madadin gwamnati da mutanen jihar Borno, ina matukar godiya ga Shugaba Bola Ahmed Tinubu kan amincewa da tallafin kudi na Naira biliyan 2 na wata-wata na OPEX, wanda jimilla Naira biliyan 68, don tallafawa tashar wutar lantarki ta gaggawa ta Maiduguri,” in ji Zulum.

Ya tuna cewa aikin MEPP, wanda aka fara a shekarar 2021 a matsayin shiga tsakani na shugaban ƙasa, an tsara shi ne don magance katsewar wutar lantarki na dogon lokaci da ‘yan tawaye suka yi wanda ya lalata kayayyakin wutar lantarki, wanda ya bar jihar ba tare da wadata ba tsawon kusan shekaru biyu.

Zulum ya lura cewa shiga tsakani da Gwamnatin Tarayya ta yi, ta hannun Kamfanin Man Fetur na Ƙasa na Najeriya (NNPC Ltd.), ya taimaka wajen dawo da wutar lantarki a Maiduguri da kewaye.

A cewarsa, tashar wutar lantarki mai karfin MW 50, wacce aka fara aiki da ita a watan Disamba na 2023, ta inganta ci gaban zamantakewa da tattalin arziki sosai, ta samar da ayyukan yi, da kuma tallafawa ƙananan da matsakaitan masana’antu a faɗin jihar.

Ya ƙara da cewa ingantaccen samar da wutar lantarki ya kuma taimaka wajen inganta tsaro ta hanyar rage raunin da ke tattare da talauci da rashin aikin yi.

Gwamnan ya nuna kyakkyawan fata cewa sabon amincewa zai tabbatar da samar da wutar lantarki mai ɗorewa, ƙarfafa juriyar tattalin arziki, da kuma ƙarfafa zaman lafiya da kwanciyar hankali a jihar.

Zulum ya sake jaddada aniyar gwamnatinsa na ci gaba da hadin gwiwa da gwamnatin tarayya don cimma ci gaba mai dorewa a fannin makamashi da kuma zaman lafiya mai dorewa a Borno.(NAN)
HM/SH
======
Sadiya Hamza ce ta gyara

Mahauta a Legas sun yaba da matakin da gwamnatin jihar ta dauka

Mahauta
Daga Olaitan Idris
Lagos, Maris 23, 2026 (NAN) Kungiyar Mahauta ta Jihar Legas ta yaba da matakin da gwamnatin jihar ta dauka kan mahautan da basa bin ka’ida da wanda basu saka hankali ga ayyukan sarrafa nama a jihar.

Mai kula da kungiyar, Alhaji Bamidele Kazeem, ya bayyana hakan a wata hira da ya yi da Kamfanin Dillancin Labarai na Najeriya (NAN) ranar Alhamis a Legas.

Kazeem ya ce matakin ya inganta ka’idojin tsafta a wuraren yanka da aka amince da su a Jihar Legas.

Ya ce matakin ya biyo bayan damuwa da aka samu kan keta kaidojin muhalli da ayyukan rashin lafiya da aka ruwaito a baya a wasu wurare, ciki har da Mahauta a Oko-Oba.

NAN ta ruwaito cewa gwamnatin Jihar Legas a watan Yunin 2025 ta rufe Mahauta a Oko Oba, Agege, saboda keta muhalli da ayyukan aiki marasa dacewa.

Mai kula da mahauta ya ce matakin ya taimaka wajen tsaftace fannin, daidaita ayyukan, da kuma tabbatar da cewa masu aiki da aka tabbatar da inganci ne kawai ke kula da samar da nama.

“Samar da nama ya inganta a Jihar Legas saboda kokarin da gwamnatin jihar ke yi wajen dakile wuraren yanka nama ba bisa ka’ida ba,” in ji shi.

A cewarsa, matakan sun kara wa jama’a kwarin gwiwa kan sarkar darajar nama kuma sun karfafa masu aiki su bi ka’idojin lafiya da muhalli da aka shimfida.

