All posts by Habibu Harisu

Eid-el-Maulud: Musulmai sun yi addu’o’i, sadaka a lokacin bukukuwa

Biki

Ikuru Lizzy

Port Harcourt, Sept.5, 2025(NAN) Wasu Musulmai a Ribas sun bayyana cewa bikin Mauludi ya fi mayar da hankali ne kan addu’o’i da sadaka fiye da liyafar da ake yi a yayin da farashin abinci ya tashi.

Sun bayyana hakan ne a lokacin da Kamfanin Dillancin Labarai na Najeriya (NAN) ya ziyarci al’ummarsu a yankin Obio/Akpor na jihar a ranar Juma’a.

Mista Isa Daura, wani dan kasuwa ne a kasuwar Yam Zone da ke Iriebe, Obio/Apkor ya ce a halin yanzu Musulmai suna ba da gudummawar kudi don sayen rago da raba abinci, suna dafa abinci masu sauki yayin da suke mai da hankali kan addu’o’i da soyayya a bikinsu.

A cewarsa, mutane na fama da hauhawar farashin ta hanyar dafa abinci masu sauki da kuma mai da hankali kan addu’a da sadaka fiye da liyafa.

“Da yawa sun dogara da tallafin al’umma, don haka muna iya bakin kokarinmu wajen rage kashe kudade da ba su da mahimmanci don ganin bikin ya kasance mai ma’ana ba tare da fasa banki ba,” in ji Daura.

A cewar Sheik Ibrahim, shugaban musulmi a wani masallaci a Iriebe, bikin Eid-el-Maulud yana wakiltar maulidin Annabi Muhammad da kuma lokacin da musulmi za su yi tunani a kan rayuwarsa da koyarwarsa kamar kyawawan halaye da adalci.

Ya ce bikin ya kuma yi nufin hada kan al’umma wajen yin addu’o’i, da wa’azi, da tarukan farin ciki domin karfafa soyayya da sadaukarwa, tare da yada zaman lafiya, sadaka da sabunta ruhi.

Ya kara da cewa wani muhimmin al’ada ne, amma ba wajibi ba ne musamman ga wadanda ba za su iya ba.

“Farashin ya yi tsada kwanan nan, don haka, wasu iyalai suna tsallake yankan rago yayin bikin,” in ji shi.

Ita ma da take nata jawabin, wata ‘yar kasuwa a yankin Oyigbo, Uwargida Amina Haruna ta bayyana cewa, farashin kayan sawa da kayan ya kuma tashi yayin bikin.

A cewarta, kayan a halin yanzu suna tsakanin N9,500 kowace yadi na yadi da kuma N35,000 na kayan da aka kera; akwai zaɓuɓɓuka don tsarin kasafin kuɗin mutane daban-daban, dangane da araha.

“Ana yin bikin idi ne bisa ga kasafin kudin mutum, amma muhimmancin al’ada, soyayya da sadaukarwa, bai canza ba tsawon shekaru kamar yadda muke yi a yau.

Ta kara da cewa “Ina da kwarin gwiwar cewa bukukuwan da za a yi a nan gaba za su yi kyau yayin da muke sa ran samun ingantaccen tattalin arziki.”

NAN ta ruwaito cewa farashin raguna ya karu da kusan kashi 400 cikin 100 idan aka kwatanta da shekarar 2024, inda wasu manya suka kai Naira miliyan 1, yayin da karami kuwa Naira 250,000.

Mista Ben Oputa, dan kasuwa ne a babbar kasuwar Oyigbo, ya ce farashin sauran kayan abinci da suka hada da wake da shinkafa da barkono da albasa su ma sun karu zuwa sama da kashi 20 cikin dari.

