A ba da fifiko ga zuba jari a fannin ilimi domin magance talauci da rashin tsaro – Kukah ya yi kira ga masu ruwa da tsaki
A ba da fifiko ga zuba jari a fannin ilimi domin magance talauci da rashin tsaro – Kukah ya yi kira ga masu ruwa da tsaki
Ilimi
Daga Habibu Harisu
Sokoto, Agusta 6, 2026 (NAN) Bishop Hassan Kukah na Sokoto ya bukaci gwamnatoci da sauran masu ruwa da tsaki da su fifita zuba jari a fannin ilimi a matsayin maganin talauci, rashin tsaro da rashin ci gaba a kasar.
Kukah ya yi wannan furucin ne a lokacin da ake gabatar da wani aikin ilimi da kuma kaddamar da shi a ranar Laraba a Sokoto.
Ƙungiyar Tarayyar Turai (EU) ce ke tallafawa aikin, kuma Hukumar Kula da ‘Yan Gudun Hijira ta Jesuit (JRS) ce ta shirya shi tare da haɗin gwiwar Ƙungiyar Kula da Makafi ta Kirista (CBM) da kuma Ƙungiyar Haɗa kan Al’umma ta Hikima (HCOMDI).
An yiwa aikin lakabi da “Inganta Samun Ayyukan Ilimi Mai Inganci da Ingantaccen Ilimi ga Yara Masu Fuskantar Matsaloli a Jihar Sokoto, Arewacin Najeriya” kuma ana aiwatar da shi a Kananan Hukumomin Kware, Isa da Sabon Birni da ‘yan fashi suka shafa a Jihar Sokoto.
Kukah ya danganta karuwar yaran da ba sa zuwa makaranta a Arewacin Najeriya da talauci, jahilci da kuma rashin saka hannun jari na tsawon shekaru a fannin ilimi, yana mai dage cewa bai kamata a dora alhakin addini a kan matsalar ba.
“Kalubalen tsaro da ke ƙara ta’azzara a Najeriya ya samo asali ne sakamakon sakaci da aka yi a fannin ilimi tsawon shekaru da dama.”
“Mutanen da ke tsorata mu a Najeriya a yau galibinsu waɗanda ba su taɓa samun damar zuwa makaranta ba ne.”
Kukah ya jaddada cewa, “Kowane ɗan Najeriya yanzu yana rayuwa ne a ƙarƙashin barazanar rashin tsaro saboda an hana yara da yawa samun ilimin da ya dace.”
Ya yi watsi da ra’ayin cewa addini yana hana ilimin zamani, yana mai jaddada cewa Musulunci da Kiristanci suna ba da muhimmanci ga ilimi.
“Kada kowa ya yi amfani da addini a matsayin uzuri. Annabi Mai Tsarki ya ƙarfafa Musulmai su nemi ilimi koda kuwa yana nufin tafiya zuwa China. Jahilci, ba addini ba, shine babban makiyinmu,” in ji shi.
Bishop ɗin ya ba da labarin darussa daga Costa Rica, wanda ta soke rundunar sojinta kuma ya zuba jari sosai a fannin ilimi.
Kukah ya bukaci shugabannin Najeriya da su sanya ilimi a matsayin cibiyar ci gaban kasa domin shawo kan tsaro da sauran kalubalen da ke addabar kasar.
“Ilimi ya canza rayuwata. Zan ci gaba da fafutukar kare shi domin kowane yaro ya cancanci damar cimma burinsa. Daga cikin waɗannan yaran akwai shugabannin gobe, masu kirkire-kirkire da kuma masu gina ƙasa,” in ji shi.
Da yake jawabi a wurin kaddamar da aikin, Kwamishinan Albarkatun Ruwa, Alhaji Abdullahi Iya, ya bayyana aikin a matsayin wanda ya dace a kan lokaci, kuma ya tabbatar da cikakken goyon bayan gwamnatin jiha don cimma sakamakon da ake so.
Tun da farko, Daraktan Ƙasa na JRS Nigeria, Fr Temple Anuforo, ya ce ƙungiyar ta tallafa wa yara sama da 25,806 a faɗin ƙananan hukumomi uku da aka yi niyya ta hanyar ayyukan jin kai da suka gabata, inda ‘yan mata ke da kusan kashi 60 cikin 100 na waɗanda suka amfana.
Anuforo ya ce wannan aikin yana neman sake tsugunar da yara sama da 9,012 da ba sa zuwa makaranta, gyara azuzuwa 20 da kuma inganta wuraren tsafta guda 10 a makarantu don inganta ilimin zamani, tare da ƙarfafa makarantu don samar da ingantaccen ilmantarwa, haɗaka da kuma ilmantarwa.
A cewarsa, wannan matakin zai horar da malamai 473, karfafa Kwamitocin Gudanarwa na Makarantu, da kuma samar da tallafin zamantakewa da ayyukan kare yara.
“Ilimi ya fi kawai shigar da yara a cikin azuzuwa. Dole ne mu ƙarfafa makarantu, mu samar wa malamai kayan aiki, mu tallafa wa al’ummomi da kuma magance matsalolin da ke hana yara koyo.”
“Hanyar da aka bi wajen aiwatar da wannan aikin ta mayar da hankali ne kan hanya madaidaiciya,” in ji Anuforo.
Ya bayyana cewa shirin ya kuma kunshi tallafin rayuwa ga iyaye masu rauni, yana mai lura da cewa talauci ya kasance daya daga cikin manyan dalilan da yasa ake hana yara da yawa zuwa makaranta.
Shi ma da yake magana, Kodinetan Jinkai na Ƙasashen Duniya na CBM, Mista Ewangshak Guar, ya ce ƙungiyar za ta jagoranci haɗakar nakasassu da sassan tsafta na shirin don tabbatar da cewa babu wani yaro da aka ware saboda nakasa.
“Yaran da ke da nakasa galibi ba sa zuwa makaranta saboda ba a iya isa ga muhallin.”
“Za mu tabbatar da cewa an tsara bandakuna, wuraren ruwa da sauran wuraren wanka don biyan buƙatunsu don su iya koyo cikin aminci da mutunci,” in ji Guar.
Ya ƙara da cewa aikin zai kuma inganta kula da tsaftar jinin al’ada ga ‘yan mata matasa, yana mai cewa samun ingantattun wuraren tsafta zai taimaka wajen rage rashin zuwa makaranta da kuma inganta riƙe makarantu.
Ya jaddada cewa ana sa ran wannan shiri zai inganta hanyoyin samun ayyukan ilimi masu aminci, masu hadewa da juna ga dubban yara da rikicin ya shafa, yayin da yake taimakawa al’ummomi su murmure daga tasirin rashin tsaro ta hanyar ilimi, kariya da tallafin rayuwa.
Ko’odinetan HCOMDI ta Jiha, Mrs Ubaida Bello, ta ce kungiyarta tana da ikon sauƙaƙe shigar al’umma cikin harkokinta ta hanyar muhimman hanyoyin kariya, ƙarfafawa da ci gaba mai ɗorewa, kuma ta tabbatar da haɗin gwiwa mai ƙarfi.
Kamfanin Dillancin Labarai na Najeriya (NAN) ya ruwaito cewa masu ruwa da tsaki daban-daban daga gwamnati da kuma da’irorin da ba na gwamnati ba sun nuna kyakkyawan fata cewa aikin zai inganta matsayin ilimi da kuma rayuwar mutanen da aka yi niyya. (NAN)(www.nannews.ng)
HMH/ YMU
Yakubu Uba ne ya gyara
======