Gwamnatin Tarayya ta hada hannu da jihohi don karfafa tsaron ruwa

Ruwa

Daga Adesewa George

Abuja, Agusta 27, 2026 ( NAN ) Gwamnatin Tarayya ta fara tattaunawa a duk fadin kasar tare da jihohi da sauran masu ruwa da tsaki domin samar da Yarjejeniyar Ruwa ta Kasa don magance kalubalen tsaro da ta shafi ruwa a Najeriya.

Ministan Albarkatun Ruwa da Tsafta, Farfesa Joseph Utsev, ya bayyana haka a wani taron tattaunawa da masu ruwa da tsaki suka gudanar wanda ya kunshi kwamishinonin jihohi da sauran manyan masu ruwa da tsaki a Abuja ranar Alhamis.

Utsev ya ce wannan yarjejeniya za ta jagoranci ayyukan da ake gudanarwa a fannin ruwa daga shekarar 2026 zuwa 2030, inda za ta mayar da hankali kan tsaron ruwa, samar da ruwa mai tsafta, tsaftar muhalli, ban ruwa da kuma kula da albarkatun ruwa mai dorewa.

Ya ce Najeriya na fuskantar kalubalen tsaron da ta shafi ruwa da ke ci gaba da haifar da karuwar birane, karuwar yawan jama’a, sauyin yanayi, lalacewar muhalli, rashin isassun kayayyakin more rayuwa, rarrabuwar kawuna a cibiyoyi da kuma karancin kudade.

A cewarsa, ƙalubalen sun shafi ikon ƙasar na samar da ingantaccen samar da ruwa, ayyukan tsafta da kuma amfani da ruwa mai inganci.

Ministan ya ce Gwamnatin Tarayya ta ci gaba da jajircewa wajen aiwatar da manufofi, gyare-gyare da kuma saka hannun jari na dabaru domin tabbatar da tsaron da ya shafi ruwa da kuma samar da ayyukan samar da ruwa da tsafta ga kowa da kowa.

Utsev ya ce Kungiyar Aiki ta Fasaha ta Kasa, wacce ta kunshi wakilan gwamnati, gwamnatocin jihohi, abokan huldar ci gaba, masana ilimi, kungiyoyin kwararru, kungiyoyin farar hula da kuma kamfanoni masu zaman kansu, sun samar da daftarin farko na yarjejeniyar.

Ya ce daftarin ya biyo bayan watanni na ayyukan fasaha, nazarin shaidu, haɗin gwiwa tsakanin sassa da kuma shawarwaru.

“Duk da haka, Yarjejeniyar Ruwa ta Ƙasa ba za ta yi nasara ba sai ta cika burin mutane, abubuwan da ya fi mayar da hankali a kansu da kuma gaskiyar al’ummar Najeriya,” in ji shi.

Utsev ya ce ma’aikatar ta rubuta wa Shugaban Ƙungiyar Gwamnonin Najeriya wasika domin tabbatar da aniyar siyasa, mallakar jihohi 36 da Babban Birnin Tarayya.

Ya ce shigar jihohi yana da matukar muhimmanci domin jihohi suna da nauyin da kundin tsarin mulki da na aiki na samar da ruwa, tsafta da ayyukan tsafta.

Ministan ya bukaci masu ruwa da tsaki da su karfafa daftarin ta hanyar gano muhimman abubuwan da jiha ke sa a gaba, gabatar da tsare-tsare da kuma tabbatar da shirye-shiryen aiwatarwa a sarari.

Ya ce wannan yarjejeniya ta fi daftarin manufofi, domin za ta ƙarfafa shugabanci, inganta kuɗaɗen shiga da kuma inganta hanyoyin samun ruwa da ayyukan tsafta.

Utsev ya ƙara da cewa zai tallafawa ci gaban ban ruwa, samar da abinci, dorewar muhalli da kuma tsaron ruwa na ƙasa.

Shi ma da yake magana, Mista Taimur Samad, Mukaddashin Daraktan Kasa na Bankin Duniya, ya ce wannan yarjejeniya ta bayar da dama ta mayar da samar da ruwa zuwa ayyukan yi da kuma tallafawa ci gaban Najeriya.