Ya danganta hauhawar farashin da hauhawar farashin kayayyaki da rashin tsaro. (NAN) (www.nannews.ng)

LMI/JEO

=======

Hukumar UBEC ta horar da malamai 1,250 dabarun koyarwa na zamani da lafuzza a Sokoto

Horowa

Daga Habibu Harisu

Sokoto, Aug. 27, 2025 (NAN) A ranar Laraba ne Hukumar Ilimin Baidaya ta kasa (UBEC) ta fara horas da malaman firamare 1,250 na kwana uku a kan dabarun koyarwa na zamani da lafuzzan kalamai a jihar Sakkwato.

An shirya horon ne tare da hadin gwiwar hukumar kula da ilimin bai daya ta jihar Sokoto (SUBEB) da wani kamfani mai zaman kansa mai suna Universal Learning Solutions (ULS).

Da yake zantawa da manema labarai a gefen horon na kwanaki uku, Shugaban Hukumar SUBEB, Alhaji Umaru Nagwari, ya ce horon wani muhimmin mataki ne da nufin inganta harkar ilimi a jihar.

Nagwari, wanda babban sakataren SUBEB, Alhaji Ahmad Wamakko ya wakilta, ya bayyana cewa shirin na kara kwazo ne da nufin fallasa malamai kan kyawawan ayyuka na zamani.

Ya jaddada muhimmancin rawar da malaman makarantu ke takawa wajen tsarin ilimi, inda ya kara da cewa ingantacciyar koyo da koyarwa na da matukar muhimmanci wajen samun nagartar ilimi.

Shugaban hukumar ya nuna godiya ga masu gudanarwa tare da horar da malamai ya kuna yo kira ga mahalarta taron da su yi amfani da sabbin dabarun koyar da dalibai tare da ilimantar da abokan aikinsu.

A nasa jawabin, shugaban kungiyar masu gudanar da ULS, Mista Abbas Muhammad, ya ce an shirya horaswar ne a cibiyoyi uku, kuma an zabo malaman da suka halarta daga kananan hukumomi 23 na jihar.

Muhammad, kwararre na Ilimi da Manajan Ayyukan Karatu na ULS, ya bayyana cewa horon ya ta’allaka ne kan dabarun koyarwa na Jolly phonics, Sauti da Fahimtar Furuci.

Ya kara da cewa daliban da aka yi niyya su ne wadanda ke cibiyoyin bunkasa yara na farko da na firamare daya da dalibai biyu da uku a fadin jihar.

Ya ce za a samar da kayan aiki da sauran kayan koyarwa ga wadanda suka ci gajiyar shirin.

Ya kuma bukaci mahalarta taron da su yi amfani da ilimin da suka samu wajen sauya makarantunsu sannan ya bayyana horon a matsayin wani muhimmin jarin da zai sa a gaba a harkar ilimi a jihar.

Kamfanin Dillancin Labaran Najeriya NAN ya ruwaito cewa an hada malamai a cikin azuzuwa kuma horon ya hada da zanga-zanga, motsa jiki da kuma gabatar da bidiyo. NAN) (www.nannews.ng)

HMH/DCO

====

Deborah Coker ne ya gyara shi

Talauci

Daga Habibu Harisu

Sokoto, Aug. 27, 2025 (NAN) Masu ruwa da tsaki a jihar Sokoto sun yi alkawarin fadada hanyoyin kare rayuwar jama’a, da nufin isar dasu ga mafi yawan gidaje masu rauni da rage talauci a tsakanin al’ummomi ta hanyar samar da matakan kare lafiyar jama’a.

An yi alkawarin ne a wani taron karawa juna sani da ma’aikatar kasafin kudi da tsare-tsare ta jihar, tare da hadin gwiwar UNICEF da ILO suka shirya a karkashin shirin EU da SUSI domin bunkasa rayuwar jama’a baki daya.

Kamfanin Dillancin Labarai na Najeriya (NAN) ya ruwaito cewa taron ya mayar da hankali ne kan yin nazari kan manufofin kariyar zamantakewar Najeriya da sabunta rajistar zamantakewar jama’a ta kasa don tantancewa da tallafawa talakawa da marasa galihu.