Ya kara da cewa dubawa akai-akai da kuma sa ido sosai sun tilasta wa mahauta su rungumi tsarin yanka nama mai tsafta, zubar da shara yadda ya kamata, da kuma ingantattun hanyoyin sarrafa shi.

“Gyaran ya kawo wa tsarin hankali domin mutane yanzu sun san akwai sakamako ga ayyukan da ba su da kyau da kuma wadanda ba bisa ka’ida ba,” in ji shi.

Kazeem ya kuma ce gabatar da matakan kula da shiga gidan yanka na Oko-Oba ya inganta tsafta da tsaro a cikin wurin.

Ya bayyana cewa a baya, mutanen da ba su da izini sun sami damar zuwa wurin yanka nama, wanda hakan ke haifar da rashin tsari da rashin tsafta.

“Domin magance matsalar, manajoji sun gabatar da tsarin katin shaida. Mahauta masu takardar shaida da masu ruwa da tsaki ne kawai ake ba su izinin shiga yanzu,” in ji shi.

Ya ce dokar ta rage ayyukan da ba bisa ka’ida ba kuma ta tabbatar da ƙarin riƙon amana a ayyukan yau da kullun.

Kazeem ya ƙara da cewa cire gine-gine ba bisa ƙa’ida ba a cikin harabar da kuma ci gaba da sa ido kan gwamnati ya ƙara inganta muhalli.

Ya nuna kwarin gwiwar cewa ci gaba da aiwatar da ƙa’idoji zai tabbatar da ingantaccen samar da nama da wadatar abinci mai ɗorewa a jihar. (NAN)
IOI/JNC
=======
Chinyere Joel-Nwokeoma ce ya gyara

Tinubu na neman amincewar Majalisar Dattawa kan rancen dala miliyan 516 don babbar hanyar Sokoto-Badagry

Rance
Daga Naomi Sharang
Abuja, Afrilu 23, 2026 (NAN) Shugaba Bola Tinubu ya nemi amincewar Majalisar Dattawa kan rancen dala miliyan 516.3 da aka yi niyya don tallafawa muhimman sassan babbar hanyar Sokoto-Badagry.

Babbar hanyar wata babban aikin samar da ababen more rayuwa ne a karkashin shirin gwamnatinsa na Sabunta Fata.

Bukatar, wacce ke kunshe a cikin wata wasika da Shugaban Majalisar Dattawa Godswill Akpabio ya karanta a zaman majalisar a ranar Alhamis, tana neman izinin majalisa bisa ga Sashe na 16 da 21 na Dokar Ofishin Gudanar da Bashi (Kafa) ta 2011.

A cikin wasikar, Shugaban ya bayyana iyakokin da manufar shirin bayar da tallafin.

“Manufar wannan sanarwar ita ce a hukumance a nemi shawarar Majalisar Dokoki ta Ƙasa, don amincewa da shirin bayar da rancen ƙasashen waje na dala miliyan $516,333,007 don gina Aikin Babbar Hanya ta Sokoto-Badagry.”

Ya nemi ‘yan majalisa su amince da tsarin bayar da rancen da kuma shigar da shi cikin shirin rancen gwamnatin tarayya wanda Majalisar Dokoki ta Ƙasa ta amince da shi.

“Ana neman amincewar Bankin Deutsche Bank don aiwatar da Sashe na 1, 1A, da 1B… da kuma haɗa wannan tsarin rancen na gwamnatin tarayya,” in ji wasiƙar.

Ya bayyana babban hanyar Sokoto-Badagry a matsayin wani shiri na musamman da nufin buɗe hanyoyin tattalin arzikin Najeriya.

“Tsarin babbar hanyar Sokoto-Badagry wani shiri ne na kayayyakin more rayuwa da aka tsara don buɗe hanyar tattalin arziki ta arewa maso yamma zuwa kudu maso yamma ta Najeriya ta hanyar gina babbar hanyar mota mai girman kilomita 1,000.”

