All posts by Habibu Harisu

Uncategorized

Mangal ya kashe N87m don yi wa marasa lafiya tiyata

Mangal ya kashe N87m don yi wa marasa lafiya tiyata

Tiyata

Daga Abbas Bamalli

Katsina, Dec. 5, 2025 (NAN) Alhaji Dahiru Mangal, wani mai taimakon al’umma, ya bayar da gudunmawar sama da Naira miliyan 87.5 domin daukar nauyin yi wa majiyyata aikin tiyata kyauta ga marasa lafiya da ke fama da cutar kana da kuma gwaiwa a jihar Katsina.

Wani mamba a kwamitin amintattu na gidauniyar Mangal, Mista Hussaini Kabir ne ya bayyana hakan a ranar Juma’a a yayin wani a ke tantance marasa lafiya a babban asibitin Katsina.

Kabir ya bayyana cewa ana yin ainkin  ne a duk wata uku.

Wakilin kwamitin amintattu ya kara da cewa, “A rubu’in farko, gidauniyar ta tallafa wa majinyata kusan 400, inda ta kashe Naira miliyan 28.

“A kwata na biyu, marasa lafiya 500 sun karbi magani kan kudi Naira miliyan 29.5.

“A cikin kwata na karshe na shekarar 2025, kusan majinyata 900 ne suka yi rijista kawo yanzu, muna sa ran karin majinyata, don haka muna sa ran kashe kasa da Naira miliyan 30.”

Kabir ya ce gidauniyar tana yin aikin tiyata da magani kyauta a kowane kwata tun lokacin da aka kafa ta a shekarar 2013.

“Wannan shiri ba wai kawai ya amfanar mazauna birnin Katsina ba, har ma yana kaiwa ga jama’ar yankunan karkara da jihohi makwabta.

“Manufarmu ita ce mu sauƙaƙa nauyin kuɗi na kiwon lafiya ga mutane masu rauni waɗanda ke gwagwarmaya don biyan bukatun yau da kullun,” in ji shi.

Ya yi kira ga sauran kungiyoyi da masu hannu da shuni da su tallafa wa irin wannan kokarin na jin kai, yana mai jaddada bukatar daukar matakin hadin gwiwa don magance kalubalen kiwon lafiya a cikin al’ummomin da ba su da hidima.

Wasu daga cikin wadanda suka ci gajiyar shirin sun nuna jin dadinsu da wannan shiri, sun kuma yi kira ga gwamnati, kungiyoyi masu zaman kansu, da masu hannu da shuni da su yi koyi da irin wadannan abubuwan.

 Daya daga cikin wadanda suka ci gajiyar tallafin, Malam Adamu Abubakar, ya yi addu’a ga wanda ya taimaka masa, inda ya ce ya dade yana fama da matsalar cizon sauro amma ya kasa biyan kudin tiyata saboda matsalar tattalin arziki. (NAN) (www.nannews.ng)

AABS/BRM

==========

Edited by Bashir Rabe Mani

Sabon Shugaban asibitin kwakwalwa ya bukaci ma’aikata su tabbatar da ingantaccen aiki ga marasa lafiya
Uncategorized

Sabon Shugaban asibitin kwakwalwa ya bukaci ma’aikata su tabbatar da ingantaccen aiki ga marasa lafiya

Sabon Shugaban asibitin kwakwalwa ya bukaci ma’aikata su tabbatar da ingantaccen aiki ga marasa lafiya 