Samad ya ce ya kamata gwamnatocin jihohi su jagoranci zuba jari a fannin ruwa, gyare-gyare da kuma fifita muhimman ayyuka saboda babban rawar da suke takawa wajen kula da albarkatun ruwa.

Ya yi kira ga masu ruwa da tsaki da su gina kan tsare-tsare da dabarun da ake da su ta hanyar hada su wuri guda a karkashin wani dandamali mai hadewa don aiwatar da ayyuka masu dacewa.

Samad ya jaddada bukatar samun cibiyoyi masu ƙarfi da kuma samar da kuɗi mai ɗorewa, yana mai cewa tallafin gwamnati kaɗai ba zai magance buƙatun saka hannun jari na ɓangaren ba.

Ya ce ya kamata a yi amfani da ruwa a matsayin kadara ta tattalin arziki, tare da tallafawa tsarin samun kudin shiga mai dorewa don saka hannun jari, ayyuka da kuma kulawa.

Samad ya yi alƙawarin ci gaba da haɗin gwiwa da Bankin Duniya da Gwamnatin Tarayya wajen ciyar da manufofin samar da ruwa a ƙasar gaba.

A lokacin da take wakiltar Kungiyar Abokan Hulɗar Ci Gaban WASH, Ms Emily Kilongi ta yaba wa ma’aikatar da Kwamitin Ayyukan Fasaha na Ƙasa kan tattaunawa mai cike da haɗin kai da ta shafi jihohi 36.

Kilongi ya ce wannan shiri zai iya karfafa hadin gwiwa a fannin WASH, ban ruwa, noma, yanayi, lafiya da ci gaban tattalin arziki.

Ta ce mallakar gwamnati zai zama muhimmi wajen fassara burin ƙasa zuwa ayyuka masu amfani waɗanda ke nuna fifikon da ke tsakanin jama’a, ƙarfin aiki da kuma gaskiyar lamarin.

Kilongi ya bukaci masu ruwa da tsaki da su fifita sakamakon da za a iya aunawa, alhakin juna, bayanai masu inganci da kuma yanke shawara bisa ga shaidu yayin da yarjejeniyar ke ci gaba da aiki zuwa ga aiwatarwa.

Shi ma da yake magana, Ministan Lafiya da Jin Dadin Jama’a, Dakta Iziaq Salako, ya ce ruwa da tsafta su ne ginshiƙan rigakafin cututtuka da kuma isar da ingantaccen kiwon lafiya.

Salako ya ce cibiyoyin kiwon lafiya ba za su iya yin aiki yadda ya kamata ba tare da ingantaccen ruwa, ayyukan tsafta don rigakafin kamuwa da cuta, tsaftacewa da kuma isar da lafiya lafiya ba.

Ya ce ya kamata a dauki saka hannun jari a fannin ruwa da tsafta a matsayin jarin da za a zuba a fannin rigakafin cututtuka, inganta lafiya da kuma al’ummomi masu koshin lafiya.

Ministan ya bukaci masu ruwa da tsaki da su tabbatar da cewa yarjejeniyar karshe ta magance samun ruwa mai tsafta a gidaje, al’ummomi, makarantu da cibiyoyin gwamnati.

Ya kuma yi kira da a samar da tsarin kiwon lafiya mai jure wa yanayi da kuma tsarin gudanar da ruwa mai kyau domin tabbatar da samun damar shigar al’ummomin da ke cikin mawuyacin hali da kuma wadanda ba su da galihu.

Salako ya ce aiwatarwa mai inganci zai buƙaci kuɗaɗen tallafi mai ɗorewa, bayyanannen alhakin da aka ɗora wa mutane, sahihan bayanai da kuma haɗin gwiwa mai ƙarfi tsakanin cibiyoyin gwamnati da sauran masu ruwa da tsaki.

Ya yi alƙawarin ci gaba da goyon bayan Ma’aikatar Lafiya da Jin Dadin Jama’a ta Tarayya don kammalawa da aiwatar da Yarjejeniyar Ruwa ta Ƙasa.

Taron bitar ya tattaro wakilan gwamnatocin tarayya da na jihohi, abokan hulɗar ci gaba, ƙungiyoyin farar hula, masana ilimi, kamfanoni masu zaman kansu da sauran masu ruwa da tsaki a fannin ruwa. ( NAN ) www.nannews.ng

GAI/TAK

Tosin Kolade ne ya gyara