Kwamishinan Kasafin Kudi da Tsare Tattalin Arziki, Dr Abubakar Zayyana, ya bayyana shirin a matsayin mai matukar muhimmanci wajen tinkarar radadin talauci da ke addabar Sakkwato, inda ya bayyana shirin a matsayin wani mataki na samar da ci gaba mai ma’ana da kuma inganta rayuwar al’umma.

Ya bayyana cewa kwanan nan Sokoto ta gudanar da nata binciken na Multidimensional Poverty Index (MPI), inda ta nemi ingantattun bayanai masu inganci, biyo bayan damuwa game da hanyoyin da aka yi amfani da su a cikin rahoton Hukumar Kididdiga ta Kasa (NBS) na 2022.

“Muna so mu tabbatar da shisshigi ya dogara da tabbatattun bayanai na musamman.

” Hukumar Kididdiga ta Sokoto, da Redware ke tallafawa, ta gudanar da binciken MPI don sa ido kan yadda talauci ke tafiya da kuma jagorantar martanin da aka yi niyya,” in ji Zayyana.

Ya kara da cewa gwamnatin Sokoto tana amfani da tsarin kasa zuwa sama, wajen tattara bayanai a matakin unguwanni domin tsara manufofi masu inganci, masu tasiri daga tushe wadanda suka shafi fatara da inganci da inganci.

A nasa jawabin, kwararre kan manufofin zamantakewa na UNICEF, Mista Ibrahim Isa, ya bayyana shirin EU-SUSI da aka yi niyya na shigar da matsugunan gidaje miliyan daya a fadin Abia, Benue, Oyo, da Sokoto shiga rajistar zamantakewa ta kasa.

Ana sa ran kowace jiha mai shiga za ta ba da gudummawar gidaje 250,000 nan da shekarar 2025.

Isa ya jaddada cewa tattara bayanai akan lokaci da kuma niyya sahihai zai kara fadada hanyoyin da za a bi wajen kare al’ummar Najeriya yadda ya kamata.

“A Sokoto kadai, muna da burin daukar nauyin al’ummomin 3,041 da ba a lissafa ba, tare da karawa gidaje 877,047 da aka riga aka kama a cikin rajistar kasa,” in ji Isa, yana mai jaddada girman aikin kidayar da ke tafe.

“Don tallafawa wannan kokarin, UNICEF tana samar da allunan 200, bankunan wutar lantarki 200, kwamfyutoci uku, da sauran dabaru don tabbatar da ingantattun ayyukan filin da kuma kama bayanai na hakika,” in ji shi yayin gabatar da shi.

Ya kuma yabawa gwamnatin jihar Sokoto bisa jajircewar da take yi wajen kare al’umma, inda ya bayar da misali da wasu tsare-tsare da suka hada da bayar da kudade ga nakasassu, ciyar da makarantu, fansho, da kula da lafiya ga marasa galihu.

Duk da ci gaban da aka samu, Isa ya yi kira da a kara tallafa wa gwamnati.

Ya lura cewa SOCU a Sokoto ba su da motocin aiki da sauran kayan aikin da ake bukata don gudanar da ayyukan kidayar iyali yadda ya kamata a fadin jihar.

“Ba kamar sauran jihohin EU-SUSI ba, Sokoto SOCU ba ta da motocin fage.

“Muna kira ga gwamnati da ta samar da kayan aiki, ciki har da karin allunan 16 da bankunan wutar lantarki ga masu kidayar filayen 216,” in ji shi.

Isa ya jaddada hadin gwiwar za ta inganta hanyoyin samar da shirye-shiryen zamantakewa na tarayya da na jihohi, ta yadda za a karfafa kokarin yaki da talauci da rashin daidaito tare da samar da zaman lafiya a fadin jihar Sokoto.

Da yake jawabi, SOCU, Kodinetan Jihar, Alhaji Chika Waziri ya godewa masu ruwa da tsaki bisa gudummawar da suka bayar, inda ya bayyana cewa iliminsu, da ra’ayoyinsu, da kuma goyon bayansu na taimakawa wajen tsara manufofin da za su daukaka al’umma masu rauni.