Ayyuka
Daga Habibu Harisu
Kware (Jihar Sokoto), Dec. 5, 2025 (NAN) Dr Sulaiman Baguda, sabon Daraktan lafiya na Asibitin Kula da tabin hankali na Gwamnatin Tarayya (FNPH) da ke Kware a Jihar Sakkwato, ya hori ma’aikata da su samar da ingantattun ayyuka ga ‘yan kasa.
Ya yi kiran ne a ranar Juma’a yayin ganawarsa ta farko da ma’aikatan asibiti bayan ya zama babban daraktan kula da lafiya.
Ya bayyana kwarewa a matsayin mafi kyawun kayan aiki na samun nasara sannan ya bukaci ma’aikata su inganta kansu da fasahar zamani a sassansu.
Ya kuma bukaci shugabannin ma’aikatu da su yi aiki da sauran ma’aikatan da ke karkashinsu, inda ya jaddada cewa duk abin da ya faru a cikin sassansu na nuni ne da irin aikin da suke da shi.
Baguda ya bukaci ma’aikatan da su tashi tsaye  don fuskantar duk kalubale a wuraren aikin su, yana mai cewa asibitin zai ci gaba da zama wurin samar da kiwon lafiya mai inganci.
Ya kuma ba su tabbacin bayar da cikakken goyon bayansa a kowane lokaci domin asibitin ya zarce nasarorin da yake samu a yanzu ta hanyar gudanar da ayyuka masu ma’ana.
“Wannan shi ne don daidaita ra’ayoyi da  za su haifar da ingantaccen sauye-sauye masu tasiri kan yadda cibiyar ke ba da sabis na kiwon lafiya ga ‘yan Najeriya.
“Asibitin yana aiki ne a matsayin na bincike mai zurfi, fagen horo kuma yana ba samar da kiwon lafiya ga kowane nau’in mutane, musamman kula da lafiyar hankali.
“Muna da ma’aikata na musamman, ingantattun wurare da kayan aiki, gudanar da bincike, jiyya da sauran kulawa na musamman,” in ji Baguda.
Kamfanin Dillancin Labarai na Najeriya (NAN) ya ruwaito cewa Baguda, wanda tun farko yana kan mukamin wucin gadi, shugaban kasa Bola Tunubu ya tabbatar da shi a matsayin babban daraktan kula da lafiya a watan Nuwamba.(NAN)( www.nannews.ng )
HMH/HA
=======
Hadiza Mohammed-Aliyu ta gyara
HIV/AIDS: CISHAN ta bukaci daliban Sokoto da su guji dabi’u masu hadari
Uncategorized

HIV/AIDS: CISHAN ta bukaci daliban Sokoto da su guji dabi’u masu hadari

HIV/AIDS: CISHAN ta bukaci daliban Sokoto da su guji dabi’u masu hadari

HIV/AIDS
Daga Habibu Harisu
Sokoto, Dec. 5, 2025 (NAN) Kungiyar da ke yaki da cutar kanjamau a Najeriya (CISHAN) ta gargadi dalibai da sauran matasa da su guji dabi’ar zinace zinace Kafin aure tare da karfafa musu gwiwa da su wayar da kan al’umma kan yaduwar cutar kanjamau.

Ko’odinetan CISHAN na Jihar Sakkwato, Mista Muhammad Garba ne ya yi wannan kiran a wajen taron wayar da kan jama’a domin tunawa da ranar yaki da cutar kanjamau ta duniya ta 2025 da aka gudanar  a Sakkwato.

Kamfanin Dillancin Labaran Najeriya ya bayar da rahoton cewa, ranar 1 ga watan Disamba ne ake bikin ranar yaki da cutar kanjamau ta duniya a duk shekara a fadin duniya domin wayar da kan jama’a game da illolin cutar kanjamau da kuma samar da hanyoyin taimakawa masu dauke da cutar.

Karo na 2025 na bikin duniya yana da “Mayar da Rushewar Sauya Amsar Cutar Kanjamau” a matsayin takensa, yana kira ga dorewar shugabancin siyasa, hadin gwiwar kasa da kasa da kuma hanyoyin kare hakkin bil’adama don kawo karshen cutar kanjamau nan da shekarar 2030.

Don haka Garba ya ja kunnen dalibai kan dabi’u masu hadari tare da jaddada bukatar kara wayar da kan jama’a game da cutar mai saurin kisa.

Ya kuma yi kira ga gwamnatin jihar Sokoto da ta tabbatar da amincewa da sakin kudade cikin gaggawa tare da kara kaimi a kafafen yada labarai, da kuma kungiyoyin al’umma domin wayar da kan jama’a.

Ya jaddada muhimmancin ci gaba da samun nasarar yaki da cutar kanjamau ta hanyar kara yawan kason kasafin kudi da kuma fitar da kudade ga hukumomin da abin ya shafa.

Ya ce wannan yunkurin zai bunkasa ayyukan gwajin cutar kanjamau a kowane mataki, musamman a yankunan karkara da kuma wuraren da ba a isa ba.

Ko’odinetan ya kara jaddada muhimmancin magance matsalolin zamantakewa da tattalin arziki da suka hada da fatara, kyama da wariya, wanda ya kara ta’azzara cutar kanjamau.

A cewarsa, ana kai wa dalibai da matasa gangamin ne bisa la’akari da kididdigar masu dauke da cutar kanjamau a halin yanzu, da kuma matsayinsu na shugabanni na gaba da kuma shiga harkokin zamantakewa.