Ya ƙara da cewa babbar hanyar za ta haɗa Sokoto zuwa Legas, ta ratsa Kebbi, Jihar Neja, Kwara, Oyo da Ogun, daga Illela zuwa Badagry.

A cewar Shugaban Ƙasa, ana sa ran aikin zai samar da fa’idodi masu yawa na tattalin arziki da zamantakewa.

“Aikin zai inganta haɗin gwiwa tsakanin arewa zuwa kudu da amincin hanya, rage farashin kayayyaki da lokacin tafiya, sauƙaƙe ciniki da ƙarfafa tsaron abinci, da kuma haɓaka haɗin kan ƙasa.”

Ya ƙara da cewa tanade-tanaden haɗin gwiwar layin dogo da hanyoyin amfani da wutar lantarki na gaba za su tabbatar da ingancin kayayyakin more rayuwa na dogon lokaci.

Shugaban ya ce shirin samar da kuɗaɗen ya haɗa da rancen haɗin gwiwa wanda ke samun garantin haɗari daga Kamfanin Musulunci na Inshorar Zuba Jari da Lamunin Fitarwa (ICIEC), sashin inshora na Bankin Ci Gaban Musulunci.

Ya lura cewa ana sa ran gwamnatin tarayya za ta samar da tallafin kuɗi na ₦ biliyan 265.5 don sayen filaye, diyya da kayayyakin more rayuwa na musamman.

Ya ce rancen zai gudana na tsawon shekaru tara, gami da lokacin rata har zuwa shekaru uku, tare da ƙimar riba da aka iyakance zuwa CME SOFR da kashi 5.3 a kowace shekara.

Ya lura cewa Majalisar Zartarwa ta Tarayya ta riga ta amince da sharuɗɗan kuɗi.

Bayan gabatar da buƙatar, Akpabio ya miƙa buƙatar ga Kwamitin Majalisar Dattawa kan Basussukan Cikin Gida da na Ƙasashen Waje, inda ya umarce shi da ya bayar da rahoto cikin mako guda.

A yayin tattaunawa, Sanata Adamu Aliero (APC-Kebbi) ya bayyana babbar hanyar a matsayin ci gaba da aka daɗe ana jira.

Ya lura cewa aikin, wanda ya kasance a shirye  sama da shekaru 50, yanzu ya zama gaskiya.

“Wannan aikin ya kasance a kan allon zane sama da shekaru hamsin kuma a yau, yana ɗaukar tsari,” in ji shi.

Aliero ya bayyana cewa ya duba sassan hanyar, yana mai bayyana ingancin ginin a matsayin na zamani kuma mai ɗorewa.

“Ana gina babbar hanyar ta amfani da siminti mai ƙarfi kuma an sanya mata fitilun titi masu amfani da hasken rana. Ya cika ƙa’idodin kayayyakin more rayuwa na zamani,” in ji shi.

Ya ƙara da cewa aikin zai rage lokacin tafiya tsakanin Sokoto da Legas sosai:

“Lokacin tafiya zai ragu daga kimanin awanni 13 zuwa kimanin awanni shida, wanda babban ci gaba ne.”

Sanatan ya bukaci abokan aikinsa da su goyi bayan wannan shiri ta hanyar amincewa da rahoton kwamitin da zarar an gabatar da shi.

A cikin jawabinsa, Akpabio ya amince da aikin, yana mai bayyana shi a matsayin mai kawo sauyi a fannin tattalin arziki.

“Wannan babban abin da ke kawo sauyi a fannin tattalin arziki ne wanda ke iya ceton rayuka da kuma kara yawan aiki,” in ji shi.

Ya kare dabarun rancen gwamnatin tarayya: “Aron bashin muhimman kayayyakin more rayuwa ya dace, musamman inda irin wadannan jarin ke samar da fa’idodi na dogon lokaci kuma zai iya sauƙaƙa biyan bashin ta hanyar amfani da darajar da aka samar.” (NAN) (www.nannews.ng)
NNL/SH
=======
Sadiya Hamza ce ta gyara