“Mun yaba da lokacin da aka yi don raba gwanintar ku.

“Tsarin ku yana taimakawa wajen daidaita dabarun da ke shafar gidaje marasa galihu da marasa galihu,” in ji Waziri yayin da yake jawabi ga mahalarta taron.

Babban mai ba da shawara, Mista Nadar Huijreigs, ya gabatar da mahimman bayanai game da ka’idojin kare zaman jama’a na kasa da kasa wanda ya dace da ayyukan Bankin Duniya, yana ba da haske mai amfani a cikin tsare-tsaren tsare-tsare.

Mahalarta taron bitar sun hada da wakilai daga hukumar kididdiga ta jiha, da tsarin bayar da gudunmawar kiwon lafiya na jiha, SOCU, da sauran cibiyoyi da suka dace da ke aiki don inganta rayuwar al’umma a Sakkwato.

(NAN) (www.nannews.ng)

HMH/

=====

Hankali

Daga Habibu Harisu

Sokoto, Aug. 27, 2025 (NAN) Hukumar wayar da kan jama’a ta kasa (NOA) ta yi kira ga kungiyoyi da kungiyoyin al’umma da su goyi bayan wayar da kan jama’a game da manufofin gwamnati, kimar kasa, shirye-shirye, wayar da kan jama’a kan tsaro da kuma fasalin kasa.

Darakta Janar na Hukumar NOA, Malam Lanre Issa-Onilu ne ya yi wannan kiran a wani taron manema labarai a Sokoto.

Issa-Onilu, wanda ya samu wakilcin Mista Bala Musa, Daraktan yada labarai, Sadarwa da Hulda da Jama’a na NOA, ya ce an yi kokarin ne domin fadakar da ‘yan Nijeriya manufofin gwamnatin shugaba Bola Tinubu.

Ya ce an hada ma’aikata a jihohi 36 da kananan hukumomi 774 da ke fadin kasar nan domin aiwatar da yakin wayar da Kai.

Ya bukaci ‘yan Najeriya da su samu bayanai masu kyau da suka dace game da Najeriya ta hanyar yanar gizo na NOA  www.noa.gov.ng , Artificial Intelligent search, dandalin sada zumunta da kungiyoyin yada labarai kan tsare-tsare, ayyuka da shirye-shiryen da aka tsara don raya rayuwar al’umma.

A cewarsa, atisayen ba wai kamfe ne kawai ba, har ma da hadaddiyar wayar da kan al’umma da ke taba zuciyar ‘yan kasa, aminci, dabi’u da ci gaba.

“Ma’aikatan NOA za su sa dalibai, malamai da masu gudanarwa kan zama dan kasa nagari, kima, yayin da kuma suke karfafa mutunta alamomin kasa kamar tuta, waka, kudi da tsarin mulki.

“Hukumar za ta wayar da kan ‘yan Najeriya kan illolin sanya kan bukukuwan bikin yaye makarantu, da damar shirin ba da lamuni na dalibai, da tsare-tsaren karfafa kasuwanci da basira da kuma shigar da shafukan sada zumunta.

“Shirye-shiryen wayar da kan jama’a sun kuma hada da shirin asusun zuba jari na matasa na kasa (NYIF) inda aka ware Naira biliyan 110 domin tallafa wa matasa, da Asusun horas da masana’antu (ITF) da kuma Renewed Hope Infrastructural Funds inda ake gyara makarantu, hanyoyi da sauran su a fadin kasar nan,” inji shi.

Shugaban ya yi bayanin cewa NOA na wayar da kan ‘yan Najeriya game da shirye-shiryen bala’o’i, tare da samar da bayanai na musamman ga al’umma kan yanayin yanayi don jagorantar manoma da mazauna yankunan da ke fama da ambaliyar ruwa.

Ya ce hukumar ta kuma hada kai da jami’an tsaro domin inganta tsaro, da karfafa musayar bayanan sirri kan lokaci da kuma samar da amana tsakanin ‘yan kasa da jami’an tsaro.