Ya bukace su da su bi matakan kariya domin kaucewa kamuwa da cutar.

Mista Kabiru Umar, Sakataren Zartaswa na Hukumar Yaki da Cutar Kanjamau da Cututtuka ta Jihar Sakkwato (SOSACAT), ya ce jihar ta samu nasarar yaki da cutar kanjamau 95-95-95.

Umar ya ce wadannan sun hada da bincike, magani da kuma dakile cutar, wanda ke nuna wani gagarumin ci gaba a yaki da annobar a jihar.

Ya ce taken shekara ta 2025 – “Mayar da Rushewa, Sauya Magance Cutar Kanjamau,” ya nuna sabon fata ga jihar Sakkwato da duk mutanen da ke fama da cutar kanjamau, inda ya bayyana ci gaban da aka samu duk da kalubale da kawo cikas a baya.

Mataimakin shugaban kwalejin gwamnatin tarayya dake Sokoto, Alhaji Aliyu Haruna, ya godewa CISHAN bisa gudanar da wayar da kan dalibai a makarantar, wanda ya baiwa dalibai damar fahimtar da kuma fadada iliminsu kan cutar kanjamau da sauran cututtuka.

Shugabar Daliban Makarantar, Onoh Eucharist- Chinenye, ta yaba wa wadanda suka shirya taron tare da nuna kwarin gwiwar cewa daliban za su yi amfani da ilimin da suka samu wajen kare kansu.

Taron ya sami gabatar da wasan kwaikwayo, laccoci da tattaunawa kan yaduwar cutar kanjamau, yanayin kamuwa da cutar da kuma ba da shawara ga jama’a. (NAN)( www.nannews.ng )

HMH/HA

Uncategorized

Majalisar dattawa ta tabbatar da Janar Christopher Musa mai ritaya a matsayin ministan tsaro

Majalisar dattawa ta tabbatar da Janar Christopher Musa mai ritaya a matsayin ministan tsaro

Tabbatarwa
Daga Naomi Sharang
Abuja, Dec. 3, 2025 (NAN) Majalisar dattawa ta tabbatar da tsohon shugaban hafsan tsaron kasa, Janar Christopher Musa mai ritaya a matsayin ministan tsaro.

  1. Majalisar Dattawa ta tabbatar da Musa a ranar Laraba ta hanyar kada kuri’a bayan an shafe sa’o’i ana tantancewa a cikin kwamitin baki daya, inda ‘yan majalisar suka yi masa tambayoyi da dama.

Musa, wanda ya yi murabus kwanaki 40 da suka wuce, Shugaba Bola Tinubu ne ya nada shi a matsayin Ministan Tsaro a ranar Talata kuma ya mika wa majalisar dattawan don tabbatar da shi.

Cikakken bayani zai zo nan gaba. (NAN) (www.nannews.ng)

NNL/BRM

=========

Edited by Bashir Rabe Mani

 

Uncategorized

Hedikwatar Tsaro ta fayyace rashin fahimtar kan iyakoki a Jibia, ta yi yunkurin karfafa hadin gwiwa tsakanin Najeriya da Nijar

Hedikwatar Tsaro ta fayyace rashin fahimtar kan iyakoki a Jibia, ta yi yunkurin karfafa hadin gwiwa tsakanin Najeriya da Nijar

Tsaro

By Sumaila Ogbaje

Abuja, Dec. 2, 2025 (NAN) Hedikwatar tsaro (DHQ) a ranar Litinin ta yi karin haske kan lamarin da ya faru a kan iyaka da ya shafi ‘yan banga da sojojin Nijar a kauyen Mazanya da ke karamar hukumar Jibia a jihar Katsina.

Darakta , Tsaro na Ayyukan Yada Labarai, Maj.-Gen. Michael Onoja ya bayyana haka a wata sanarwa da ya fitar a Abuja.

Onoja ya bada tabbacin cewa an shawo kan lamarin kuma an dauki sabbin matakai don hana sake afkuwar lamarin.

Ya ce lamarin ya faru ne a ranar 29 ga watan Nuwamba da misalin karfe 3 na rana, a lokacin da ayarin motocin sojojin Nijar suka shiga cikin al’ummar Mazanya domin dibar ruwa, al’adar da aka dade ana yi na sojoji daga makwabciyar kasar.

A cewarsa, ayarin motocin da ke dauke da manyan motocin yaki guda hudu da Toyota Jeep dauke da jami’ai da sojoji, sun bayyana ba a saba gani ba ga ‘yan banga na yankin, inda suka karkatar da tafiyar a matsayin ci gaba da bude wuta.

Onoja ya ce an shawo kan rashin fahimta cikin gaggawa bayan tattaunawa tsakanin hukumomin tsaron Najeriya da kwamandan Nijar a kasa.

“Dakarun Nijar daga karshe sun debo ruwan da ake bukata sannan suka koma gefen iyakarsu ba tare da wata matsala ba,” in ji shi.

Kakakin rundunar tsaron ya kara da cewa, kwamandan na Nijar din ya jaddada muhimmancin tuntubar juna kafin gudanar da ayyukan tsallaka ruwa a kan iyakokin kasar nan gaba, musamman wadanda suka shafi manyan hafsoshi ko manyan runduna, da kuma kudurin inganta hanyoyin sadarwa a gaba.

Ya ce, rundunar sojojin Nijeriya, bisa jajircewar da suka yi na wanzar da zaman lafiya da hadin kai da kasashen da ke makwabtaka da ita, ta kira taron hadin gwiwa kan harkokin tsaron kan iyakoki a ranar 1 ga watan Disamba.

Taron, a cewarsa, ya mayar da hankali ne kan inganta hanyoyin sadarwa, da inganta hanyoyin sadarwa da kuma hana irin wannan rashin fahimtar juna tsakanin bangarorin biyu.

Ya kara jaddada kyakkyawar alakar Najeriya da Jamhuriyar Nijar, inda ya ce kasashen biyu suna da alaka mai zurfi ta fuskar al’adu, tattalin arziki da tsaro, da kuma kalubale iri daya kamar ta’addanci, fasa-kwauri, hijira ba bisa ka’ida ba, da kuma laifukan da suka shafi wuce gona da iri.

“Hedikwatar tsaro ta ci gaba da jajircewa wajen ganin an zauna lafiya, mutunta juna da kuma hada kai da Jamhuriyar Nijar,” in ji shi.

Onoja ya tabbatar wa mazauna garin Mazanya da sauran al’ummomin kan iyaka da cewa an shawo kan lamarin, ya kara da cewa hukumomin Najeriya da na Nijar sun yi alkawarin kare fararen hula a kan iyakar.

Ya kuma bukaci mazauna yankin da su kwantar da hankulan su, amma su kula yayin da suke ci gaba da gudanar da ayyukansu na halal, yana mai cewa ana daukar darasin da suka koya daga lamarin da muhimmanci kuma ana daukar kwararan matakai na hana afkuwar hakan. (NAN) (www.nannews.ng)
OYS/YMU
Edited by Yakubu Uba
=========

Uncategorized

Rikicin Boko Haram ba rikicin addini ba ne  – Zulum

Rikicin Boko Haram ba rikicin addini ba ne  – Zulum

Imani

Abdullahi Mohammed

Maiduguri, Dec. 2, 2025(NAN) Gov. Babagana Zulum na Borno ya ce rikicin Boko Haram ba rikicin addini ba ne kamar yadda wasu kungiyoyi ke nunawa.

Gwamnan ya bayyana haka ne a lokacin da yake jawabi ga shugabannin addinin Musulunci da Kirista na jihar, inda ya bukaci a yi sulhu da zaman lafiya a tsakanin al’ummar jihar.

“Rikicin Boko Haram ba rikicin addini ba ne, cin zarafi ne ga wayewarmu, bil’adama, da duk wani abu da muke rike da shi ba tare da la’akari da akida ba.

“Yana da matukar muhimmanci mu hada kai mu kawar da duk wani labarin karya da ke neman nuna matsalar tsaronmu da launin addini, rikicin addini bare ne a gare mu.

“Masu ta’addanci sun kashe, sun raunata, tare da raba musulma da kiristoci, sun lalata Masallatai da Coci ba tare da wani hukunci ba.”

A cewar gwamnan, kididdigar da aka yi wa ‘yan da abin ya shafa na da matukar tayar da hankali.

“Yayin da duk wani rai da aka rasa abu ne na yin mai nadama, bayanai sun nuna a fili cewa mafi yawan wadanda aka kashe, aka yi garkuwa da su, da kuma gudun hijira ‘yan uwanmu Musulmai ne.

Ya ce ya kamata wannan bala’i ya dunkulr al’ummar Borno cikin bakin ciki da hadin kai domin daukar mataki daya.