Ya jaddada bukatar karin shirye-shirye na farfado da kimar kasa, kiyayewa da inganta alamomin kasa da kuma bin kyawawan halaye.

Ya kara da cewa kokarin hukumar ya hada da gudanar da tarurruka na gari, wayar da kan jama’a a wuraren shakatawa na motoci, kasuwanni, ziyarar shawarwari ga sarakunan gargajiya baya ga gidajen rediyo da talabijin da sauran kafafen yada labarai na cikin gida.

Babban daraktan ya ba da tabbacin kara hadin gwiwa da hukumomin tarayya, jihohi da kananan hukumomi da kungiyoyi da kungiyoyi masu zaman kansu domin samun nasarar da ake bukata. (NAN) (www.nannews.ng)

HMH/ADA

Deji Abdulwahab ne ya gyara

====

Hausa

Daga Aminu Daura/Zubairu Idris

Daura (Katsina), Aug. 27, 2025 (NAN) Majalisar Masarautar Daura a Jihar Katsina ta shirya gagarumin bikin ranar Hausa ta Duniya ta 2025, wadda aka sadaukar domin bunkasa harshe, tarihi da al’adun Hausawa.

Taron mai taken: “Al’adunmu na jiya da yau da gobe” ya jawo hankulan sarakunan gargajiya da masu sha’awar al’adu da matasa da mata, inda suka yi dafifi zuwa fadar Sarkin Daura da kaya masu kayatarwa don girmama al’adun Hausawa.

Mukaddashin gwamnan jihar Faruk Lawal-Jobe ya yabawa Sarkin Daura bisa karbar bakuncin taron.

Kwamishinan kananan hukumomi da masarautu Usman Abba-Jaye ya wakilta, Lawal-Jobe ya jaddada rawar da al’adun Hausawa ke takawa wajen samar da zaman lafiya da hadin kai.

“Al’adun Hausawa ba gado ne kawai ba, al’ada ce ta hada kan miliyoyin jama’a a kan iyakoki.

“Gwamnati za ta ci gaba da tallafawa kokarin da ke inganta al’adunmu, harshe, da dabi’unmu a matsayin wani bangare na ainihin mu,” in ji shi.

Firaministan Jamhuriyar Nijar, Ali Lamine-Zain, ya gode wa sarkin bisa gayyatar da ya yi masa domin halartar taron.

Lamine-Zain ta samu wakilcin gwamnan Zinder, Kanar Muhammad Umar.

“Duk lokacin da dan Nijar ya ziyarci Najeriya ya san ya dawo gida, haka kuma duk lokacin da dan Najeriya ya je Nijar, shi ma ya kan ji yana gida.

“Mu iyali ɗaya ne, haɗin kai ta soyayya, abota, da gadon gado.

“Shugaban Nijar na mutunta irin wannan hadin kai da farfado da al’adu, domin yana karfafa Harshen Hausa da kuma kiyaye al’adunmu har zuwa tsararraki masu zuwa,” in ji shi.

Alhassan Ado-Doguwa, Sardaunan-Kasar Hausa, wanda ya yi magana a madadin jihohin Hausa bakwai, ya bayyana farin cikinsa da samun damar halartar bikin.

Ado-Doguwa, mamba ne mai wakiltar mazabar Doguwa/Tudun Wada daga jihar Kano a majalisar wakilai.

Ya ce majalisar dokokin kasar za ta bunkasa rawar da hukumomin gargajiya ke takawa a cikin kundin tsarin mulki, domin kara karfafa yakin da ake yi na yaki da ta’addanci a sassan kasar nan.

Har ila yau, Sen. Ibrahim Ida, Wazin-Katsina, ya ce akwai masu magana da harshen Hausa kusan miliyan 200 a duniya.

Sai dai ya yi Allah wadai da kutsawa wasu munanan abubuwa cikin al’adun Hausawa, ya kuma yi kira ga wadanda abin ya shafa da su cire su don kiyaye kyawawan al’adun gargajiya.