Zulum ya ce shirye-shiryen gwamnatinsa na sake ginawa, sake tsugunar da su da kuma gyara suna bin ka’idojin adalci, daidaito da kuma hada kai.

“Muna sake ginawa bisa la’akari da bukatu da kuma kudurinmu na maido da zamantakewar kowace al’umma,” in ji gwamnan.

Ya ce gwamnatinsa ta sake gina cibiyoyin ibadar Kirista 45 da aka lalata a lokacin rikicin Boko Haram.

“Wannan adadin ya hada da 16 daga Hawul, 11 daga Gwoza, 10 daga Askira-Uba da 8 daga Chibok.

“Ba don wata alfarma muka yi ba, mun yi ne a matsayin wajibi, kamar yadda muka sake gina masallatai da kasuwanni da makarantu da gidaje marasa adadi.

Ya bukaci malaman addini da su ci gaba da jan hankalin mabiya addinai, tare da yin tir da tashin hankali da samar da sulhu a jihar.

Ya bayyana cewa makasudin kiran su shi ne don ya magance wani muhimmin ginshiki da zai samar da makomar zaman lafiya tsakanin al’ummar Musulmi da Kirista a jihar.

Zulum ya kuma bukaci kasashen duniya da su hada kai da jihar wajen magance musabbabin tashe-tashen hankula da ya ce bai takaita ga talauci da jahilci da yunwa da dai sauransu ba.

Da yake mayar da martani, shugaban kungiyar Kiristoci ta Najeriya (CAN), Bishop John Bakeni, da takwaransa na kungiyar Jama atu Nasril Islam (JNI), Sheikh Jafar Ngamdu, sun yi alkawarin mika sakon zaman lafiya ga jama’a.(NAN) www.nannews.ng.ng.com
AOM/ YMU
Edited by Yakubu Uba
====

Uncategorized

Ministan tsaro Badaru Abubakar yayi murabus

Ministan tsaro Badaru Abubakar yayi murabus

Murabus

daga Muhyideen Jimoh

Abuja, Dec. 1, 2025 (NAN) Ministan tsaro Badaru Abubakar ya yi murabus daga mukaminsa ba tare da bata lokaci ba.

A wata wasika mai dauke da kwanan watan Disamba 1, wanda ya aike wa shugaban kasa Bola Tinubu, Abubakar ya ce ya yi murabus ne saboda dalilai na lafiya. Mai magana da yawun Shugaban kasa Tinubu ya ce Shugaban ya amince da murabus din kuma ya godewa Abubakar bisa hidimar da yake yiwa kasa.

Ana sa ran shugaban Badaru , mai shekaru 63, ya taba rike mukamin gwamnan jihar Jigawa daga shekarar 2015 zuwa 2023, sannan kuma an nada shi minista a ranar 21 ga watan Agustan 2023. Murabus din nasa

‎MUYI/IS ======

Uncategorized

UNFPA ta gargadi sabbin masu yiwuwar kamuwa da cutar kanjamau miliyan 3.3, ta koka da reguwar kudaden tallafi

UNFPA ta gargadi sabbin masu yiwuwar kamuwa da cutar kanjamau miliyan 3.3, ta koka da reguwar kudaden tallafi

HIV

By Folasade Akpan

Abuja, Dec. 1, 2025 (NAN) Asusun kula da yawan jama’a na Majalisar Dinkin Duniya ya yi gargadin yowuwar karin mutane miliyan 3.3 za su iya kamu da cutar kanjamau nan da shekarar 2030 matukar ba a dauki matakin gaggawa na kawo karshen tashe-tashen hankula da ke shafar shirye-shiryen rigakafin duniya ba.

Ya jaddada cewa rage tallafin na baya-bayan nan yana yin illa ga kokarin da ake yi a yankuna da al’ummomi masu rauni a duk duniya, tare da sanya miliyoyi cikin hadari da barazanar ci gaban da aka samu wajen rage sabbin cututtuka.

Babbar daraktar hukumar ta UNFPA, Diene Keita, ta fitar da wannan gargadin a cikin wata sanarwa a ranar Litinin, yayin bikin ranar yaki da cutar kanjamau ta shekarar 2025, da ake tunawa da kowace Dec.1, inda ta bukaci a sake mayar da hankali kan daidaita shirye-shiryen rigakafin barazana da kuma dorewar sadaukarwar duniya.

Taken na 2025, “Cin nasara kan rushewa, canza martanin cutar kanjamau,” yana nuna karuwar kalubalen da ke fuskantar shirye-shiryen HIV tare da jaddada wajibcin sake gina tsarin da ya raunana ta hanyar rage kudade da canza manufofin siyasa da tattalin arziki.

Keita ya lura cewa, duk da ci gaban da aka samu a fan in likitanci da manufofin jama’a, ci gaban da aka samu a cikin shekaru da dama yana kara tabarbarewa, tare da ci gaba da yin rigakafi yayin da muhimman ayyuka ke kokarin kaiwa ga mutane cikin hadari.

Ta nanata cewa, raguwar tallafin da kasashen duniya ke yi na kawo cikas ga kokarin rigakafin cutar kanjamau, musamman a yankin kudu da hamadar Sahara, inda miliyoyin mutane suka dogara da shirye-shiryen da masu ba da taimako ke tallafawa don samun sahihan bayanai, kayayyakin kariya da muhimman tallafi na al’umma.

A cewar Keita, kusan mutane miliyan 2.5 ne suka rasa damar yin amfani da rigakafin Pre-exposure Prophylaxis saboda raguwar albarkatu, yayin da kasashe ke yin rikodin rabin sabbin masu kamuwa da cutar kanjamau a bara suka fuskanci mummunan sakamako sakamakon raguwar kudade.

Ta yi gargadin cewa rashin saurin juyar da yanayin na iya haifar da ƙarin kamuwa da cutar kanjamau miliyan 3.3 nan da shekara ta 2030, wanda ke shafar ‘yan mata da mata matasa da suka riga sun fuskanci matsanancin rauni a yawancin al’ummomi.

Keita ya bayyana cewa, ‘yan mata da mata masu shekaru 15 zuwa 24 ne ke da kashi daya bisa hudu na sabbin masu kamuwa da cutar kanjamau a yankin kudu da hamadar Sahara, tare da rashin daidaiton jinsi, cin zarafi da kuma kyamar zamantakewar jama’a suna tauye musu karfin samun kulawa.

Ta jaddada cewa cutar kanjamau na kara yawan mace-macen mata masu juna biyu, yana tauye hakki da zabin mata, da kuma sanya babban sakamako na dogon lokaci a kan iyalai da al’ummomi, wanda hakan ya sa rigakafin ya zama wani muhimmin al’amari na ci gaba mai girma da burin daidaita jinsi.

Don dorewar ci gaba, ta ce, yana buƙatar ingantaccen jagoranci na ƙasa da kuma samar da kudade mai ɗorewa, tare da sauye-sauye masu ma’ana da manufofin da suka faɗaɗa damar kulawa da kare marasa galihu waɗanda ke dogaro da ayyukan kiwon lafiyar jama’a.

Keita ya bukaci kasashe da su ƙarfafa dangantakar jinsi daya da aikin jima’i, lura da irin wadannan sauye-sauyen za su inganta damar yin amfani da ayyukan rigakafi da bayanan kula da muhimman al’ummomin da aka kebe a tarihi daga muhimman tsarin kiwon lafiya.

Ta kara da cewa magance rashin daidaiton jinsi, kyama da cin zarafi zai rage ma’ana rage yanayin da ke kara kamuwa da cutar kanjamau, musamman a tsakanin mata matasa da ba su da cikakken damar samun ingantattun bayanai, wuraren tallafi da kuma damarar tattalin arziki.

Keita ya jaddada mahimmancin haɗa ayyukan HIV da kiwon lafiyar haihuwa, ciki har da kula da lafiyar mata da kuma tsarin iyali, don isa ga mata da ‘yan mata ta hanyar tsarin da suke dogara akai akai.

Da yake bayyana halin da ake ciki a matsayin “matsakaici,” Keita ya sake jaddada aniyar UNFPA na tallafawa kasashe wajen karfafa rigakafi, jiyya da kuma ayyuka masu alaka ga ‘yan mata matasa, mata matasa da al’ummar da ke fuskantar karuwar kamuwa da cutar kanjamau.

Ta ce kokarin hadin gwiwa na duniya ya riga ya ceci rayuka kusan miliyan 27, amma ci gaba da zartaswa na da matukar muhimmanci wajen cimma nasarorin da aka sa gaba da kuma tabbatar da cewa al’ummomi masu zuwa za su rayu cikin ‘yanci daga kamuwa da cutar kanjamau.