Bikin ya baje kolin kayan sana’o’in gargajiya kamar su durbar, maƙera, sassaka, baƙar fata, da kokawa da damben gargajiya, da nufin baje kolin al’adun gargajiya da al’adun Hausawa. (NAN) (www.nannews.ng)

AAD/ZI/RSA

==========

Rabiu Sani-Ali ya gyara

Rashin zuwan Sahara Reporters a kotu ya kawo cikas ga shari’ar Sowore

Wandoo
Sombo

Abuja, Aug. 27, 2025 (NAN) A ranar Laraba ne aka kasa ci gaba da gurfanar da Omoyele Sowore da Sahara Reporters a gaban babbar kotun tarayya da ke Abuja saboda rashin halartar wanda ake zargi na biyu, Sahara Reporters.

Shari’ar da ta kunshi sabbin tuhume-tuhume da suka hada da jabu, bata suna, da kuma tada kayar baya, an shirya gurfanar da shi a gaban mai shari’a Emeka Nwite.

Sai dai an sanar da kotun cewa wanda ake kara na biyu ba a mika sammacin kotun ba.

Lauyan da ya shigar da kara ya bayyana cewa, kokarin yiwa wanda ake kara na biyu hidima ta hanyoyin da aka canza, ta hanyar buga sammacin, bai yi nasara ba, domin buga bai shirya ba.

Don haka mai shari’a Nwite ya dage ci gaba da sauraron karar har zuwa ranar 15 ga watan Satumba domin gurfanar da shi a gaban kuliya.

Kamfanin Dillancin Labarai na Najeriya, NAN, ya ruwaito cewa, sabon tuhumar da ake wa Sowore da Sahara Reporters, da aka shigar a farkon watan Agusta, na da alaka da jerin rahotannin da aka buga a Sahara Reporters game da badakalar karawar jami’an ‘yan sanda da kuma shigar Sowore a zanga-zangar da jami’an ‘yan sandan da suka yi ritaya suka yi na neman a sake fasalin fansho.

Cajin ƙidaya uku ya karanta:

Kidaya ta daya:
“Cewa Omoyele Sowore da Sahara Reporters a ranar 30 ga Yuli 2025 ko kuma a cikin hurumin wannan kotun kun hada baki a tsakanin ku don aikata wani laifi: jabu, kuma ta haka ne kuka aikata laifin da zai hukunta a karkashin sashe na 1 (2) (c) na dokar laifuffuka daban-daban na Tarayyar Najeriya.

“Cewa ku Omoyele Sowore da Sahara Reporters a ranar 30 ga watan Yuli ko kuma game da hurumin wannan kotun, kun kirkiri sakon waya ta ‘yan sanda da aka ce babban jami’in kula da babban sufeton ‘yan sanda ne ya sanya wa hannu, kuma ta haka ne kuka aikata laifin da za a hukunta shi a karkashin sashe na 1 (2) (c) na Dokokin Tarayyar Najeriya.

“Cewa Omoyele Sowore a ranar 31 ga watan Yuli ko kuma a ranar 31 ga watan Yuli da ke karkashin ikon wannan kotun, da gangan ka sanya siginar ‘yan sanda na bogi da sauran abubuwan tunzura jama’a a shafinka na Facebook da nufin tunzura jami’an rundunar da sauran jama’a su yi wa gwamnatin tarayya kisan-kiyashi kuma ta haka ne ka aikata laifin da za a hukunta shi a karkashin sashe na 114 na dokar Penal Code.”

Da yake magana da manema labarai bayan zaman kotun, Lauyan Sowore, Mista Marshall Abubakar, ya ce zai kalubalanci cancantar tuhumar, yana mai bayyana su a matsayin rashin gaskiya da adalci.

Ya ce babu dalilin da zai sa wanda yake karewa ya shigar da kara kan tuhumar da ba ta dace ba. (NAN) (www.nannews.ng)
WS/SH

=======

Sadiya Hamza ta gyara