Keita ya bukaci duniya da ta yi aiki tare da gama abin da dabarun da aka tabbatar sun riga sun nuna, yana mai dagewa cewa nan gaba ba tare da cutar kanjamau ba ta kasance mai yuwuwa tare da hadin kai tare da ci gaba da saka hannun jari kan rigakafin tushen shaida.

Ranar AIDS ta Duniya, wadda Hukumar Lafiya ta Duniya ta kafa a shekarar 1988, tana da nufin wayar da kan jama’a, da girmama rayukan da aka rasa, da kuma hada kan duniya wajen kawo karshen cutar kanjamau a matsayin barazana ga lafiyar jama’a.

Taken 2025 ya yi kira da a sake yin yunƙuri don tunkarar ƙalubalen da ke tasowa, sake gina shirye-shiryen rigakafin da suka lalace da kuma hanzarta ci gaban duniya don kawar da cutar kanjamau a matsayin babbar barazana ga lafiyar jama’a cikin shekaru goma masu zuwa. (NAN) (www.nannews.ng)

FOF/AMM

=======

Abiemwense Moru ne ya gyara

 

Uncategorized

Kungiyar CAN ta Arewa ta jajanta wa Sheikh Dahiru Bauchi, ya ce Najeriya ta yi rashin tarbiya

Kungiyar CAN ta Arewa ta jajanta wa Sheikh Dahiru Bauchi, ya ce Najeriya ta yi rashin tarbiya

Daga Sani Idris Abdulrahman

Kaduna, Nov. 28, 2015 (NAN) Kungiyar Kiristocin Najeriya CAN, jihohin Arewa 19 da kuma babban birnin tarayya, sun nuna matukar alhininsu dangane da rasuwar fitaccen malamin addinin Musuluncin nan, Sheikh Dahiru Bauchi, inda suka bayyana rasuwarsa a matsayin wani babban rashi na ruhi da tarbiyya ga al’umma.

Sheikh Dahiru Bauchi, kamar yadda majiyar iyalansa ta bayyana, ya rasu ne a ranar Alhamis, yana da shekaru 98 a duniya.

A wani sakon ta’aziyya da ya fitar a Kaduna a ranar Alhamis, Shugaban kungiyar CAN ta Arewa, Rabaran Joseph Hayab, ya ce marigayi malamin na daya daga cikin malamai kalilan a kasar nan wadanda koyarwarsu ta ci gaba da karfafa zaman lafiya, tawali’u da mutunta juna ta fuskar addini.

Hayab ya kara da cewa, tsawon rayuwar Sheikh Dahiru Bauchi da ya yi, musamman jajircewarsa wajen koyar da karatun kur’ani da tarbiya, ya samar da tsararrun dalibai da kuma bayar da gudunmawa sosai wajen inganta zamantakewar al’umma a Arewa.

Ya bayyana cewa kungiyar CAN ta Arewa ta amince da marigayi malamin a matsayin mutumin da ya yi amfani da karfinsa wajen karfafa zaman tare da hana tashe-tashen hankula ko da a lokutan tashin hankali a yankin.

A cewar shugaban kungiyar ta CAN, ta yi nuni da cewa rasuwar Sheikh Bauchi ta tunatar da ‘yan Najeriya game da bukatar da ke akwai na ganin an kiyaye dabi’un da ya ke wakilta, musamman a daidai lokacin da al’ummar kasar ke fama da rarrabuwar kawuna, rikicin siyasa da karuwar rashin tsaro.

Hayab ya kara da cewa kungiyar CAN ta Arewa za ta ci gaba da bayar da goyon baya na gaskiya da nufin samar da hadin kai da kuma tabbatar da cewa al’ummomin addinai biyu za su ba da gudunmawa mai ma’ana ga zaman lafiya da ci gaban Nijeriya.

Ya kuma jaddada cewa, karramawar da ta fi dacewa ga marigayi malamin ita ce ‘yan Nijeriya su kara jaddada aniyarsu ta samar da zaman lafiya, hakuri da hadin kan kasa.

Hayab ya mika ta’aziyyarsa ga iyalan marigayin, kungiyar Tijjaniyya, Masarautar Bauchi da sauran al’ummar Musulmi a fadin kasar nan.

Ya bukaci al’ummar Musulmi da Kirista da su kalli wannan lokaci a matsayin wata dama ta zurfafa tattaunawa tsakanin addinai da kuma sake gina aminci a tsakanin kungiyoyi daban-daban.

Ya kuma yi addu’ar Allah ya jikan duk wanda ke cikin bakin ciki, ya kuma baiwa marigayi malamin hutu na dindindin.(NAN)(www.nannews.ng)

SA/BRM

==========

Edited by Bashir Rabe Mani

Masu ruwa da tsaki a Sokoto sun ba da shawarar magance rikice-rikicen yanayi
Uncategorized

Masu ruwa da tsaki a Sokoto sun ba da shawarar magance rikice-rikicen yanayi

Masu ruwa da tsaki a Sokoto sun ba da shawarar magance rikice-rikicen yanayi

Rikici

Daga Habibu Harisu

Abuja, Nuwamba 27, 2025 (NAN) Masu ruwa da tsaki a bangarorin samar da zaman lafiya, jin kai, da ci gaba a jihar Sokoto sun jaddada bukatar gaggauta ns shigar da hanyoyin da suka dace da yanayi cikin dabarun magance rikice-rikice.

Masu ruwa da tsakin sun amince da dabarun ne a yayin taron kaddamar da kwamitin kula da ayyukan samar da hanyar Climate Action II (PPCA) na jihar Sokoto  a Sokoto.

Kamfanin Dillancin Labaran Najeriya NAN ya ruwaito cewa kungiyar International Alert Nigeria wata kungiya mai zaman kanta ce ke jagorantar shirin tare da tallafin kudi da fasaha daga Irish Aid.

Mahalarta taron sun lura cewa hanyoyin da ake bi na magance rikice-rikicen yanayi suna ba da fifikon fahimtar alakar da ke tsakanin sauyin yanayi da rikice-rikice, da baiwa masu tsara manufofi damar magance batutuwan biyu yadda ya kamata da kuma ci gaban al’ummomi masu rauni.

Sun kara da cewa daukar dabarun daidaita yanayin yanayi na iya rage rikice-rikicen da ke da alaka da yanayin, da inganta zaman lafiya mai dorewa, da bunkasa ci gaba, da karfafa juriya a cikin al’ummomin da suka fi fama da tasirin yanayi.

Hakimin Gagi, Alhaji Sani Umar-Jabbi, ya jaddada muhimmancin dabarun hadin gwiwa don magance matsalolin yanayi da tashe-tashen hankula a matakin kasa, Jihohi, da kuma al’umma domin daukar matakan da suka dace.

Umar-Jabbi ya bukaci aiwatar da manufofin da ke da nasaba da rikice-rikice da suke da tushen rikice-rikice tare da mayar da martani cikin hanzari, yana mai cewa sauyin yanayi ya ta’azzara cin zarafin jinsi, talauci, lalata zamantakewa, da raguwar matakan ilimi.

Mai baiwa gwamna Ahmad Aliyu shawara kan hukumomin bada tallafi Malam Shehu Gwaranyo ya yabawa kungiyar kasa da kasa Alert akan wannan aiki tare da jaddada kudirin gwamnatin jihar na magance sauyin yanayi a matsayin kalubalen duniya.

Gwaranyo ya jaddada cewa magance tasirin yanayi yana buƙatar daukar matakin haɗin gwiwa daga gwamnati, ƙungiyoyin jama’a, abokan hulɗa na ƙasa da ƙasa, da ‘yan ƙasa don samun mafita mai dorewa da kuma sakamakon ci gaba mai dorewa.

Babban jami’in kula da ayyukan jin kai na kasa da kasa, Malam Sanusi Audu, ya ce taron ya hada kan masu ruwa da tsaki don tattauna matsalolin rashin tsaro da ke addabar Sakkwato, inda ya bayyana cewa sauyin yanayi yana bushewa wuraren kiwo, da rage yawan noma, da kuma yin barazana ga samar da abinci.

Audu ya bayyana cewa, rage albarkatun kasa ya haifar da gasa a tsakanin kungiyoyin sana’o’i, kamar makiyaya da manoma, lamarin da ya haifar da tashe-tashen hankula a fadin kasar nan, wadanda galibinsu suka dogara ne da albarkatun kasa.

Ya kara da cewa, magance matsalar rashin tsaro ba tare da la’akari da masu bunkasa yanayi ba, zai ba da damar matsalolin da ke tattare da su su tabarbare, ta yadda za a samar da hanyoyin da suka dace da yanayin da suke da muhimmanci domin dorewar zaman lafiya, kwanciyar hankali, da ci gaba mai dorewa a Nijeriya. (NAN)( www.nannews.ng )

HMH/AMM

======

Abiemwense Moru ne ya gyara